Gần đây, nhiều ý kiến đề xuất các cơ quan Nhà nước nên thuê dịch vụ của các doanh nghiệp thay vì xin tiền ngân sách để đầu tư xây dựng các hệ thống ứng dụng CNTT. Tuy nhiên, Cục trưởng Cục CNTT, Bộ Giáo dục & Đào tạo đã lên tiếng cảnh báo về những hậu quả có thể xảy ra khi các cơ quan Nhà nước thuê dịch vụ CNTT.

Cục trưởng Quách Tuấn Ngọc phân tích một cách ví von: “Việc thuê dịch vụ CNTT cũng giống như thuê ô sin. Bộ TT&TT cần làm rõ vấn đề ai sẽ sở hữu dữ liệu của các cơ quan Nhà nước khi các cơ quan Nhà nước thuê dịch vụ CNTT của doanh nghiệp. Việc thuê dịch vụ CNTT cũng giống như mình đem tiền của mình đưa cho ô sin để ô sin cất vào két của ô sin, rất dễ mất hết tiền. Thuê máy móc thì vô tư nhưng đưa dữ liệu, trí tuệ, não bộ của mình cho người khác giữ thì có thể sẽ phản tác dụng. Các cơ quan Nhà nước chỉ nên thuê dịch vụ CNTT với điều kiện chỉ riêng mình được khai thác các dữ liệu trên hệ thống CNTT”.

Bên cạnh vấn đề xác định chủ sở hữu dữ liệu khi thuê dịch vụ CNTT, Cục trưởng Quách Tuấn Ngọc cũng cảnh báo hiện tượng sau này, các doanh nghiệp sẽ chủ động trực tiếp làm việc với các Vụ, Cục theo kiểu “nối tắt cầu chì - không cần chạy qua cầu chì”. Lúc đó, các đơn vị chuyên trách CNTT của Bộ, ngành bỗng nhiên trở thành ông phỗng, bù nhìn khi ô sin vào nhà thay luôn vai trò của bà chủ.

Khẳng định câu chuyện thuê dịch vụ không hề đơn giản, Cục trưởng Quách Tuấn Ngọc lưu ý: Trên thực tế đã có 2 đơn vị triển khai thuê dịch vụ CNTT là Văn phòng Chính phủ (thuê dịch vụ CNTT của Viettel) và Văn phòng Quốc hội (thuê dịch vụ CNTT của VNPT) nhưng theo cơ chế chỉ định thầu. Nếu áp dụng cơ chế thuê dịch vụ tại các cơ quan Nhà nước thì phải theo cơ chế đấu thầu chứ không thể bắt “ăn đúng một cửa hàng ngày này qua ngày khác”.

thuê dịch vụ CNTT

Ngoài ra, phản biện lại ý kiến cho rằng nên tận dụng nguồn vốn ODA để triển khai các hệ thống CNTT trong cơ quan Nhà nước, Cục trưởng Quách Tuấn Ngọc khẳng định : “Đã dính đến các hệ thống quản lý Nhà nước thì đừng bao giờ dùng vốn ODA. Chuyên gia nước ngoài từ các dự án ODA thực chất chỉ cũng chỉ là người đi học việc, học cách quản lý… chứ không có tác dụng. Nếu dùng vốn ODA thì cần cảnh giác vì dự án có thể không thành công”.

Ghi nhận những khuyến nghị nêu trên, ông Nguyễn Thành Phúc, Cục trưởng Cục Tin học hóa, Bộ TT&TT chia sẻ: “Trong bối cảnh ngân sách Nhà nước hạn hẹp, nhiều dự án CNTT bị dừng triển khai vì không bố trí được vốn, nhiều người cổ vũ phương thức thuê dịch vụ CNTT, theo đó, các doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư trước các hệ thống CNTT, Bộ ngành trả tiền sau khi sử dụng. Tuy nhiên, khó khăn là từ trước tới giờ rất ít cơ quan làm theo cách này. Vì vậy, dù không có văn bản pháp luật nào cấm cơ quan Nhà nước thuê dịch vụ CNTT của các doanh nghiệp nhưng trên thực tế, các đơn vị phụ trách kế hoạch tài chính của các Bộ, ngành vẫn không quen nên không đồng ý cho thuê dịch vụ CNTT”.

Ông Nguyễn Thành Phúc cho biết thêm, trong dự thảo Nghị định về dịch vụ CNTT, Bộ TT&TT đã đề xuất 3 vấn đề liên quan tới câu chuyện thuê dịch vụ CNTT gồm: Các cơ quan Nhà nước phải ưu tiên sử dụng dịch vụ CNTT thay vì đầu tư xây dựng các hệ thống CNTT bằng vốn ngân sách; Về nguyên tắc, sử dụng dịch vụ CNTT, cần tính phương án để tránh chuyện doanh nghiệp cung cấp dịch vụ CNTT sẽ can thiệp, làm chủ dữ liệu còn Bộ, ngành sẽ mất quyền sở hữu dữ liệu; Về kinh phí cho sử dụng dịch vụ CNTT, đề xuất lấy kinh phí từ nguồn chi thường xuyên nhưng không tự chủ chứ không theo phương thức khoán chi.