 |
Ảnh: Internet |
Những hành động chủ động của Chính phủ Việt Nam trong thời gian qua để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đã bắt đầu mang lại kết quả tích cực.
Trong bản Báo cáo gửi Quốc hội ngày 30/4 vừa qua của Chính phủ Mỹ, Việt Nam đã không có tên trong danh sách 12 quốc gia đứng đầu về mức độ vi phạm nghiêm trọng bản quyền và bằng sáng chế của Mỹ.
Rõ ràng, việc Việt Nam không nằm trong top đầu về vi phạm bản quyền của Mỹ đã chứng tỏ những hành động bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ mà Chính phủ Việt Nam chủ động thực hiện trong thời gian qua bắt đầu mang lại kết quả tích cực.
Chính phủ hành động
Trong đó, không thể không nhắc đến việc Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 04/2007/CT-TTg ngày 22/2/2007 về việc tăng cường bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính, yêu cầu các bộ ngành và địa phương sử dụng phần mềm có bản quyền.
Bên cạnh chủ trương mua phần mềm của Microsoft, Chính phủ đã chỉ đạo đưa phần mềm nguồn mở vào giảng dạy và đào tạo trong hệ thống giáo dục, đồng thời chủ trương phát triển một bộ phần mềm văn phòng của riêng Việt Nam, có tính năng và công nghệ không thua kém phần mềm của Microsoft, để sử dụng trong hệ thống cơ quan Nhà nước trong tương lai. Đây là những hành động thể hiện sự tỉnh táo và tầm nhìn xa của Chính phủ” Thứ trưởng Bộ Bưu chính Viễn thông Vũ Đức Đam |
Một trong những vấn đề quan trọng mà hai bên cùng đạt được sự đồng thuận là tăng cường hợp tác trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, bảo vệ bản quyền phần mềm trên nguyên tắc tôn trọng các điều ước quốc tế, pháp luật Việt Nam và phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của Việt Nam. Chính phủ Việt Nam– qua đại diện là Bộ BCVT - cam kết sử dụng phần mềm hợp pháp của Microsoft – cụ thể là bộ phần mềm văn phòng MS Office - trong hệ thống cơ quan chính phủ.
Hành động của Chính phủ đã nhận được nhiều ý kiến đồng thuận và đánh giá cao của các nhà quản lý, chuyên gia trong lĩnh vực CNTT-TT. Mua phần mềm một cách tập trung không chỉ giúp tiết kiệm chi phí cho quốc gia, tạo động lực cho sự phát triển của ngành CNTT-TT (đặc biệt là ngành công nghiệp phần mềm), mà còn thể hiện một động thái thực tiễn rất tích cực Chính phủ, khẳng định hình ảnh một đất nước Việt Nam hội nhập, bước vào một “cuộc chơi” sòng phẳng, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Không chỉ củng cố và thu hút lòng tin của các nhà đầu tư nước ngoài, hành động đó còn có ý nghĩa rất quan trọng đối với Chính phủ Việt Nam trên bình diện cả về chính trị và ngoại giao.
Cũng không phải không có những ý kiến băn khoăn rằng nếu nhìn vào nguyên tắc “một giá trên toàn cầu” của Tập đoàn Microsoft và đếm số lượng đầu máy tính cá nhân trong các cơ quan Chính phủ Việt Nam, số tiền ngân sách mà Chính phủ phải bỏ ra để mua bản quyền phần mềm sẽ lên tới con số hàng tỉ đô la. Tuy con số cụ thể không được tiết lộ (theo cam kết giữa các bên), nhưng một quan chức có thẩm quyền của Chính phủ đã khẳng định rằng Việt Nam đã đạt được mức giá “tốt nhất”, “có lợi nhất” và trong quá trình đàm phán với Microsoft, điều kiện kinh tế – xã hội cụ thể cũng như mức sống còn thấp tại Việt Nam luôn là những yếu tố được tính đến.
Vì thế, nhìn trên bình diện tổng thể, cái “được” sẽ lớn hơn rất nhiều so với những gì mà chúng ta (Việt Nam) phải bỏ ra để có được một hình ảnh Việt Nam không còn bị nêu tên trong danh sách Top đầu các quốc gia “móc túi” sở hữu trí tuệ. Và những kết quả nêu trên mới chỉ là những kết quả bước đầu. Hiệu ứng tích cực của một sự nghiêm túc và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ chắc chắn sẽ còn tăng theo thời gian.
Mở và đóng
Về lý thuyết, để giải tỏa sức ép về chi phí mua bản quyền phần mềm, nhiều người cho rằng phần mềm nguồn mở (PMNM) là một hướng đi. Tuy nhiên, cũng cần làm rõ một vấn đề mà trước nay nhiều người vẫn lầm tưởng, rằng PMNM không phải là lựa chọn để “đối chọi” với phần mềm thương mại (hướng tốt nhất là cộng sinh cùng phát triển). Dùng loại phần mềm mở hay đóng thì người dùng đều phải trả tiền (cho sản phẩm, dịch vụ...), chứ PMNM không phải là phần mềm miễn phí. Đặc biệt, việc lựa chọn sử dụng PMNM phải là vấn đề của người dùng, chứ không phải là một lựa chọn mang tính chất mệnh lệnh hành chính.
Bên cạnh đó, thực tiễn cũng đã cho thấy không có một quốc gia nào trên thế giới nếu không có sự chuẩn bị tốt (về nền tảng công nghệ, kiến thức người sử dụng, sự phổ cập của CNTT...) lại có thể triển khai hiệu quả PMNM được. Chẳng hạn như nước Đức, nơi có một vài thành phố chính quyền đã chuyển sang sử dụng phần mềm nguồn mở Linux, nhưng đó là những nơi mà trình độ ứng dụng CNTT đã ở mức độ cao, kỹ năng người sử dụng đã thành thục. Và để đạt được điều đó như ngày hôm nay, chắc chắn người Đức cũng đã phải bỏ ra hàng tỉ đô la để mua bản quyền phần mềm.
Nói như thế không có nghĩa là phủ định “sạch trơn” vai trò, ý nghĩa của PMNM. Nhưng để PMNM có thể phát triển được như các quốc gia khác, cần rất nhiều điều kiện và thời gian mà Việt Nam chưa thể đáp ứng ngay được.
Tuy nhiên, PMNM lại có ý nghĩa rất quan trọng trong giáo dục và đào tạo, môi trường phát huy được tối đa sức sáng tạo của giới trẻ Việt Nam. Vì thế, bên cạnh sử dụng phần mềm của Microsoft, việc Chính phủ quyết định đưa phần mềm nguồn mở vào chương trình giáo dục và đào tạo là một việc làm đúng đắn và cần thiết.
Sự tỉnh táo cần thiết
Thỏa thuận mua bản quyền phần mềm văn phòng Microsoft của Chính phủ Việt Nam có thời hạn 3 năm. Một trong các nguyên tắc đặt ra trong quá trình đàm phán giữa Chính phủ Việt Nam với Tập đoàn Microsoft là thỏa thuận về việc mua bản quyền phần mềm không làm Việt Nam phụ thuộc vào Microsoft và tạo điều kiện cho sự độc quyền của tập đoàn này. Sau thời gian thực hiện thoả thuận (3 năm), phía Việt Nam không bị ràng buộc tiếp tục hay kéo dài thời hạn thỏa thuận. Để tránh một sự phụ thuộc quá mức vào Microsoft trong tương lai, đồng thời giảm thiểu chi phí mua bản quyền phần mềm, Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan chức năng cần bắt tay phát triển bộ phần mềm văn phòng “made in Việt Nam”, với công nghệ và tính năng không thua kém so với bộ phần mềm văn phòng MS Office, để các cơ quan chính phủ có thể sử dụng trong tương lai. Tránh việc đi trên dây là một chủ trương tỉnh táo, tuy nhiên, nếu không có sự tích cực chuẩn bị thì thời gian 3 năm không phải là nhiều.
Trong quá trình Báo BĐVN thực hiện Diễn đàn này, nhiều ý kiến cũng góp ý rằng Chính phủ đã có thể tập trung một đầu mối để mua phần mềm thì không có lý do gì, các doanh nghiệp nhà nước (thuộc sở hữu Nhà nước) lại không thể tập trung một đầu mối như vậy. Việc tập trung một đầu mối mua bản quyền phần mềm cho các doanh nghiệp Nhà nước là một chủ trương đúng và khả thi. Tuy nhiên, do có nhiều điểm khác biệt giữa các doanh nghiệp và cơ quan chính phủ như sự độc lập về tài chính, doanh nghiệp có quyền tự quyết về các hoạt động kinh doanh, nhu cầu ứng dụng CNTT giữa các doanh nghiệp có sự khác biệt... nên cũng cần có đánh giá thực tế và tính toán kỹ trước khi thực hiện. Chủ đề này, Báo BĐVN sẽ đề cập trong thời gian tới.
Báo BĐVN
.svg){kind=icon}
