Thu phí bảo trì đường bộ như thế nào?

- Theo dự thảo được Bộ GTVT trình lên Chính phủ, có 2 phương án thu Quỹ Bảo trì Đường bộ (QBTĐB): Thu qua đầu phương tiện và nhiên liệu (xăng, dầu). Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng cho rằng: “Bộ GTVT nghiêng về cả hai phương án. Tuy nhiên, thu qua giá xăng là công bằng nhất, và đây là phương pháp thu mà thế giới hiện đang áp dụng”.

Thu phí, gây ảnh hưởng tâm lý?
Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng nói: Phương án thu qua giá xăng dầu đảm bảo được công bằng, xe lăn bánh chạy nhiều, tiêu nhiều xăng dầu thì phải trả nhiều.

Dù vậy, ông Dũng cũng nêu ra mặt tồn tại của phương án thu QBTĐB qua xăng dầu cần phải khắc phục, nếu như phương án này được chấp thuận.

Cụ thể, việc tổ chức thu như thế nào đối với xe chạy xăng, xe chạy dầu, các phương tiện khác không chạy xăng dầu cũng  đang là vấn đề. “Chúng ta không thể biết người ta mua xăng về để chạy phương tiện giao thông hay để sử dụng vào những việc khác nữa. Việc này rất khó xác định” - Bộ trưởng Bộ GTVT nói.

Thu qua đầu phương tiện lo ngại phí chồng phí. (Ảnh: Đất Việt)

Ngoài ra, theo Bộ trưởng Bộ GTVT, đó còn là vấn đề tâm lý, bởi, thu phí qua giá xăng dầu là nhiên liệu đang bị kiểm soát giá, khi mỗi lần giá xăng dầu có biến động lại gây ảnh hưởng tâm lý. 

Thêm vào đó, các chi phí khác như phí môi trường, kết cấu hạ tầng giao thông cũng qua giá xăng, nó có thể đội giá xăng thực tế lên, nên rất nhạy cảm trong tác động xã hội. Đó là chưa kể việc truy thu QBTĐB từ các đơn vị kinh doanh xăng dầu như thế nào, tính ra sao cũng là một vấn đề cần phải quan tâm.

Cùng chung quan điểm với Bộ trưởng Bộ GTVT, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ô tô Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng cũng nhận thấy, thu phí lập QBTĐB qua xăng dầu ưu việt hơn qua đầu phương tiện (như đảm bảo tính công bằng, giảm chi phí quản lý...). Tuy nhiên, nhiều lĩnh vực đã thu qua xăng, dầu rồi nay lại thu phí lập QBTĐB sợ thêm gánh nặng.

Thu qua đầu phương tiện: Lo ngại phí chồng phí

"Ở chiều ngược lại khi nói về tính khả thi của phương án thu phí QBTĐB qua đầu phương tiện như xe đi ít, xe đi nhiều; thu xe khách, hoặc có nhiều xe gắn máy giấy tờ không mang tên chính chủ thì làm sao thu được?" - ông Nguyễn Mạnh Hùng băn khoăn.

“Xe máy hiện nay không có kiểm định thì thu kiểu gì nếu nói thu phí phương tiện tại các trạm kiểm định? Còn ô tô, nếu thu sẽ không công bằng vì xe công cộng hoạt động nhiều, xe tư nhân hoạt động ít nhưng thu phí bằng nhau thì không ổn. Còn xe khách, chính người dân đi xe sẽ phải trả tiền này vì nhà xe sẽ đưa vào giá vé”, ông Hùng nói

Thêm vào đó, ông Hùng cho rằng: Nếu chấp nhận thu qua đầu phương tiện thì cơ quan chức năng phải phân loại phương tiện, làm thế nào để việc thu phí đơn giản nhất nhưng phải triệt để và giảm chi phí quản lý. Nếu không, tiền dân đóng góp bị tiêu tốn nhiều quá cho công tác quản lý quỹ.

Ngoài ra, ông Hùng cũng băn khoăn trước sự hiện diện của nhiều trạm thu phí trên đường bộ. Nếu thu phí trên đầu ô tô, xe máy sẽ có nguy cơ phí chồng phí. “Các trạm thu phí của nhà nước và trạm nhà nước bán quyền thu phí có thể bỏ, nhưng các trạm BOT của doanh nghiệp bỏ tiền ra làm thì sao?" - ông Hùng đặt vấn đề.
 
Theo ông Hùng, Nhà nước phải tính toán làm sao để các trạm thu phí BOT chỉ thu đủ chi phí đã bỏ ra để làm đường chứ không được thu thêm, nếu không sẽ lại phí chồng phí. Tức là, người dân đã nộp tiền cho QBTĐB rồi, không lẽ lại nộp tiếp cho việc bảo trì đường bộ qua các trạm thu phí BOT? Nếu làm không tốt việc này, sẽ vô tình gây ra sự lãng phí và bất ổn.