Thử thách hằng số bất biến quan hệ Việt-Trung

2014 chứng kiến một năm sóng gió và phức tạp của quan hệ Việt-Trung kể từ 1991. Xử lý hiện nay rất khác so với trong lịch sử.

- 2014 chứng kiến một năm sóng gió và phức tạp kể từ khi Việt - Trung bình thường hóa quan hệ (1991). Xử lý hiện nay rất khác so với trong lịch sử bởi tính tùy thuộc lẫn nhau ngày càng cao.

Nguyên nhân của mọi nguyên nhân chính là những mâu thuẫn trong vấn đề Biển Đông đã đẩy mối quan hệ này lên mức căng thẳng trong nhiều năm qua. Sự việc được đẩy lên đỉnh điểm sau khi TQ hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép vào sâu trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa VN (tháng 5), làm sức ép gia tăng liên tục đối với cả hai phía.

Trong suốt 77 ngày đối đầu, TQ đã triển khai nhiều lực lượng hùng hậu, cả quân sự, bán quân sự và dân sự, cả trên biển và trên không, nguy cơ xảy ra va chạm, thậm chí xung đột cường độ thấp là rất lớn. Từ năm 1988 trở lại đây, chưa bao giờ thách thức đối với chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ lại được cảm nhận rõ rệt đến như vậy.

{keywords}

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang gặp Tổng bí thư, Chủ tịch TQ Tập Cận Bình bên lề hội nghị APEC. Ảnh: TTXVN/VGP

2014 cũng là năm mối quan hệ Việt - Trung diễn biến kịch tính nhất: 4 tháng đầu năm là trạng thái quan hệ bình thường với nhiều triển vọng tốt đẹp, nhất là trong bối cảnh hai nước đang triển khai những kết quả tích cực đạt được trong chuyến thăm của Thủ tướng TQ Lý Khắc Cường trước đó.

Từ 2/5/2014 đến giữa tháng 7/2014 là thời kỳ quan hệ đột ngột chuyển sang trạng thái căng thẳng, thậm chí đối đầu với nguy cơ đổ vỡ do TQ hạ đặt giàn khoan trong vùng biển của VN. 5 tháng cuối năm, sau khi TQ rút giàn khoan, quan hệ có một số tiến triển và trạng thái quan hệ dần trở lại gần như trước ngày 2/5. Tuy nhiên, biên độ biến động quá nhanh và kịch tính như vậy là không có lợi cho cả hai nước cũng như cho hòa bình, ổn định ở khu vực.
 
Trong năm 2014 lòng tin chiến lược giữa hai nước bị sứt mẻ nghiêm trọng. Mặc dù quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt - Trung là khuôn khổ cao nhất trong các đối tác của VN hiện nay, nhưng vụ việc Hải Dương 981 đã đẩy lòng tin chiến lược giữa hai nước xuống mức thấp nhất trong số 15 đối tác chiến lược của VN. Đây là nút thắt rất khó gỡ bởi khôi phục lòng tin chiến lược là vấn đề không đơn giản và cần nhiều thời gian.

Đây cũng là năm có số lượng các cuộc giao thiệp ngoại giao và đoàn cấp cao trong quan hệ song phương nhiều nhất và dồn dập nhất trong nhiều năm trở lại đây. Số lượng các cuộc giao thiệp liên quan đến quan hệ Việt - Trung, cả song phương và đa phương là rất lớn. Chỉ tính riêng trong 77 ngày TQ duy trì giàn khoan trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa VN, đã có hơn 40 lần chúng ta giao thiệp ngoại giao bằng nhiều kênh khác nhau, tính trung bình 2 ngày/cuộc.

{keywords}

Ông Dương Khắc Trì trong năm qua 2 lần đến HN vào những thời điểm quan trọng của quan hệ song phương. Ảnh: Lê Anh Dũng

Riêng đoàn cấp cao đã có ít nhất 7 đoàn trong nửa cuối năm, trong đó VN có 5 đoàn bao gồm Chủ tịch nước Trương Tấn Sang tham dự hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Bắc Kinh, Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan dự hội nghị CICA tại Thượng Hải, Thường trực Ban Bí thư, Đặc phái viên Lê Hồng Anh, Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Công an Trần Đại Quang đều thăm TQ.

Về phía TQ có các chuyến thăm của Chủ tịch Chính hiệp toàn quốc TQ Du Chính Thanh, ủy viên Quốc vụ Dương Khiết Trì… Điều này cho thấy sự vào cuộc và chỉ đạo tích cực, quyết liệt của lãnh đạo cấp cao đã góp phần hạ nhiệt căng thẳng, đưa quan hệ Việt - Trung trở lại bình thường sau một thời gian sóng gió.
 
Và trong cả năm 2014 số lượng bài viết, thông tin trên báo chí về quan hệ Việt - Trung đã đạt mức kỷ lục. Hiện chưa có thống kê cụ thể, nhưng có lẽ con số đã lên tới hàng ngàn bài các loại. Điểm đáng chú ý là thông tin rất xác thực, nhanh chóng và đa dạng, cả trong và ngoài nước, với sự tham gia của nhiều hãng truyền thông lớn trên thế giới.

Riêng Bộ Ngoại giao đã tổ chức liên tiếp 5 cuộc họp báo quốc tế lớn trong một thời gian rất ngắn. Đây cũng là một kỷ lục. Nhờ nỗ lực của truyền thông và vận động ngoại giao, chúng ta đã tạo ra được “một dàn đồng ca” lớn nhất từ trước tới nay và ở những mức độ khác nhau ủng hộ quan điểm lập trường của VN trong vấn đề Biển Đông.
 
Vừa giữ quan hệ vừa đấu tranh kiên trì về biển đảo
 
Quan hệ Việt - Trung hiện nay là mối quan hệ vừa hợp tác vừa đấu tranh với mức độ rất sâu sắc và cũng là một trong những mối quan hệ đối ngoại quan trọng nhất của VN. Sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế thương mại đã ở mức rất cao, là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi.

Đến cuối năm 2014, quan hệ thương mại song phương dự kiến đạt 58 tỷ USD - mức cao nhất từ trước tới nay. Các dự án hợp tác dần được khởi động trở lại. Quan hệ trên các lĩnh vực khác cũng dần trở lại bình thường. Số lượng dự án đầu tư và kim ngạch thương mại không ngừng gia tăng, nhưng nền móng tin cậy lẫn nhau vẫn chưa cao. Điều này tiềm ẩn những rủi ro lớn.

{keywords}

Viện Khổng tử tại VN được khai trương nhân chuyến thăm VN của Chủ tịch Chính hiệp toàn quốc TQ Du Chính Thanh. Ảnh: Minh Thăng

Quan hệ Việt - Trung rất nhạy cảm và dễ bị tác động bởi các yếu tố như biển đảo, các vấn đề do lịch sử để lại hay tâm lý dân tộc chủ nghĩa từ cả hai phía. Do vậy, cần có sự kiểm soát và kiềm chế chặt chẽ để đảm bảo mối quan hệ này đi đúng hướng, tránh cả hai khuynh hướng đổ vỡ hoặc bế tắc.
 
Việt - Trung còn là mối quan hệ phi đối xứng trong đó sức mạnh của TQ đang tăng lên theo cấp số nhân với bội số lớn, trong khi sức mạnh tổng hợp quốc gia của VN có tăng, nhưng chỉ tăng theo cấp số cộng. Mối quan hệ phi đối xứng này lại được đặt trong bối cảnh rất khác, đó là xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đang diễn ra sâu rộng, ở nhiều cấp độ khác nhau. Do vậy, thận trọng là rất cần thiết trong xử lý quan hệ.

Hai nước Việt - Trung trong hàng ngàn năm qua đã phải xử lý rất nhiều vấn đề phức tạp. Những vấn đề như biên giới, biển đảo chỉ là nhất thời. Hằng số bất biến là VN và TQ mãi mãi là láng giềng của nhau. 

Do vậy, tình hữu nghị và sự ổn định trong quan hệ là đặc biệt quan trọng để hai nước chung sống hòa bình, trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và cùng có lợi. Xử lý quan hệ Việt - Trung hiện nay rất khác so với trong lịch sử bởi tính tùy thuộc lẫn nhau ngày càng cao. Do vậy, không thể hồ đồ, mà cần có một nhãn quan chiến lược với cái đầu lạnh.

Thùy Dương

tin nổi bật

Thủ tướng khảo sát một số công trình, dự án lớn tại Bình Định

Sáng 4/2, trong chuyến công tác tại tỉnh Bình Định, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đi khảo sát dự án nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không Phù Cát.

Thêm diễn biến vụ bé trai 10 tuổi rơi xuống ống trụ bê tông ở Đồng Tháp

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp cho biết, công an địa phương sẽ thụ lý vụ bé trai 10 tuổi rơi xuống ống trụ bê tông, còn về kinh phí lúc cứu nạn, cứu hộ theo nguyên tắc sẽ do đơn vị để xảy ra vụ việc chi trả.

TP.HCM: Va chạm trực diện xe đầu kéo, nam thanh niên tử vong tại chỗ

Sáng 4/2, Công an quận 12, TP.HCM đang phối hợp cùng các đơn vị liên quan làm rõ nguyên nhân vụ va chạm giữa xe chở cột bê tông và xe máy khiến nam thanh niên tử vong tại chỗ.

Hàng loạt cao tốc không có làn dừng khẩn cấp, nguy cơ ùn tắc khi xe gặp sự cố

Hàng loạt tuyến cao tốc chưa bố trí làn dừng khẩn cấp đã bộc lộ bất cập trong quá trình khai thác. Mỗi khi có xe gặp sự cố, nguy cơ cao xảy ra ùn tắc, mất an toàn giao thông.

Xuyên đêm rước 17 'ông lợn' vào đình

Lễ rước 17 "ông lợn" ở xã La Phù, huyện Hoài Đức, Hà Nội vừa được tổ chức để tưởng nhớ công ơn Thành hoàng làng Tĩnh Quốc Tam Lang thời Hùng Duệ Vương thứ 6, tối 3/2 (13 tháng Giêng).

Cuộc gặp đặc biệt của cựu tình báo Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam

Sau nửa thế kỷ, cựu nhân viên tình báo Mỹ Michael Robert Dedrick quay trở lại Việt Nam. Dịp Tết Nguyên đán, ông đã gặp những con người đặc biệt và tiết lộ những điều rất ít người biết.

Đề xuất Bộ Công an không có quá 6 thượng tướng

Bộ Công an đang lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo lần 2 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công an nhân dân, tập trung chính vào nội dung sửa đổi liên quan cấp tướng trong công an nhân dân.

Thanh niên cả nước nhập ngũ từ 6-10/2

Thực hiện quyết định của Thủ tướng về việc gọi công dân nhập ngũ và quyết định của Bộ trưởng Quốc phòng về việc giao chỉ tiêu tuyển nhận công dân nhập ngũ năm 2023, từ ngày 6-10/2, thanh niên cả nước sẽ lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Cao tốc Bến Lức - Long Thành sau 8 năm khởi công

Sau hai lần lùi thời gian dự kiến hoàn thành, dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành có số vốn đầu tư 31.320 tỷ đồng đến nay vẫn dang dở và chưa thể kết nối liền mạch.

Thực hiện nghiêm trách nhiệm chính trị

Những quy định mới mẻ, phù hợp của Đảng về trách nhiệm chính trị nhanh chóng đi vào đời sống. Có thể nói, việc để các ông Nguyễn Xuân Phúc, Phạm Bình Minh, Vũ Đức Đam nghỉ hưu, không chờ đến hết nhiệm kỳ là kết quả đáng chú ý của những quy định này.

Dự báo thời tiết 4/2: Miền Bắc chìm trong sương mù, tiếp diễn mưa phùn, nồm ẩm

Dự báo thời tiết ngày 4/2, miền Bắc và Bắc Trung Bộ tiếp diễn mưa nhỏ, mưa phùn và sương mù. Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ có mưa rào và giông vài nơi.

Chỉnh đốn Đảng khơi nguồn cảm hứng để người làm báo sáng tạo

Theo Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, những kết quả quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng thời gian qua đã trở thành chất liệu quý, khơi nguồn cảm hứng lớn lao để người làm báo sáng tạo nên những tác phẩm có chất lượng.

Điều động, bổ nhiệm Vụ trưởng Kiểm toán Nhà nước làm Thứ trưởng Bộ Y tế

Ngày 3/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký quyết định điều động, bổ nhiệm ông Lê Đức Luận, Vụ trưởng Vụ Chế độ và Kiểm soát chất lượng kiểm toán thuộc Kiểm toán Nhà nước, giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế.

Ban Tổ chức Trung ương gặp mặt cán bộ được bổ nhiệm, luân chuyển

Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng nhấn mạnh trách nhiệm của cán bộ được phân công, bổ nhiệm phải đáp ứng được kỳ vọng của xã hội, đòi hỏi của thực tiễn, yêu cầu kết quả đạt được.

Thủ tướng: Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Thủ tướng yêu cầu tập trung đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.