Chiều 16/9, tại Hà Nội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam đã tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với hồ sơ dự thảo Nghị định quy định một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo. Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương Triệu Tài Vinh chủ trì Hội nghị.
Tham dự Hội nghị có Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung cùng đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương; các chuyên gia, nhà khoa học; đại diện các Hội đồng tư vấn của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cùng các vị chức sắc, chức việc đại diện cho các tổ chức tôn giáo tại Việt Nam.
Nhận diện những rào cản thực tiễn và bài toán “quy đồng chính sách” tôn giáo
Phát biểu dẫn đề tại hội nghị, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương Triệu Tài Vinh nhấn mạnh: Hội nghị phản biện xã hội sẽ tập trung đánh giá dự thảo Nghị định trên các phương diện: tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; mức độ cụ thể hóa và tổ chức thực hiện Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026; mức độ bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; tính hợp lý, minh bạch và khả thi của các quy định; tác động đối với hoạt động của tổ chức, cá nhân tôn giáo, cộng đồng dân cư; việc phát huy nguồn lực tôn giáo và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đồng thời, làm rõ những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện để Nghị định không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn tạo hành lang pháp lý thuận lợi để các tổ chức, cá nhân thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của các tôn giáo tham gia xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Tại hội nghị, với tinh thần trách nhiệm, dân chủ và xây dựng, các đại biểu đã tập trung nghiên cứu, trao đổi thẳng thắn đối với những nội dung của dự thảo Nghị định còn có ý kiến khác nhau, những vấn đề còn chưa rõ, chưa sát với thực tiễn hoặc có thể phát sinh vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện.
Theo đó, các đại biểu, nhà khoa học và đại diện các tôn giáo đã tập trung đóng góp ý kiến phản biện vào nhiều nhóm vấn đề trọng tâm: Tính thống nhất của hệ thống pháp luật; tính khả thi tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; cơ chế phát huy nguồn lực tôn giáo…
Đặc biệt, Hội nghị ghi nhận nhiều ý kiến trăn trở về tính đặc thù của đời sống tâm linh. Việt Nam là quốc gia đa tôn giáo, nơi các tôn giáo có nguồn gốc, giáo lý, truyền thống lịch sử và quy mô tín đồ rất khác nhau. Việc xây dựng một Nghị định bao trùm, áp dụng chung cho mọi tổ chức mà không làm mất đi tính đặc thù của từng tôn giáo là một thách thức lập pháp rất lớn.
Cắt giảm từ 132 xuống 50 thủ tục và thiết lập hành lang pháp lý trên không gian mạng
Đại diện cho cơ quan soạn thảo, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung đã tham dự và phát biểu giải trình, tiếp thu các ý kiến đóng góp của các đại biểu tại hội nghị.
Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung bày tỏ sự trân trọng trước những ý kiến phản biện tâm huyết, thẳng thắn, giàu hàm lượng khoa học và mang tính thực tiễn sâu sắc của các nhà khoa học, chuyên gia và đại diện các tôn giáo.
Thứ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo cam kết sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng, phù hợp với chủ trương của Đảng, pháp luật quốc tế và thực tiễn đất nước; đồng thời sẽ xây dựng văn bản giải trình chi tiết gửi tới Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam để báo cáo trước khi hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ xem xét, ban hành.
Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung thẳng thắn chia sẻ về 3 khó khăn lớn nhất mà ban soạn thảo phải đối mặt xuyên suốt quá trình xây dựng chính sách đó là, giải quyết bài toán giữa quản lý và tự do tôn giáo; sự đa dạng sâu sắc của các tôn giáo; khó khăn trong việc “quy đồng chính sách”.
Xuất phát từ thực tế đó, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung nhấn mạnh dự thảo lần này tập trung thể chế hóa các chính sách mới của Đảng và Nhà nước vào 3 nhóm vấn đề cốt lõi:
Thứ nhất, thiết lập khung khổ quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Dự thảo quy định rõ chỉ những tổ chức tôn giáo được Nhà nước công nhận và các hoạt động hợp pháp mới được phép tổ chức hoạt động trên môi trường mạng.
Điều kiện tiên quyết là phải thực hiện đăng ký tài khoản chính danh. Mọi tổ chức, cá nhân khi tham gia không gian mạng đều phải chịu sự điều chỉnh của Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật Sở hữu trí tuệ, nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng không gian ảo để truyền bá tà đạo, kích động chia rẽ hoặc lừa đảo tâm linh.
Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm rõ ràng. Dự thảo rà soát, phân định minh bạch thẩm quyền giữa cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và chính quyền địa phương các cấp. Thứ trưởng khẳng định nguyên tắc: Những nội dung thuộc về quyền lợi và thủ tục phải được quy định rõ trong Luật, cơ quan soạn thảo kiên quyết không làm phát sinh thêm quyền hạn hay thủ tục hành chính mới ở cấp Nghị định.
Thứ ba, đột phá về cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Đây là điểm mới mang tính thực chất nhất của dự thảo, bao gồm: Cắt giảm cơ học mạnh mẽ khi giảm từ 132 thủ tục hành chính hiện hành xuống còn 50 thủ tục, đồng thời cắt giảm tối đa thời gian giải quyết, chi phí tuân thủ và thành phần hồ sơ giấy tờ.
Thời hạn xử lý sẽ được phân loại cụ thể theo tính chất phức tạp của từng công việc; số hóa toàn diện, chuyển đổi căn bản từ quy trình thụ lý hồ sơ giấy sang quy trình điện tử trên môi trường mạng.
Các tổ chức tôn giáo chỉ cần khai báo thông tin một lần, dữ liệu sẽ được lưu trữ, liên thông trên hệ thống dùng chung và không phải nộp lại ở các lần sau. Toàn bộ các thủ tục đều có thể thực hiện trên cổng dịch vụ công trực tuyến tại bất cứ đâu.
Đối với việc phát huy nguồn lực tôn giáo, Thứ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đang tiếp tục nghiên cứu để cụ thể hóa sự tham gia của các tổ chức tôn giáo vào y tế, giáo dục, trợ giúp xã hội và từ thiện nhân đạo; trong đó sẽ phân định rõ ranh giới pháp lý giữa quyền “được tham gia” và “được thực hiện” nhằm tạo cơ chế thông thoáng nhưng chặt chẽ, đúng quy định pháp luật.
.svg){kind=icon}
