Thế giới sẵn sàng kết nối: Ai là ai?

Thế giới nay không thể thiếu 'kết nối'. Ảnh: Internet

Thế giới sẽ thấy ICT trao quyền lực cho mỗi cá nhân, tác động mạnh mẽ đến kinh doanh, chính trị và xã hội như thế nào.

Bằng chứng là vai trò ngày càng lớn của công nghệ trong việc kích thích tăng trưởng kinh tế và phát triển. Đơn cử như sự phổ biến của ĐTDĐ đã tạo thay đổi to lớn ở những vùng sâu vùng xa, mang lại cơ hội vừa rẻ vừa dễ dàng tiếp cận thị trường mới. Mặc khác, truy cập Internet và hệ thống máy tính đang thay đổi nhanh chóng nền tảng giáo dục tại nhiều quốc gia, mang lại cho sinh viên nhiều nguồn tài liệu, kiến thức và nâng cao tính hợp tác, trao đổi trong học tập.

Hơn bao giờ hết, các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo kinh doanh nay đã nhận ra nhu cầu thiết lập một môi trường thuận lợi hỗ trợ ứng dụng công nghệ và tuyên truyền lợi ích đến mọi lĩnh vực xã hội. Tầm quan trọng của nối mạng, đặc biệt ở cấp quốc gia, luôn nằm ở vị trí trung tâm các chương trình nghị sự, với mục đích cuối cùng giúp chất lượng cuộc sống được nâng cao cho mỗi công dân.

Nhận ra vai trò “chìa khoá” của ICT, mỗi năm kể từ năm 2001, Diễn đàn kinh tế thế giới luôn có Báo cáo Công nghệ Thông tin (CNTT) Toàn cầu. Báo cáo này luôn đề cập đến quá trình sẵn sàng kết nối của các quốc gia, thể hiện những trở ngại của các chính phủ và cá nhận trong việc thâu tóm lợi ích của ICT.

Báo cáo CNTT Toàn cầu 2006-2007, báo cáo thứ 6 trong “series” các báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), thể hiện những phát hiện mới nhất trong chính sách và biện pháp kích thích sẵn sàng kết nối của 122 quốc gia.

Tốc độ 100 năm bằng cả 20.000 năm!

Nhìn chung tốc độ sáng tạo công nghệ trên toàn cầu đã tăng mạnh. Ray Kurzweil, chuyên gia thuyết vị lai người Mỹ, cho rằng “Trong thế kỷ 19, chúng ta đã chứng kiến nhiều thay đổi công nghệ hơn 9 thế kỷ trước đó. Sau đó, trong 20 năm đầu tiên của thế kỷ 19, sự thay đổi lại diễn ra nhiều hơn cả thế kỷ 19 cộng lại. Nay, sẽ không phải là 100 năm của thế kỷ 21 – mà là sự thay đổi của 20.000 năm”.

Bốn lĩnh vực sau đã được lựa chọn xem xét nhằm chấm điểm cho chỉ số “sẵn sàng kết nối”: mạng và sự thay đổi trong đời sống; thế hệ mạng trong viễn thông; chính phủ điện tử và cạnh tranh toàn cầu; cuối cùng là Internet và các tập đoàn đa quốc gia. Năm nay, danh sách bảng xếp hạng đã được công bố, đáng chú ý nhất là sự kiện Mỹ đánh mất vị trí đầu bảng, tụt xuống hạng 7.

Chính phủ toàn cầu ứng dụng ICT để mang lại nhiều dịch vụ rẻ hơn cho công dân, nâng cao khả năng kết nối của họ. Những thách thức lớn đặc biệt với các nước đang phát triển là tìm kiếm nguồn đầu tư, thiết lập nguyên tắc trong an ninh, cung cấp Internet và giáo dục công dân.

Tuy vậy, cuộc cách mạng ICT vẫn chỉ mới khởi đầu, vẫn còn “trẻ”. Chắc chắn chúng ta sẽ còn nhìn thấy công nghệ thay đổi cách sống, làm việc, chơi và học trong tương lai như thế nào.

Nhiều nhà kinh doanh viễn thông trên thế giới hiện nay rất hào hứng “đón đầu” những lợi ích của mạng lưới thế hệ mới (NGN) như giảm chi phí điều hành và tăng tốc độ phát triển sản phẩm. Tuy nhiên, NGN cũng đặt ra những thách thức như phải đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng và có thể làm xói mòn doanh thu cố định.

Mặt khác, các nhà hoạch định chính sách cũng đóng vai trò quan trọng trong tăng hay giảm rủi ro. Do đó, họ cần xem xét khung chính sách mới thay vì chỉ nhìn vào những vấn đề mới trong khung cũ. Tóm lại, các nhà kinh doanh, điều hành và cổ đông cần ngồi cùng nhau để bàn giải pháp NGN thành công.

Thành công của Estonia

Điều gì khiến Estonia thành công trong chỉ số sẵn sàng kết nối năm nay? E-leadership được xem là phương tiện giúp Estonia vượt qua giai đoạn chuyển đổi khó nhọc từ nền kinh tế tập trung sang mô hình hiện đại ngày nay. Tầm nhìn và lãnh đạo rõ ràng của Estonia trong ICT đã mang lại kết quả này.

Maart Laar, Thủ tướng Estonia từ năm 1992-2002 đã mang lại sự phát triển ICT rộng khắp đất nước. Chính phủ luôn hỗ trợ môi trường chính sách xây dựng. Năm 2000, Estonia thông qua đề nghị đảm bảo truy cập Internet đến mỗi công dân, xem đó là một quyền: họ được truy cập miễn phí từ hàng trăm điểm truy cập công cộng.

Tuy nhiên, Estonia vẫn có những thách thức tồn đọng trong chính phủ điện tử, Skuype, thanh toán di động và thẻ chứng minh điện tử. Ngoài ra, môi trường kinh doanh của Estonia chủ yếu do các công ty nhỏ và vừa thống trị, chuyên cung cấp cho các hãng quốc tế, chưa đầu tư đủ vào R&D.

Châu Phi không bằng châu Á!

Tác động của ICT lên phát triển kinh tế rất lớn trong lý thuyết, nhưng chưa thực tiễn tại châu Phi. Chính sách, Internet, công nghệ và ĐTDĐ đều gây ra sự thay đổi lên kinh tế, xã hội. Song châu Phi chưa thực sự bắt nhịp như các quốc gia châu Á trong việc chuyển đổi toàn cầu, nâng cao ứng dụng công nghệ viễn thông. Từ góc độ kinh tế vĩ mô, châu Phi đã thất bại trước sự tiên tiến của ICT.

Một Nhật Bản hoàn toàn băng rộng

Mặc dù vào những năm 1990, sử dụng ICT tại Nhật tụt hậu hơn nhiều quốc gia tiên tiến khác. Nhưng gần đây Nhật nổi lên là một trong những xã hội viễn thông băng rộng hiện đại nhất thế giới. Đây cơ bản là kết quả của việc thâm nhập công nghệ băng rộng lớn như cáp sợi quang đến từng hộ gia đình. Ngoài ra, ĐTDĐ của Nhật có mức độ truy cập Internet lớn nhất thế giới (87%) và trên 60% ĐTDĐ của Nhật là công nghệ 3G. ĐTDĐ không chỉ nghe, gọi, gửi email, tải nhạc, chơi game mà còn mang lại những bức ảnh phân giải cao, phim chất lượng, xem TV, dùng tiền điện tử và mua vé điện tử. Cuối cùng, phí băng rộng ở Nhật cũng ở mức thấp nhất thế giới (100 kilobyte chỉ mất 0,07 USD/tháng).

Chính phủ Nhật Bản góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy và tạo ra những tiên tiến trên, nâng cao mức độ sẵn sàng kết nối của đất nước. Từ năm 2000, Nhật đã thực thi luật IT với các mục tiêu cụ thể biến Nhật thành nước ICT tiên tiến nhất thế giới. Luật pháp cũng cho phép ứng dụng các chiến lược “e-Japan” thúc đấy sử dụng ICT và mức độ thâm nhập. Tháng 12/2004, chính sách u-Japan ra đời đảm bảo truy cập băng rộng đến mọi người dân và biến cơ sở hạ tầng viễn thông Nhật “hoàn toàn băng rộng”.

Trung Quốc - quan trọng thứ 6 toàn cầu

Một trong những phát triển đáng kể nhất với Trung Quốc là họ đã trở thành người đi đầu trong sản xuất và ứng dụng ICT. Trung Quốc trở thành một địa điểm quan trọng nhất thế giới về lắp ráp và sản xuất ICT. Từ năm 2004, Trung Quốc đã là nhà xuất khẩu hàng hoá ICT lớn nhất, trước cả Mỹ. Đến năm 2006, Trung Quốc tiếp tục nhập khẩu các linh kiện điện tử (chủ yếu từ các nước châu Á) trong khi vẫn xuất khẩu máy tính và thiết bị liên quan. Gần đây, các hãng ICT Hồng Kông và Đài Loan còn chuyển sản xuất sang đại lục để giảm chi phí.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp ICT Trung Quốc đang phải đối mặt với việc chuyển đối từ nhà sản xuất chi phí rẻ trở thành nhà cung cấp các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao cho toàn cầu. Gần đây, chính phủ Trung Quốc bắt đầu khuyến khích các công ty Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài để dành công nghệ, nhãn hiệu và các kênh phân phối.

Dù sao chăng nữa, Trung Quốc hiện là thị trường ICT quan trọng thứ 6 toàn cầu, mặc dù vẫn tụt hậu trong lĩnh vực dịch vụ ICT. Phần trăm GDP chi phí cho ICT tại Trung Quốc (khoảng 4,5% GDP năm 2005) vẫn thấp hơn các nền kinh tế OECD hàng đầu khác (khoảng 9% trong năm 2005). Theo các chuyên gia, để tận dụng triệt để mối lợi ICT, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cần xem đây là mảng chính trong chương trình nghị sự chính sách quốc gia.

Huyền Thương

Theo Báo Cáo CNTT Toàn cầu 2006-2007