Như ICTnews đã thông tin, trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu của các nền kinh tế trên toàn thế giới, tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội, ngày 11/4/2017, “Diễn đàn cách mạng công nghiệp lần thứ tư” sẽ được Bộ Công Thương tổ chức tại Hà Nội, với sự tham gia của các bộ, ban, ngành, các chuyên gia nước ngoài như UNDP Việt Nam, Bộ Kinh tế Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, Tập đoàn UPS (Mỹ), Hiệp hội Cloud Computing châu Á và một số tập đoàn trong nước và quốc tế.

"Kinh tế chia sẻ" là 1 trong 5 chủ đề được Bộ Công Thương lựa chọn để tổ chức các phiên thảo luận chuyên đề chuyên sâu trong khuôn khổ Diễn đàn này, bên cạnh 4 chủ đề khác là: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong sản xuất và dịch vụ; Kết nối chuỗi cung ứng trong cách mạng công nghiệp lần thứ tư; IoT và việc hình thành các xã hội mới; Những thách thức của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Đề cập đến chủ đề "Kinh tế chia sẻ", Bộ Công Thương cho hay, với sự phát triển mạnh mẽ của viễn thông, CNTT, sự bùng nổ của thương mại điện tử (TMĐT) đang và sẽ là xu hướng tất yếu. Hiện nay, TMĐT là một trong những kết cấu hạ tầng quan trọng của lĩnh vực thương mại, theo kết quả khảo sát năm 2016 của Cục TMĐT và CNTT, giá trị mua hàng trực tuyến của một người Việt trong năm ước tính đạt khoảng 170 USD và doanh số thu từ TMĐT B2C đạt khoảng 5 tỷ USD, chiếm 3% tổng mức bán lẻ hàng hóa cả nước.

Liên kết mạng lưới người tiêu dùng qua các mạng xã hội trực tuyến và môi trường điện tử ngày càng dễ dàng, các ứng dụng CNTT qua các thiết bị di động và các dịch vụ TMĐT đã khiến việc sử dụng, chia sẻ các hàng hóa và dịch vụ trở nên thuận tiện hơn. Do đó, mô hình “Kinh tế chia sẻ (Sharing Economy)” - mô hình thị trường kết hợp sở hữu và chia sẻ dựa trên sự chia sẻ quyền sử dụng hàng hóa và dịch vụ nhằm gia tăng lợi ích cho các bên tham gia, là sự kết nối chia sẻ hàng hóa, dịch vụ giữa bên muốn khai thác tài sản chưa dùng đến (tài sản vô hình hoặc hữu hình) và bên muốn tiêu dùng chúng; sẽ giúp cho người tiêu dùng có thể chia sẻ, tận dụng tối đa các nguồn lực dư thừa của nhau như nhà cửa, xe cộ và vật dụng thay vì phải chi phí đầu tư mới cho việc mua sắm, sở hữu tài sản đó.

Đa phần ở mô hình kinh tế chia sẻ, trang web đóng vai trò là cầu nối thông tin, xác nhận danh tính của người mua và bán (qua các phương thức như Facebook, số điện thoại, email, bình luận chia sẻ…), giữ tiền đặt cọc của giao dịch và chuyển tiền sau khi giao dịch đã được xác nhận hoàn thành bởi hai bên.

Trong sự thành công của kinh tế chia sẻ có thể kể đến nhiều tên tuổi nổi tiếng, mà điển hình có thể kể đến Airbnb hay Uber. Năm 2008, dịch vụ chia sẻ chỗ ở Airbnb.com ra đời. Là một dịch vụ đặt phòng, căn hộ, giúp kết nối giữa những người cho thuê/chia sẻ chỗ ở với những người có nhu cầu như khách du lịch, dịch vụ Airbnb cho phép những người có nhu cầu có thể thuê được từ những căn phòng trống đơn lẻ trong những căn hộ bình thường cho tới những vila/biệt thự có giá trị. Dịch vụ này nhanh chóng bùng nổ và chỉ sau hơn 8 năm, Airbnb đã có mặt tại hơn 33.000 thành phố ở 192 quốc gia, đến nay đã được định giá tối thiểu tới khoảng 30 tỷ USD.

Uber cũng là một cái tên nổi bật khi nhắc tới kinh tế chia sẻ. Tương tự như Airbnb, Uber đóng vai trò là bên thứ ba, kết nối những người muốn đi nhờ xe với những người có sở hữu phương tiện di chuyển rảnh rỗi. Tốc độ tăng trưởng "tên lửa" của startup đình đám này, có thể được thể hiện một cách đơn giản qua việc định giá 68 tỷ USD sau 6 năm phát triển với sự xuất hơn tại hơn 250 thành phố trên thế giới.

Tại Việt Nam, đến thời điểm này, kinh tế chia sẻ chưa thực sự phát triển, mặc dù việc cho thuê những tài sản ít sử dụng đã và đang tồn tại. Tuy nhiên, một khảo sát mới công bố của Công ty Nielsen cho thấy kinh tế chia sẻ có tiềm năng lớn để phát triển tại Việt Nam. Theo khảo sát này, cứ 4 người Việt được hỏi thì có 3 người cho biết thích ý tưởng kinh doanh về mô hình này.

Trên thực tế tại Việt Nam, mô hình kinh tế chia sẻ đã xuất hiện với sự góp mặt của các công ty như Uber, Grab, Airbnb, Triip.me, Travelmob. Airbnb cũng đã vào Việt Nam trong năm 2014. Hà Nội, TP.HCM cùng với một số tỉnh thành khác cũng đa gia nhập mạng lưới của Airbnb với số lượng phòng ngủ, nhà cho thuê đạt trên 1.000 phòng. Để tạo sự yên tâm cho người thuê nhà, Airbnb sẽ xác nhận danh tính chủ nhà thông qua Facebook, số điện thoại, hộ chiếu, chứng minh nhân dân và đặc biệt là thông qua sự phản hồi của những người đã thuê nhà trước đó.

Theo đánh giá của các chuyên gia, sự thành công của mô hình được góp phần từ văn hóa chia sẻ của nước ngoài cũng như cơ sở hạ tầng có nhiều điều kiện thuận lợi như ứng dụng CNTT khá phổ biến trên các thiết bị điện tử, hệ thống quản lý pháp luật chặt chẽ của chính phủ… Đó cũng là lý do mô hình này dù đã phát triển khá lâu tại Mỹ nhưng lại chưa phổ biến ở nhiều nước châu Á.

Ở Việt Nam, “Kinh tế chia sẻ” đang đặt ra nhiều thách thức đối với các nhà quản lý chính sách như tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, đảm bảo hài hòa lợi ích đối với các mô hình kinh doanh dịch vụ truyền thống; kiểm soát việc minh bạch về thông tin; quản lý giao dịch điện tử, thanh toán quốc tế về thương mại bằng thẻ; quản lý chất lượng dịch vụ, sản phẩm; chống thất thoát thuế (thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân) và một số vấn đề xã hội khác nảy sinh như lao động, việc làm và an sinh xã hội.