Năm 2013, truyền thông nổi sóng vì bản quyền Ngoại hạng Anh

Vấn đề bản quyền Giải bóng đá Ngoại hạnh Anh (EPL) được dư luận và truyền thông đặc biệt quan tâm từ năm 2010 đến năm, đặc biệt trong hai năm 2010 - 2012, Bộ TT&TT đã nhiều lần phải trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội và báo cáo Thủ tướng Chính phủ liên quan đến bản quyền EPL mùa giải 2010 - 2013. Rút kinh nghiệm của mùa giải trước, sang mùa giải 2013 - 2016, Bộ TT&TT đã chỉ đạo các đài truyền hình phối hợp đàm phán để có được bản quyền với giá hợp lý từ đầu tháng 10/2012.

Đến cuối tháng 11/2012, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) và Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC (VTC) đã có công văn gửi Bộ TT&TT đề xuất đàm phán mua bản quyền EPL mùa giải 2013 - 2016. Trên cơ sở đó, ngày 10/1/2013, Bộ TT&TT đã có văn bản đồng ý với đề xuất của VTV về việc giao cho VTV làm đầu mối đàm phán mua bản quyền EPL mùa giải này. Bộ TT&TT cũng yêu cầu VTV thành lập Ban điều hành đàm phán với thành phần gồm VTV và các đơn vị liên quan, VTV làm đơn vị chủ trì và cử người làm Trưởng Ban đàm phán. Trong trường hợp không thành lập Ban điều hành đàm phán thì VTV cần có văn bản thống nhất với Hiệp hội Truyền hình trả tiền Việt Nam để các đơn vị cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền có phương án phối hợp đàm phán để có bản quyền với giá hợp lý.

Cho đến ngày 28/2/2013, VTV có báo cáo về tình hình bản quyền EPL, theo đó, Canal+ Overseas thắng thầu giải EPL từ IMG (đơn vị có bản quyền EPL tại Việt Nam), Canal+ mua gói độc quyền phát sóng ngày thứ Bảy, Chủ Nhật, không độc quyền các trận đấu còn lại. Ban điều hành đàm phán thống nhất VTV có công văn gửi Canal+ đề nghị chia sẻ bản quyền EPL tất cả các gói và đợi sau khi có phản hồi từ Canal+ và IMG, Ban điều hành đàm phán sẽ họp phiên tiếp theo để đưa ra mức giá và các gói thầu. Tuy nhiên sau đó, thông tin trên báo chí và VTV cho biết Canal+ sẽ chuyển giao lại bản quyền đã mua được cho Công ty Truyền hình số vệ tinh VSTV (K+) khai thác.

Không chấp nhận kết quả này, ngày 7/5/2013, Ban điều hành đàm phán đã có văn bản kiến nghị tới Bộ TT&TT đề nghị Bộ can thiệp. Dựa trên đề xuất của Ban điều hành đàm phán, ngày 7/6/2013, Cục Quản lý Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử (Bộ TT&TT) đã có văn bản đề nghị VTV, nghiên cứu phương án mà Ban điều hành đàm phán đưa ra để có giải pháp đảm bảm hài hòa lợi ích của các đơn vị truyền hình và lợi ích của người xem. Đồng thời, văn bản này cũng lưu ý việc phát sóng các chương trình trên hệ thống của K+ đều do VTV quyết định. Bởi giấy phép sản xuất kênh chương trình đều được cấp phép cho VTV, không cấp phép cho các doanh nghiệp trực thuộc VTV.

Trái với mong muốn của các đài cũng như chỉ đạo của Bộ TT&TT, VTV đã có văn bản khẳng định: "Mặc dù VTV đã nỗ lực gây sức ép cho Canal+ để yêu cầu họ đàm phán với IMG chuyển gói độc quyền thành gói không độc quyền để có thể chia sẻ với các đơn vị khác. Tuy nhiên, IMG khẳng định gói thầu  này là yêu cầu của Ban Tổ chức giải EPL và IMG không có quyền thay đổi. VTV cũng cho biết:" "VSTV (K+) đã thực hiện mô hình "đồng phân phối" các gói kênh K+ trên các hệ thống truyền hình khác, gói kênh này được đóng gói riêng với mức phí thống nhất 150.000 đồng/tháng".

Không chấp nhận kết quả này, Hiệp hội Truyền hình trả tiền Việt Nam đã có văn bản gửi Bộ TT&TT và Văn phòng Chính phủ đề nghị có chỉ đạo VTV thực hiện đúng cam kết của mình. Diễn biến của vấn đề bản quyền EPL ngày càng phức tạp và các bên liên quan không thể đi đến được thống nhất. Vì vậy, ngày 8/7/2013, một lần nữa Cục Quản lý Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử đã có văn bản đề nghị VTV và các bên liên quan tổ chức họp và thống nhất phương án giải quyết. Tuy nhiên VTV tiếp tục có văn bản khẳng định: "Cuộc họp này là không có ý nghĩa vì hợp đồng bản quyền EPL đã được ký đúng pháp luật và không thể thay đổi".

Ngày 23/7/2013, Hiệp hội Truyền hình trả tiền Việt Nam tiếp tục gửi kiến nghị lên Bộ TT&TT và Văn phòng Chính phủ kiến nghị có biện pháp chỉ đạo để để đạt được hài hòa lợi ích của các bên.

K+ từ chối "bắt tay" với VTC và AVG

Trước những phản ứng của dư luận, Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Bắc Son đã phát biểu: "Bản quyền EPL gây bức xúc cho toàn xã hội. Đây là vấn đề cả xã hội quan tâm vì thế VTV cần đặt lợi ích quốc gia, lợi ích của người dân lên trên hết. Đồng thời, VTV phải khẳng định chủ quyền thông tin quốc gia, không để cho đối tác nước ngoài chi phối, thao túng thị trường truyền hình trả tiền của Việt Nam". Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam (nay là Phó Thủ tướng Chính phủ) tại cuộc họp báo thường kỳ của Chính phủ vào cuối tháng 7/2013 cũng phát biểu về vấn đề này và cho rằng: "VTV cần quan tâm đến lợi ích của người dân".

Ông Hoàng Vĩnh Bảo - Cục trưởng Cục Quản lý Phát thanh truyền hình và Thông tin điện tử, người đã hai lần ký văn bản yêu cầu VTV và các bên liên quan cần họp bàn để có phương án chia sẻ bản quyền hợp lý nhất cũng phát biểu: "Nếu VTV nhất quán từ đầu đến cuối các nguyên tắc do VTV tự đưa ra thì chắc chắn vấn đề bản quyền đã không phức tạp đến thế". Ông Bảo cũng nhấn mạnh: "Bộ TT&TT đã cố gắng làm hết trách nhiệm của mình".

Song cho đến cuối năm 2013, VSTV mới ký thỏa thuận phân phối gói kênh K+ trên 4 hệ thống truyền hình trả tiền là NextTV (của Viettel), OneTV (của FPT Telecom), VTVcab (của VTV) và MyTV (của VNPT). VSTV cũng từ chối phân phối gói kênh trên hai hệ thống truyền hình số vệ tinh là VTC và AVG với lý do đây là hai đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Còn các đơn vị cung cấp truyền hình trả tiền trên analog cũng bị từ chối thẳng thừng ngay từ đầu với lý do: "Các hệ thống analog không quản lý được thuê bao".

Năm 2016, tranh chấp bản quyền Ngoại hạng Anh sẽ không còn tái diễn?

Mới đây, ông Lê Đình Cường - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Truyền hình trả tiền Việt Nam cho rằng, cái được lớn nhất của những cuộc tranh cãi nẩy lửa về bản quyền Ngoại hạng Anh trong thời gian vừa qua chính là tạo được áp lực để các doanh nghiệp phải cạnh tranh công bằng. Ông Lê Đình Cường chính là người đại diện cho Hiệp hội Truyền hình trả tiền nhiều lần ký văn bản gửi lên Bộ TT&TT và Văn phòng Chính phủ đề nghị can thiệp để K+ phải chia sẻ bản quyền EPL mùa giải 2013 - 2016 cho các đơn vị truyền hình khác hồi giữa năm 2013.

Ông Cường nhận định, sau năm 2016, ở mùa giải mới hiện tượng tranh chấp, trả giá cao để mua độc quyền giải bóng đá Ngoại hạng Anh sẽ không tái diễn nữa.

Cũng theo ông Cường, đối tượng mê bóng đá đa phần là giới trẻ, họ thường thích xem ở quán cafe thay vì ở nhà, cho nên cũng không cần phải mua K+ ở nhà. Thêm vào đó, hiện có hai giải đấu bóng đá cũng được hâm mộ không kém gì Ngoại hạng Anh là giải đấu của Đức và Tây Ban Nha, hai giải này được phát trên nhiều hệ thống truyền hình khác, điều này làm giảm sức hấp dẫn của Ngoại hạng Anh trên K+.

Bên cạnh đó, do tốc độ phát triển của công nghệ, truyền hình trên Internet và di động khá phổ biến, tất cả các kênh truyền hình trong nước và quốc tế đều được phát sóng thoải mái nên người xem có thể xem ở bất cứ đâu với giá chi phí thấp nên không nhất thiết phải ngồi trước màn hình tivi.

"K+ dù đã giảm giá và đi đến thỏa thuận chia sẻ nội dung với một số hệ thống truyền hình khác, nhưng việc tăng trưởng thuê bao cũng không đột biến. K+ có bán hàng cách gì, khuyến mãi cao đến mấy cũng không giải quyết được bài toán thu hồi vốn, cho nên tranh chấp về bản quyền Ngoại hạng Anh không còn là vấn đề lớn trong mùa giải tới", ông Cường nhận định.