Thoát cảnh 'màn trời chiếu đất' nhờ… trọng tài xã

- Vụ việc tranh chấp về đất kéo dài hơn 30 năm không tìm được “nút gỡ”; cả gia đình phải sống cảnh màn trời chiếu đất vì không có chỗ ở do không được phép xây dựng trên đất tranh chấp đã được hóa giải nhờ… xã đứng ra làm trọng tài.

Đó là câu chuyện của gia đình ông Vũ Trung Thu (xã Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội) – cựu chiến binh tham gia kháng chiến chống Mỹ vừa được xã đứng ra làm trọng tài hóa giải những nội phiền muộn kéo dài trong suốt một thời gian dài.

Bỗng nhiên bị “kéo” vào vòng kiện tụng

Ông Vũ Trung Thu (cựu chiến binh tham gia kháng chiến chống Mỹ), cư trú tại xã Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội bức xúc gửi đơn phản ánh tới UBND xã Đông Ngạc về việc gia đình ông đang sinh sống ổn định, không có tranh chấp trên mảnh đất mua lại từ hơn 30 năm trước bỗng bị “hậu duệ” của chủ bán đất đứng ra khiếu kiện tranh chấp.

Gia đình ông Vũ Trung Thu sống tạm bợ trong chiếc lều bạt dựng tạm trong thời gian chờ đợi sự phân xử của các cơ quan có thẩm quyền.

Cũng vì sự việc khiếu kiện đang diễn ra, gia đình ông với bảy nhân khẩu (gồm hai trẻ nhỏ, vợ chồng ông Thu đã hết tuổi lao động) và bốn người con phải đứng trước nguy cơ màn trời chiếu đất từ vài tháng nay vì không dám xây dựng, cải tạo lại ngôi nhà trên nền đất cũ.

Theo nội dung phản ánh của ông Thu: năm 1981, ông mua lại thửa đất thổ cư diện tích hơn 300m2 tại xóm 4A từ ông Hoàng Cơ Bình (con trai cụ Hoàng Huân Trung) với giá 2.500 đồng. Từ đó đến nay, hơn 30 năm, gia đình ông sinh sống ổn định, đóng góp nghĩa vụ thuế đầy đủ với nhà nước. Thời điểm hiện tại, người đứng ra bán đất đã mất từ lâu.

Năm 1982, ông xây dựng ngội nhà hai tầng 75m2 và ở ổn định từ đó đến nay. Năm 2012, ông Thu có đơn xin kê khai cấp GCNQSDĐ. UBND xã Đông Ngạc đã họp hội đồng xét cấp, hội đồng tư vấn tranh chấp đất đai chuyển lên UBND huyện Từ Liêm thẩm định.

Tuy nhiên, chính quyền Từ Liêm không giải quyết cho ông Thu vì có đơn khiếu kiện việc mua bán viết tay là… không hợp pháp từ hậu duệ họ Hoàng, ông Hoàng Kim Đồng.

Do thời gian đã lâu, ngôi nhà được xây dựng cải tạo trong thời kỳ khó khăn, vật liệu xây dựng thiếu thốn và lạc hậu nên ngôi nhà trên đã xuống cấp nghiêm trọng có nguy cơ sụp đổ bất kỳ lúc nào, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng và tài sản của gia đình.

Ông Thu cũng đã nhờ đơn vị thẩm định của Bộ Xây dựng để làm căn cứ viết đơn gửi chính quyền xã để được phép xây dựng, cải tạo chỗ ở cho gia đình.

Vì nghĩ rằng mảnh đất gia đình mình đang sử dụng là hợp pháp (đã ở đó liên tục, lâu dài, trong 32 năm, có tên trong bản đồ địa chính, nộp thuế đất và các nghĩa vụ thuế khác đầy đủ, tường rào rõ ràng với các tài liệu chứng minh nguồn gốc đất, như Giấy nhượng quyền sử dụng đất, QĐ 225 của UBND thành phố Hà Nội, Công văn số 56 của Tổng cục Quản lý ruộng đất, Công văn số 384 của Tổng cục Quản lý ruộng đất, Biên lại thu thuế nhà đất 18 tờ, Biên bản hội đồng tư vấn xã Đông Ngạc…) ông Thu làm đơn theo hướng dẫn để thực hiện các thủ tục xin cấp phép xây dựng nhà ở.

Nhưng UBND huyện Từ Liêm không cấp phép vẫn với lý do mảnh đất đang có khiếu nại chưa giải quyết dứt điểm. Trong lúc đang thi công UBND xã Đông Ngạc có QĐ 272/QĐ-UBND ngày 1/3/2014 đình chỉ xây dựng công trình với lý do có đơn thư tranh chấp của ông Hoàng Kim Đồng.

Tuân thủ với quyết định đình chỉ của xã, gia đình ông Thu đã dừng việc xây dựng. Gần một tháng qua, gia đình ông Thu phải sinh sống tạm trong chiếc lều bạt căng tạm trên nền đất cũ trong lúc chờ đợi chính quyền xử lý, giải quyết vụ tranh chấp.

Vì những vấn đề mang tính chất lịch sử kéo dài, việc mua bán, chuyển nhượng đất của ông Thu (xảy ra vào năm 1981 khi nhà nước chưa cho phép mua bán, chuyển nhượng đất), rất nhiều các văn bản chỉ đạo xử lý… nhưng chính UBND xã Đông Ngạc cũng bối rối không biết… xử lý thế nào để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của ông Thu.

Trong khi đó, phía nguyên đơn, ông Hoàng Kim Đồng, hậu duệ thứ ba của cụ Hoàng Huân Trung đứng ra khởi kiện về việc mua bán, chuyển nhượng đất không hợp pháp, yêu cầu các cấp chính quyền thu hồi thửa đất hơn 300m2 (trong tổng số diện tích gần 4.000m2 đất của nội tộc họ Hoàng) đã bán cho ông Thu.

Hết cảnh màn trời chiếu đất nhờ… “trọng tài xã”

Vụ việc tranh chấp hy hữu kéo dài đã gây cho gia đình ông Thu không ít những muộn phiền. UBND xã Đông Ngạc đã nhiều lần đứng ra tổ chức hòa giải nhưng không thành; rất nhiều cơ quan báo chí cũng đã tốn nhiều giấy mực phản ánh sự việc.

Buổi làm việc của hội đồng hòa giải xã với đại diện của chính quyền, các ban ngành xã Đông Ngạc vào ngày 21/3/2014 để đưa ra phương hướng xử lý vụ việc kéo dài hơn 30 năm.

Gần đây nhất, ngày 21/3/2014, cuộc hòa giải lần thứ ba đã được đại diện lãnh đạo UBND xã Đông Ngạc, các tổ chức, đoàn thể trong xã… đứng ra làm trọng tài phân xử tranh chấp giữa hai bên, ông Thu và ông Đồng, với sự có mặt của đại diện TAND TP Hà Nội.

Hội đồng hòa giải do đích thân Chủ tịch xã Đông Ngạc, ông Nguyễn Văn Chiến đã tóm tắt sơ bộ toàn bộ vụ việc; thừa nhận hiện trạng thực tại mà gia đình ông Thu đang phải đối mặt, cả gia đình không có chỗ ở.

Xét hoàn cảnh gia đình ông Thu, UBND xã đề nghị xem xét cấp phép tạm cho gia đình ông Thu xây lại nhà trên nền móng nhà cũ.

Biên bản cũng ghi rõ nếu sau này tòa án, và các cấp chính quyền có kết luận cuối cùng thì ông Thu sẽ không được đền bù giá trị công trình trên, việc này cũng đảm bảo quyền lợi cho bên khiếu kiện.

Đồng thuận với phương án của hội đồng hòa giải, hai Thẩm phán đại diện Tòa Dân sự (TAND TP Hà Nội) cũng đưa ra quan điểm cá nhân: Việc đảm bảo chỗ ở cho gia đình ông Thu là việc làm cần thiết, trước mắt.

Về lâu dài, nếu hai bên có thể “ngồi với nhau” để giải quyết dứt điểm tranh chấp thửa đất, có thể theo phương án, lấy diện tích đất tổng thể (chia đều cho những người nằm trong hàng thừa kế) để làm căn cứ cho việc mua bán, chuyển nhượng đất giữa ông Vũ Trung Thu và ông Hoàng Cơ Bình.

Phần diện tích đất dư ra (so với phần mà ông Bình được thừa kế) đã chuyển nhượng cho ông Thu hơn 30 năm trước, nếu gia tộc họ Hoàng có nhu cầu lấy lại, sẽ phải mua lại theo giá đất thị trường, tính thêm phần đền bù trượt giá đối với số tiền mà ông Thu đã bỏ ra mua từ năm 1981 kèm theo phần hỗ trợ thời gian cải tạo, trông giữ phần đất dôi ra (nếu có) của gia đình ông Thu.

Phía nguyên đơn, ông Hoàng Kim Đồng đồng thuận với phương án do thẩm phán Tòa Dân sự (TAND TP Hà Nội) đưa ra. Ông Đồng cũng mong muốn chấm dứt vụ việc khiếu kiện kéo dài, từ lâu không có phương hướng xử lý dứt điểm.

“Nếu ông Thu đồng ý, chúng tôi sẽ có buổi ngồi uống nước, trao đổi riêng với nhau để bàn quyết phương án xử lý với phần diện tích đất tranh chấp này” – nguyên đơn Hoàng Kim Đồng phát biểu tại buổi hòa giải.

Với các phương án được “trọng tài xã” đưa ra, một vụ tranh chấp kéo dài hơn 30 năm vẫn “rối bòng bong” có cơ hội được xử lý tận gốc.

Thái Bình