TQ đẩy các nước hợp tác tự vệ ở Biển Đông?

Khi niềm tin về sự trỗi dậy hòa bình của TQ càng thiếu cơ sở thì việc các nước trong khu vực tăng cường khả năng tự vệ là điều cần thiết và hợp lý.

- Khi niềm tin về sự trỗi dậy hòa bình của TQ càng thiếu cơ sở thì việc các nước trong khu vực tăng cường khả năng tự vệ là điều cần thiết và hợp lý.

VietNamNet trân trọng giới thiệu bạn đọc bài viết của TS Nguyễn Hùng Sơn - Phó Viện trưởng Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao nhìn từ vụ việc giàn khoan Hải Dương 981 phân tích chính sách của TQ đang tạo ra những “thực tế mới” trên biển Đông.

TQ luôn biện minh cho hành động ngang ngược của giàn khoan Hải Dương 981 là nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của cái gọi là “Tây Sa” (Hoàng Sa) của TQ. Điều này hoàn toàn phi pháp.

Thứ nhất, Hoàng Sa không phải là của TQ. Hoàng Sa là lãnh thổ không thể tranh cãi của VN. VN có đầy đủ bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý chứng minh điều này, ít nhất từ thế kỷ 17, nhà Nguyễn đã xác lập chủ quyền và có các hoạt động khẳng định chủ quyền nhà nước đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Cụ thể, nhà Nguyễn đã thành lập Hải đội Hoàng Sa để khai thác kinh tế đối với hai quần đảo này và thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước khác trong suốt mấy thế kỷ kể từ thời điểm đó mà không bị một nước nào phản đối, kể cả TQ.

Với một thời gian dài như vậy, VN hoàn toàn có cơ sở pháp lý để khẳng định rằng chủ quyền của VN từ thời phong kiến đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa đã được xác lập. Sau thời kỳ nhà Nguyễn, chính quyền bảo hộ Pháp và VN đều tiếp tục duy trì chủ quyền và quản lý trên thực tế đối với hai quần đảo này.

Năm 1956, TQ đưa quân sử dụng vũ lực đánh chiếm khu vực phía Đông và năm 1974, chiếm khu vực phía Tây quần đảo này của VN. Theo luật pháp quốc tế, việc sử dụng vũ lực để chiếm hữu lãnh thổ là không được thừa nhận. Do đó, tuyên bố TQ có chủ quyền không thể tranh cãi đối với “Tây Sa” (Hoàng Sa) là phi pháp.

{keywords}
Tàu TQ dùng vòi rồng tấn công tàu VN. Ảnh: Hoàng Sang

Từ sau năm 1974, VN tiếp tục khẳng định chủ quyền đối với Hoàng Sa, phản đối các hoạt động phi pháp cũng như yêu sách chủ quyền của TQ ở Hoàng Sa. Lập luận của TQ cho rằng giàn khoan Hải Dương 981 nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của TQ vì Hoàng Sa là của TQ là sai trái về mặt luật pháp quốc tế.

Thứ hai, TQ cũng không thể lập luận rằng giàn khoan Hải Dương 981 nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Hoàng Sa theo quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, bởi các đảo đá tại Hoàng Sa có diện tích nhỏ (lớn nhất là đảo Phú Lâm có diện tích khoảng 2km vuông), không thỏa mãn điều kiện pháp lý áp dụng cho quy chế đảo là phải có đời sống kinh tế riêng và có thể tự duy trì cuộc sống.

Theo Công ước LHQ về Luật Biển 1982, các đảo đá này không được hưởng 200 hải lý vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, mà chỉ có vùng biển lãnh hải 12 hải lý. Điều đó khẳng định vị trí TQ hạ đặt giàn khoan 981 (cách đảo Tri Tôn 17 hải lý và sau đó là 25 hải lý) hoàn toàn nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của VN và hoàn toàn không có tranh chấp.

‘Mở bạt che nòng súng’ chĩa vào tàu dân sự

TQ cũng vi phạm luật quốc tế khi sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực trong việc đưa giàn khoan Hải Dương 981 vào vùng biển VN. Hiến chương LHQ đã cấm tất cả các hành động sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực nói chung và liên quan đến các vấn đề lãnh thổ nói riêng. Các hoạt động tranh chấp phải được giải quyết thông qua thương lượng hòa bình. Hoạt động sử dụng vũ lực chỉ được thực hiện trong các hoàn cảnh đặc biệt như là tự vệ và/hoặc được Hội đồng Bảo an cho phép.

Như thế giới đã chứng kiến, để hộ tống giàn khoan trái phép vào vùng biển của VN, TQ đã sử dụng một số lượng lớn tàu hải cảnh, hải giám, ngư chính, quân sự cùng máy bay chiến đấu, đặc biệt TQ cho mở bạt che nòng súng trên các tàu quân sự chĩa vào tàu dân sự của VN.

Các hành động này cho thấy rõ ràng TQ đã có hành động đe dọa sử dụng vũ lực. Càng nghiêm trọng hơn, các tàu của TQ chủ động, cố tình đâm va, làm hư hại nhiều tàu thuyền của lực lượng thực thi pháp luật của VN, thậm chí đã đâm chìm tàu đánh cá của ngư dân VN, làm bị thương nhiều cán bộ của các cơ quan thực thi pháp luật của VN và nhiều ngư dân đang hoạt động tại ngư trường truyền thống trong vùng đặc quyền kinh tế của VN.

Đây là các hành động sử dụng vũ lực trên thực tế. Các hành động này là hết sức nguy hiểm, đe dọa trực tiếp hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông.

Ngoài ra, để bảo vệ giàn khoan Hải Dương 981, TQ đã tuyên bố thiết lập vùng an toàn 3 hải lý xung quanh giàn khoan. Đây cũng là hành vi hoàn toàn trái với luật pháp quốc tế. Theo như Công ước LHQ về Luật biển 1982, một quốc gia chỉ được phép thiết lập vùng an toàn 500 mét cho các công trình và thiết bị lắp đặt trên biển.

Trên thực tế, phạm vi các tàu hải cảnh, hải giám, ngư chính và tàu quân sự của TQ ngăn cản tàu thực thi pháp luật của VN bảo vệ chủ quyền vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của VN lên tới 30-40 hải lý.

Hành động này đã đe dọa tự do, an ninh và an toàn hàng hải trong khu vực. Kèm theo đó, việc các máy bay trinh sát và tiêm kích của TQ thường xuyên bay sát, uy hiếp các tàu công vụ của VN đã trở thành mối đe dọa đối với an toàn và tự do hàng không trên vùng biển này.

Quốc gia hung hăng

Trong năm 2003 và 2004, TQ đã đưa ra khái niệm về ''trỗi dậy hòa bình'' và ''phát triển hòa bình'' để trấn an thế giới về sự phát triển của mình, cam kết không trở thành bá quyền. Năm 2013, TQ giới thiệu chính sách ngoại giao láng giềng, theo đó lãnh đạo TQ đề xuất sáng kiến con đường tơ lụa trên biển và đề nghị ký hiệp định láng giềng hữu nghị với ASEAN.

Tuy nhiên, với những hành động gây hấn và khiêu khích đặc biệt mạnh lên từ năm 2009 trở lại đây trên biển Đông và cả biển Hoa Đông, TQ đã cho thế giới thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa lời nói và hành động của TQ và đưa ra một hình ảnh TQ ngày càng ưa sử dụng sức mạnh trong việc khẳng định chủ quyền dựa trên việc tạo ra những “thực tế mới” trên Biển Đông.

Từ đó, trong con mắt của công luận quốc tế, TQ đã trở thành một nước ngày càng hung hăng, vi phạm luật pháp quốc tế, đe dọa an ninh, hoà bình và ổn định khu vực.

Khoảng cách giữa lời nói và hành động của TQ càng lớn thì lòng tin của các quốc gia trong khu vực đối với TQ càng giảm, TQ càng bị cô lập trong cộng đồng khu vực và quốc tế.

Và khi niềm tin về sự trỗi dậy hòa bình của TQ càng thiếu cơ sở thì việc các nước trong khu vực tìm kiếm các biện pháp tài phán, xây dựng các mối quan hệ hợp tác quốc tế mới, thậm chí tăng cường khả năng tự vệ là điều cần thiết và hợp lý.

Điều này hoàn toàn đi ngược với lợi ích của TQ, cả về ngắn hạn và dài hạn, bởi vì nước lớn nào cũng phải tạo dựng một môi trường hòa bình và hợp tác ở khu vực địa lý kề cận với mình.

Một môi trường như vậy không thể được tạo dựng bằng chính sách cường quyền và một chính sách cường quyền thì không thể giúp xây dựng các mối quan hệ bè bạn.

TS Nguyễn Hùng Sơn (Phó Viện trưởng Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao)

tin nổi bật

TP.HCM: Xuyên đêm nướng 5 tấn cá lóc ngày vía Thần Tài

Tối mùng 9 Tết, các cơ sở kinh doanh cá lóc nướng trên đường Tân Kỳ Tân Quý (quận Tân Phú, TP.HCM) trong tình trạng đỏ lửa sẵn sàng phục vụ người dân vào ngày vía Thần Tài 2023.

TP.HCM: Vàng giảm giá, dân chen chúc xếp hàng 'xin vía' trước ngày Thần tài

Ngày 30/1 (nhằm mùng 9 Tết Quý Mão), nhiều người dân tại TP.HCM đã đổ xô đến các tiệm vàng bạc, đá quý mua sắm sớm, xin vía trước ngày Thần tài.

Khởi tố nữ tài xế không cứu người gặp tai nạn giao thông

Sau va chạm giao thông, Hằng điều khiển ô tô bỏ đi, mặc người bị nạn nằm giữa đường. Sau đó người gặp nạn bị xe khác cán tử vong.

Làm bằng được 544km cao tốc, quyết tâm thay đổi giao thông ĐBSCL trong nhiệm kỳ này

Chiều 30/1, tại Cần Thơ, sau khi đi kiểm tra hiện trường, Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc với các bộ, ngành, địa phương để kiểm điểm, đôn đốc tiến độ, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc của các dự án đường bộ cao tốc khu vực ĐBSCL...

Thanh niên nhảy cầu Long Biên tự tử được cứu sống

Chiều 30/1, Công an TP Hà Nội cho biết, vừa kịp thời cứu sống một thanh niên 33 tuổi nhảy cầu Long Biên tự tử.

Bé sơ sinh bị bỏ rơi trước cổng nhà cặp vợ chồng hiếm muộn

Bé gái sơ sinh bị bỏ rơi trước cổng nhà của cặp vợ chồng hiếm muộn kèm bức thư ngắn: "Biết anh chị hiếm muộn nên em muốn gửi gắm nuôi hộ".

Lửa cháy ngùn ngụt trên ngôi nhà 5 tầng ở Hà Nội

Ngọn lửa đỏ rực bùng ra từ tầng tum của ngôi nhà 5 tầng ở số 879 đường La Thành (Đống Đa, Hà Nội) vào chiều nay.

Nữ cán bộ huyện buôn pháo lậu bị khởi tố

Lãnh đạo Công an huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) cho biết, một nữ cán bộ huyện Hương Khê bị khởi tố về tội buôn bán pháo trái phép.

Hội nhà báo Việt Nam đề nghị công an xử lý nghiêm xe ô tô gắn phù hiệu báo chí

Hội nhà báo Việt Nam đề nghị các cơ quan chức năng công an, cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông khi phát hiện những phương tiện gắn phù hiệu cơ quan báo chí, Hội nhà báo Việt Nam xử lý nghiêm.

Bạn bè nhiều nước ấn tượng với Tết Việt, bánh chưng, giò, phở

Trong dịp Tết Nguyên đán Quý Mão, đại sứ quán và cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở các nước đã tổ chức nhiều hoạt động vui Xuân, đón Tết để lại ấn tượng cho kiều bào và bạn bè quốc tế.

Lao xuống vực sâu, tài xế xe tải chở nước ngọt tử vong

Đang chở nước ngọt về gần tới kho chứa, chiếc xe tải lao xuống vực sâu. Tài xế tử vong tại chỗ.

Xử lý ô tô chở quá 30 người trên cao tốc, nghi dùng tem kiểm định giả

Lực lượng CSGT phát hiện ô tô khách sử dụng tem kiểm định giả, chở quá 30 hành khách trên cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi.

CSGT xử lý nghiêm xe quân sự cũ hoán cải chở khách du lịch

Các xe quận sự cũ hoán cải để chở khách du lịch sẽ bị lực lượng CSGT, Công an TP Hà Nội xử lý nghiêm.

Vụ tưới xăng đánh ghen: Nạn nhân bị bỏng 35%, phải mở khí quản

Cô gái bị tưới xăng đốt giữa đường nhập viện trong tình trạng bỏng nặng ở vùng đầu, mặt, cổ. Hiện, bệnh nhân đang được mở khí quản và nằm điều trị tại phòng hồi sức.

Thầy giáo cùng con trai và cháu gái tử vong dưới vực sâu ở Thanh Hóa

Danh tính nạn nhân được xác định là anh Lữ Văn Kế (SN 1982) cùng con trai học lớp 5 và cháu gái họ học lớp 7. Anh Kế là giáo viên của Trường mầm non xã Kỳ Tân, huyện Bá Thước.