Malawi-1.jpg
120.000 trẻ em tại Malawi bị nghi ngờ nhiễm HIV. Ảnh minh họa.

Malawi - Đất nước có tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS cao nhất thế giới

Malawi là một đất nước Đông Phi không giáp biển, nổi tiếng về các hồ nước ngọt rộng lớn và thuốc lá. Đây cũng là nơi có tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS cao nhất thế giới: Hơn 11% người lớn tại Malawi đang chung sống với căn bệnh HIV, khoảng 120.000 trẻ em cũng bị nghi đã nhiễm căn bệnh này.

Hàng năm, Liên Hợp Quốc ước tính 25% các trường hợp bị phát hiện nhiễm HIV tại nước này là do lây truyền từ mẹ sang con. Do đó, trẻ sơ sinh tại Malawi cần được xét nghiệm HIV trong vài tuần đầu sau khi sinh để ngay lập tức tiến hành điều trị nếu kết quả là dương tính.

Tiến sỹ Aye Aye Mon - Trưởng bộ phận phòng chống HIV của Unicef Malawi, trực thuộc Liên Hợp Quốc - cho biết: “Chưa tới 25% trẻ em nhiễm bệnh được điều trị. Nhu cầu cấp thiết là phải tăng quy mô chăm sóc và điều trị cho trẻ bị nhiễm HIV tại Malawi”.

Trong lúc ấy, hệ thống gửi kết quả xét nghiệm HIV cho bệnh nhân của Malawi thường xuyên gặp sự cố. Số lượng phòng thí nghiệm tại Malawi không nhiều, cộng thêm “hệ thống chuyển phát không đáng tin cậy” để kịp thời gửi kết quả từ phòng xét nghiệm trung tâm tới các cơ sở y tế. Đôi khi giấy báo kết quả bị thất lạc hoàn toàn.

Tiễn sỹ Mon cho biết, nhân viên y tế tại các trung tâm y tế nông thôn thường phải chờ tới 8 tháng mới nhận được kết quả xét nghiệm. Sau đó, phải mất nhiều thời gian hơn nữa để kết quả được chuyển tới tay bệnh nhân, vì họ thường sống cách xa trung tâm, trung bình khoảng 15 km. Do đó, những đứa trẻ nhiễm HIV dương tính chậm được điều trị kháng virus hoặc thậm chí tử vong từ trước khi bắt đầu điều trị.

Không thể chấp nhận tình trạng này kéo dài, Unicef Malawi bắt đầu tìm cách tăng tốc độ thông báo kết quả xét nghiệm cho bệnh nhân và giảm tình trạng thất lạc thông báo.

RapidSMS – Hệ thống hỗ trợ chữa trị HIV

Unicef có bộ phận Innovation Unit chuyên chịu trách nhiệm nghiên cứu công nghệ mới để tìm ra giải pháp cho các vấn đề xã hội lớn.

Theo lời kể của bà Erica Kochi, nhân viên phụ trách đổi mới tại Innovation Unit, cách đây bốn năm, Innovation Unit đã từng muốn sử dụng điện thoại thông minh và máy tính bảng để truyền dữ liệu, nhưng những thiết bị này quá đắt tiền và bị phụ thuộc vào những mạng dữ liệu vốn chưa phổ biến tại Malawi. Vì thế họ bắt đầu nghĩ tới SMS như một cách để truyền tải thông tin. Kết quả là sự ra đời của RapidSMS - hệ thống nguồn mở khai thác sức mạnh của tin nhắn văn bản để thu thập dữ liệu và liên lạc theo nhóm.

Ban đầu, RapidSMS được sử dụng để quản lý việc phân phối thực phẩm cho các khu vực hạn hán. Trong thời gian toàn bộ vùng Sahel trải qua hạn hán, chính quyền gặp rất nhiều khó khăn trong việc phân phối lương thực cứu trợ cho khu vực này. Theo kế hoạch, mỗi địa phương sẽ phải điền yêu cầu thực phẩm vào mẫu đơn trên giấy, sau đó gửi cho bộ phận cung cấp tại thủ đô. Tuy nhiên, những tờ đơn này thường xuyên bị chuyển phát chậm tới bộ phận cung cấp. “Chúng tôi không biết mỗi địa phương có bao nhiêu lương thực vào một thời điểm”, bà Kochi nói, “dẫn tới một số nơi có quá nhiều thức ăn, trong khi những nơi khác lại bị đói trong nhiều tuần”.

Nhờ RapidSMS, thay vì dựa vào các mẫu đơn trên giấy, công nhân tại hiện trường có thể sử dụng tin nhắn văn bản và một cơ sở dữ liệu để theo dõi nguồn cung cấp thực phẩm.

Sau thành công ban đầu này, tiến sỹ Mon quyết định xem liệu RapidSMS có thể tăng tốc độ gửi kết quả xét nghiệm HIV từ phòng thí nghiệm tới bệnh nhân hay không. Cách đây hai năm, bà bắt đầu dự án có tên gọi Project Mwana.

Kết quả khá khả quan. Thay vì gửi kết quả xét nghiệm cho nhân viên y tế qua đường bưu điện, trung tâm xét nghiệm sẽ gửi thông báo qua tin nhắn SMS. Kết quả xét nghiệm HIV và hướng dẫn điều trị sẽ được gửi đi nhanh chóng thông qua một loạt các mã số.

Tiến sỹ Mon cho hay: “Tốc độ chuyển phát kết quả thí nghiệm được tăng đáng kể, số lượng kết quả bị thất lạc cũng giảm tới 20%”.

Trước câu hỏi liệu các nhân viên y tế có gặp khó khăn trong việc sử dụng hệ thống dựa trên SMS, tiến sỹ Mon cho hay nhân viên có thể sử dụng hệ thống chỉ sau vài giờ đào tạo, và “nhiều người đánh giá cao công nghệ này”.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn vấp phải một số vấn đề về mạng di động. Tiến sỹ Mon cho biết ở một số nơi, mạng di động bao phủ không toàn bộ và tốc độ truyền tin nhắn văn bản còn chậm. Unicef nói họ đang làm việc với các nhà cung cấp di động tại Malawi để giải quyết những vấn đề trên.

(Theo BBC)

Nội dung đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 99 ra ngày 17/8/2012