Bóng tối bao trùm khắp đất nước Thổ Nhĩ Kỳ sau vụ ám sát Đại sứ Nga Andrey Karlov. Ngay sau khi sự cố xảy ra, Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng cường thắt chặt việc sử dụng Internet của người dân. Động thái tiếp theo của quốc gia này là chặn hoàn toàn Tor (mạng ẩn danh giúp người dùng vượt qua sự kiểm duyệt Internet) trong lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ. Ngoài ra, dường như Thổ Nhĩ Kỳ cũng kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các mạng xã hội trong suốt 12 tiếng kể từ sau vụ ám sát.

Theo một bài đăng cập nhật trên Turkey Block, một tổ chức quản lý việc kiểm duyệt dữ liệu thời gian thực của quốc gia, bắt đầu từ 8:45 tối giờ địa phương, “mạng lưới giám sát nhận thấy tốc độ của Facebook, Twitter, YouTube và WhatsApp đã bị chậm lại nghiêm trọng nhưng chỉ ảnh hưởng đến một bộ phận người sử dụng Internet chứ không phải là tất cả”.

Sự hạn chế này gần như đã khiến những mạng xã hội kể trên không thể sử dụng được, nhưng nhà cung cấp mạng Internet lớn nhất Thổ Nhĩ Kỳ Turkish ISP TTNet và các nhà mạng di động thì không bị ảnh hưởng.

“Lệnh cấm này đã bị dỡ bỏ vào khoảng 6 giờ sáng sau ngày diễn ra vụ ám sát, cũng theo giờ địa phương”, nhà sáng lập TurkeyBlock, Alp Toker trả lời TechCrunch qua email. “Việc cấm sử dụng các mạng xã hội là hành động bất thường mặc dù đã có lệnh cấm băng thông rộng chính thức, nhưng một số nhà mạng không tiến hành chặn khiến người dùng của những nhà mạng này vẫn có thể sử dụng thoải mái suốt thời gian đó. Điều này do lỗi hành chính trong việc thi hành lệnh cấm, hoặc thậm chí là do bất tuân lệnh cấm, nguyên nhân của sự bất tuân nói trên có thể xuất phát từ những tranh cãi về vai trò của Nga tại Syria – chúng tôi không rõ về điều này”.

Theo ông Toker, việc bất tuân các quy định không phải không có tiền lệ. Trong cuộc đảo chính tại Thổ Nhĩ Kỳ năm 2016, nhà mạng Turkcell đã tuyên bố sẽ chống lại yêu cầu hạn chế dịch vụ của chính phủ.

Trước khi bị cấm, Tor đã là một trong những công cụ hữu dụng nhất giúp người dân Thổ Nhĩ Kỳ thoải mái sử dụng Internet ẩn danh và không lo bị theo dõi. Hiện nay, việc truy cập trực tuyến không bị giới hạn theo cách trên sẽ chỉ dành cho những người có khả năng phá vỡ được các công cụ chặn của chính phủ với Tor và VPN. Tuy nhiên hiện người sử dụng vẫn có thể dùng các dịch vụ VPN tùy biến và các dịch vụ cầu nối Tor.

Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ thường xuyên chặn các mạng xã hội khi có bất cứ sự kiện chính trị lớn nào xảy ra. Năm 2014, chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đã chặn Twitter trong vòng 2 tuần và lệnh cấm chỉ được dỡ bỏ khi tòa án cho rằng những hành động này là không tuân thủ quyền tự do ngôn luận. Năm 2014 và 2015, Thổ Nhĩ Kỳ thỉnh thoảng chặn các mạng xã hội trong thời gian ngắn, thường là ít hơn 24 giờ.

Và nếu lịch sử lặp tại thì Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục các hành động kiểm duyệt số, chặn truy cập vào các dịch vụ chat như WhatsApp.

“Mọi thứ chúng ta thấy đều chỉ ra rằng việc chặn Tor/VNP sẽ được áp dụng hoặc dỡ bỏ theo yêu cầu… Thế nên đây là một động thái leo thang khá nghiêm trọng”, ông Toker khẳng định. “Cả hai hành động này cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có thêm khả năng chặn các nguồn thông tin theo ý muốn một cách hiệu quả hơn trước kia. Và chính phủ sẽ thu thập thêm nhiều dữ liệu giám sát trên các website hơn. Trước đó các dữ liệu này đã được sử dụng để bắt giữ những người chống đối".