Ông Nguyễn Tôn Viễn. Ảnh do ông Viễn cung cấp

Tác giả mã nguồn SNE: Sẽ nhờ pháp luật can thiệp

ICTnews - Trả lời phỏng vấn qua e-mail, ông Nguyễn Tôn Viễn, tác giả mã nguồn SNE cho rằng mã nguồn CBMSL là "bịa đặt" và sẽ nhờ pháp luật can thiệp.

Có vẻ anh đã không bất ngờ về sự giống nhau giữa mã nguồn Soso News Express (SNE) do ông tự viết và mã nguồn CBMSL, tại sao vậy?

Tôi chỉ biết được sự việc khi một người bạn thông báo cho tôi qua Yahoo Messenger. Thật sự tôi rất bất ngờ khi xem các thông tin được đăng trên diễn đàn FCVN, bởi lẽ tôi chưa hề biết qua mã nguồn CBMSL thì làm sao có chuyện tôi sao chép mã nguồn đó được.

Phản ứng đầu tiên của ông khi phát hiện có một mã nguồn khác giống hệt là gì?

Đầu tiên tôi nghĩ đây chỉ là trò đùa của một ai đó, vì ngay khi bắt đầu phát triển phần mềm SoSo News Express (SNE), tôi đã rất quan tâm đến vấn đề bản quyền quốc tế, và cố gắng tự phát triển tất cả các chức năng của phần mềm. Bên cạnh đó, SNE được phát hành quốc tế đã hơn hai năm (từ tháng 04/2005), và tôi chưa hề nghe qua bất kỳ ai khẳng định SNE giống một mã nguồn nào đó, hoặc ngược lại. Tuy nhiên, tôi nhận định sự việc có thể sẽ trở nên nghiêm trọng nếu không được làm sáng tỏ. Vì vậy tôi đã bình tĩnh tải mã nguồn CBMSL được đăng trên diễn đàn FCVN về xem, nhằm làm rõ vấn đế. Và thật may mắn, tự trong mã nguồn CBMSL đã nói lên tất cả khi có rất nhiều thông tin về SNE, thậm chí cả tên “SoSo News Express” vẫn còn hiện diện trong một số file của CBMSL. Tôi đã đăng ngay các dẫn chứng lên diễn đàn, giúp người xem có cái nhìn khách quan cho sự việc.

Tại sao khi phát hiện sự việc, ông mới chỉ chứng minh mình là người bị hại trên diễn đàn mà không tìm đến cơ quan bảo vệ pháp luật can thiệp?

Chúng tôi đã và đang thu thập các chứng cứ liên qua đến vụ việc. Khi chúng tôi có đủ bằng chứng chứng minh sự việc là do một cá nhân nào đó tự dàn dựng, hoặc xác minh được người chịu trách nhiệm về mã nguồn CBMSL (tác giả, chủ sở hữu… trong trường hợp mã nguồn CBMSL là có thật), chắc chắn chúng tôi sẽ nhờ đến sự can thiệp của pháp luật. Chúng tôi cũng đã tham khảo ý kiến từ các công ty luật về sự việc đã xảy ra, và sẽ có phương hướng xử lý thích hợp.

Ông từng phán đoán, có người cố tình bịa đặt để bôi nhọ Soso News Express. Vậy theo ông, để tìm ra thủ phạm “thọc gậy bánh xe” đó có khó không? Và những người viết “code” chân chính cần đề phòng những tai nạn tương tự như thế nào? Trong trường hợp sự việc đã rồi, nên tự vệ như thế nào?

Tôi nghĩ rằng có người đã cố tình bịa đặt ra sự việc, dựa theo sự thật là không thể tìm được nguồn gốc hay bất kỳ thông tin nào liên quan đến mã nguồn CBMSL. Do vậy có thể nghĩ ngay rằng CBMSL chỉ là tên của một phần mềm không hề có thật, do “tác giả” bịa ra. Nếu có ai đứng ra nhận là tác giả của CBMSL, chúng tôi sẽ nhờ sự can thiệp của pháp luật để phán xét sự việc. Khi đó, mọi việc sẽ nhanh chóng được giải quyết.

Dựa theo thông tin các bài báo đã đăng kèm phát biểu của một số cá nhân, trong đó có cả phát biểu của những người đã “phát hiện” ra CBMSL, tôi nghĩ rằng để truy tìm ra thủ phạm thì hoàn toàn không khó.

Khi một phần mềm được kinh doanh quốc tế, thật khó để đề phòng vấn đề mã nguồn bị trộm cắp và bị chia sẻ bất hợp pháp. Hiện tại có rất nhiều phần mềm thương mại đang là nạn nhân của vấn đề trên. Để bảo vệ quyền lợi và tài sản của mình, những người viết phần mềm chân chính nên đăng ký bảo hộ bản quyền phần mềm. Khi có tranh chấp xảy ra, chủ sở hữu phần mềm có thể nhờ đến sự can thiệp của pháp luật.

Cũng có người đặt ngược lại vấn đề: Liệu có chuyện tác giả Soso News Express đã tự tạo ra bản sao của mình để “lùi một bước, tiến ba bước”?

Cũng có người sẽ đặt ra giả thuyết trên. Tuy nhiên, trong những năm qua chúng tôi chỉ chú trọng quảng bá và kinh doanh phần mềm của mình trong môi trường quốc tế, và chưa chú trọng đến thị trường Việt Nam (một thực tế là rất ít khách hàng Việt Nam có nhu cầu mua phần mềm có sẵn để xây dựng website). Do vậy, nếu tự tạo ra scandal để gây sự chú ý, chúng tôi sẽ đặt vấn đề trong các diễn đàn mã nguồn quốc tế, không phải là các diễn đàn Việt Nam. Một dẫn chứng thêm là nếu tự dàn dựng sự việc, chúng tôi sẽ dàn dựng sao cho các thông tin luôn trong tầm kiểm soát của mình. Nhưng thực tế cho thấy các thông tin mà “tác giả” nào đó gửi đến các báo chí, diễn đàn… phần lớn đều quy kết tội trạng cho chúng tôi với khá nhiều nhận định rất không hay. Chúng tôi đã và sẽ phải mất rất nhiều thời gian và công sức chứng minh vấn đề, mới có thể hy vọng các báo chí đăng thông tin trả lại sự trong sạch cho mình.

Điều gì sẽ xảy ra nếu như ông không thể tìm được chủ sở hữu của mã nguồn kia, dù thực tế nó vẫn tồn tại?

Chắc chắn nếu không tìm ra chủ sở hữu, thì cũng tìm ra được nguồn gốc của phần mềm xuất phát ở đâu, khi nào… Đối với các phần mềm nguồn mở thì các thông tin này luôn luôn rõ ràng và công khai (nếu không công khai thì sẽ không thể kinh doanh hay phổ biến phần mềm đến tay người dùng). Nếu một nhà phát triển hoặc nhà cung cấp quyết định ngừng phát triển phần mềm, thậm chí gỡ bỏ website… thì phần mềm cũng sẽ tự chết sau một thời gian, vì công nghệ luôn luôn tiến triển và thay đổi, do vậy các phần mềm quá cũ sẽ không còn hoạt động được nữa.

Cho đến nay, nhiều ý kiến cho rằng những vụ sao chép mã nguồn được phát giác thì cho kết quả người Việt Nam là thủ phạm. Hơn nữa, khi phát hiện bản quyền (nói chung) bị xâm hại, phía nước ngoài theo đuổi, đòi hỏi xử lý người vi phạm rất nghiêm khắc. Tại sao trong trường hợp này ông lại không thể làm gắt gao như họ?

Đúng là bản thân tôi cũng chỉ nghe việc người Việt Nam sao chép mã nguồn nước ngoài, mà chưa nghe trường hợp ngược lại. Nhưng sự việc nào rồi cũng sẽ có tiền lệ, và sẽ có nhiều trường hợp người nước ngoài sao chép mã nguồn Việt Nam, khi mà giới công nghệ thông tin Việt Nam ngày càng có nhiều người muốn phát hành phần mềm của mình ra thế giới.

Trường hợp mã nguồn CBMSL, do không tìm ra được nguồn gốc mã nguồn, và không ai đứng ra nhận là tác giả mã nguồn, vậy chúng tôi có thể kiện ai? Chúng tôi chỉ có thể truy tìm và sẽ có phương hướng xử lý đối với những cá nhân đã dàn dựng ra sự việc. Nhân đây chúng tôi cũng muốn thông báo đến các website Việt Nam hiện đang sử dụng mã nguồn SNE bất hợp pháp (mã nguồn được tải về từ các website chia sẻ mã nguồn bất hợp pháp, chưa hề mua bản quyền sử dụng), rằng phần mềm SNE là phần mềm thương mại có bản quyền. Chúng tôi sẽ thu thập chứng cứ và hoàn toàn có quyền khởi kiện bất kỳ website nào vi phạm.

Qua vụ việc này ông đã rút ra bài học kinh nghiệm gì, đặc biệt về sử dụng mã nguồn mở?

Ngay thời điểm ban đầu, tôi đã rất quan tâm đến các vấn đề bản quyền. Tôi đã rất cố gắng tự phát triển các chức năng của phần mềm và không vi phạm bất kỳ mã nguồn mở nào. Việc đó đã khiến tôi mất nhiều thời gian, công sức… nhưng bù lại, tôi cảm thấy rất yên tâm khi phát hành phần mềm ra môi trường quốc tế.

Chúng tôi đã ủy quyền cho công ty Luật Gia Phạm đăng ký giúp bản quyền cho phần mềm SoSo News Express (SNE) từ ngày 9/8/2007. Chắc chắn việc đăng ký bản quyền sẽ hoàn tất trong vài ngày tới. Tuy nhiên, dù không đăng ký bản quyền thì thực tế khi một tác phẩm được viết ra, tự thân nó đã thuộc quyền sở hữu của tác giả và nhà nước khuyến khích đăng ký bản quyền vì đó là cơ sở để bảo hộ cho tác phẩm của tác giả mà thôi. Đúng ra mã nguồn SNE đã được đăng ký bản quyền từ đầu năm 2006. Khi đó chúng tôi đã liên hệ với công ty Luật Gia Phạm và chuẩn bị xúc tiến việc đăng ký bản quyền. Tuy nhiên, ở thời điểm đó mã nguồn SNE đang trong quá trình nâng cấp và sẽ có những thay đổi lớn (từ phiên bản 1.2.2 nâng cấp lên phiên bản 2.0). Vì vậy chúng tôi đã hoãn việc đăng ký bản quyền và chờ đợi phiên bản mới (vì nếu đăng ký bản quyền cho phiên bản 1.2.2 thì chúng tôi cũng sẽ phải đăng ký tiếp bản quyền cho phiên bản 2.0, do trong phần mềm có nhiều thay đổi.

Cám ơn ông!

Lê Hạnh

Thực hiện