Tình hình đô thị hóa (ĐTH) thiếu bền vững tại các thành phố lớn hiện nay đang cắt xén làm teo tóp dần “lá phổi xanh”, khiến cho không khí nội thành ngày càng trở nên ngột ngạt.

Xa xôi ước mơ xanh

So với mục tiêu đề ra về diện tích đất cây xanh vào năm 2010 tại TP.HCM từ 6-7m2/người (không kể cây xanh đường phố, cây xanh cách li trong khu công nghiệp, cây xanh quanh nhà ở) thì tiêu chuẩn này đã trở thành một ước mơ xa vời vì kết thúc năm thành phố chỉ đạt được chưa đến 1m2/người.

Phần chưa thực hiện được ví như một món nợ, nhưng ở mức từ 5-6m2/người, nghĩa là chiếm tỉ trọng từ 80%-90%.


Sự bù đắp mảng xanh đang trông chờ vào các khu dân cư và khu đô thị sinh thái, như dự án Đảo Kim Cương này.
Trong khi đó theo GS-TS.Nguyễn Thế Bá - Chủ tịch Hội Qui hoạch phát triển đô thị VN, vào thời điểm năm 2006 đất cây xanh ở chín quận nội thành chỉ đạt 0,9m2/người, và đến nay vẫn chưa đạt 2m2/người. Trong khi theo qui hoạch của Hà Nội, diện tích đất cây xanh đến năm 2020 phải là 16m2/người. Có lẽ đây cũng sẽ là một ước mơ xa xôi vì trong suốt 5 năm từ 2006-2010 cũng chỉ tăng được diện tích đất cây xanh của thành phố lên gần 1m2/người mà thôi.

Ước mơ xanh càng xa vời hơn khi diện tích đất cho cây xanh bị cắt xén do quá trình ĐTH nhanh nhưng thiếu đồng bộ. Theo thống kê của Cty Công viên cây xanh (CVCX) TPHCM, diện tích công viên, vườn hoa, cây xanh dãi phân cách trên địa bàn khoảng 1.000ha vào năm 1998 thì nay chỉ còn 535ha, tức giảm gần 50%.

Ông Nguyễn Khắc Dũng - Trưởng Phòng Quản lí cây xanh thuộc Cty CVCX - cho rằng, dân số tại TPHCM tăng mạnh (tự nhiên và cơ học) là nguyên nhân chính khiến diện tích đất cây xanh/đầu người tụt xuống. Việc thành phố phải mở ra thêm một số đoạn đường cắt ngang các công viên để giải quyết áp lực về lưu lượng giao thông trong nội thành cũng lấy đi một phần diện tích mảng xanh, như trường hợp đường Trương Định, Đỗ Quang Đẩu, và dự kiến sắp tới là đường Phạm Văn Hai…

Bù đắp từ đâu?

Trong khi mục tiêu đất cây xanh/người năm 2010 vẫn đang còn “nợ” thì mục tiêu đề ra tới năm 2015 TPHCM phải đạt diện tích từ 7-8m2/người càng khó khả thi. Theo Cty CVCX, nếu thực hiện một cách tích cực, đến năm 2025 diện tích đất cây xanh của TPHCM cũng chỉ có thể đạt 4,5m2/người.

Trong 535ha diện tích công viên công cộng hiện nay, Khu đô thị mới Phú Mĩ Hưng đã đóng góp đến 74,36ha, chiếm khoảng 14%; trong khi các công viên như Văn Thánh, Đầm Sen, Kì Hòa, Thống Nhất cộng lại chỉ được 106,8ha, chiếm khoảng 20%. Như vậy có thể thấy, giải pháp lối thoát để bù đắp trông chờ rất nhiều vào các dự án khu dân cư, khu đô thị mới được qui hoạch bài bản với diện tích đất cây xanh tuân thủ đúng qui định của nhà nước.

Đặc biệt là các dự án khu đô thị mới, đô thị sinh thái cao cấp đúng chuẩn như Chí Linh-CửaLấp ở Vũng Tàu, EcoPark ở Hà Nội…có diện tích không gian xanh chiếm 20%-30% hoặc hơn, thậm chí như dự án Đảo kim Cương (Diamond Island) ở quận 2-TPHCM, không gian xanh chiếm đến 86% diện tích và xung quanh còn có 50ha rừng phòng hộ bao quanh là nguồn trao đổi ôxy hữu hiệu, có thể đáp ứng đủ hoặc thừa so với chỉ tiêu diện tích cây xanh/đầu người theo qui hoạch của nhà nước.

Theo GS-TSKH. Lê Huy Bá (Viện Khoa học công nghệ & Quản lí môi trường, ĐH Công nghiệp TPHCM), lưu vực sông Sài Gòn - Đồng Nai có đầy đủ các điều kiện để xây dựng các khu đô thị và khu dân cư sinh thái, đáp ứng tiêu chuẩn diện tích cây xanh từ 12-15m2/người và bãi cỏ, cách xa tiếng ồn cùng khói bụi, đồng thời khung cảnh sông nước tạo được cảnh quan môi trường sinh thái và có khí hậu mát mẻ, trong lành.

Khi các dự án như thế được triển khai ngày càng nhiều cũng sẽ định hướng một môi trường sống tiêu chuẩn dành cho lớp người có thu nhập khá và cao trong xã hội, trong khi khu nội thị đông đúc được giải tỏa áp lực quá tải và “trả nợ” được phần nào cho sự thiếu hụt “lá phổi xanh” hiện nay.

  • Thu Trang