V1000 và chuyện kiếm lãi lời thời khó khăn

Là một doanh nghiệp niêm yết (DNNY), các doanh nghiệp có nhiều ưu thế trong hoạt động sản xuất kinh doanh và cạnh tranh với các đối thủ cùng ngành như: tăng khả năng huy động vốn, có nhiều cơ hội mua/ bán cổ phiếu cho các cổ đông hơn, thu hút sự chú ý của nhiều đối tác/ khách hàng hơn thông qua sự cải thiện về uy tín, tăng giá trị đáng kể cho nhóm cổ đông sáng lập, dễ thực hiện hành vi mua bán/ sáp nhập để mở rộng quy mô hoạt động hay tái cơ cấu doanh nghiệp, minh bạch hóa thông tin và có hệ thống quản trị doanh nghiệp tốt hơn.

Hình 1: ROA và lợi nhuận sau thuế/ tổng tài sản của các DNNY trong BXH V1000 năm 2013 (Đơn vị: % số lượng DN). Nguồn: Vietnam Report

Hình 1 cho thấy, chỉ có 32,7% số DNNY thuộc bảng V1000 có chỉ số ROA cao hơn 0,1, tương đương với mỗi 100 đồng tài sản sẽ tạo ra được 10 đồng lời, trong khi hơn 67,3% số doanh nghiệp không đạt được kết quả này. Nếu xét về chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản, chỉ 1/3 số DNNY đạt mức 10%, số còn lại đều dưới 10%.

Hình 2: Chỉ số ROE của các DNNNY trong BXH V1000 năm 2013 (Đơn vị: % số lượng DN). Nguồn: Vietnam Report

Xét về chỉ tiêu ROE, có thể thấy chưa đến 44,7% số DNNY đạt mức lợi nhuận ròng/ tổng tài sản trên 0,15, trong khi hơn 55,3% số DNNY có ROE nhỏ hơn hoặc bằng 0,15, đồng nghĩa với việc nếu doanh nghiệp có khoản vay ngân hàng tương đương hoặc cao hơn vốn cổ đông, thì lợi nhuận tạo ra cũng chỉ để trả phần lãi vay ngân hàng (lãi suất 15%). (Hình 2)

Có thể thấy, ngay cả đến những điển hình của các DNNY trong việc đóng góp thuế TNDN vào ngân sách quốc gia, hay có thể nhìn nhận ở góc độ “những doanh nghiệp hoạt động tốt trong năm 2012” cũng bộc lộ nhiều điểm yếu của mình khi bị đặt trước câu hỏi về khả năng sinh lời, cùng với đó là khả năng chi trả cổ tức cho cổ đông bởi họ là các “doanh nghiệp niêm yết”.

Cải thiện lợi nhuận 6 tháng đầu năm 2013 hay những tia hy vọng mới?

Số liệu thống kê tổng thể của tất cả các DNNY cho thấy sự khởi sắc trong kinh doanh thể hiện qua sự gia tăng về doanh thu, lợi nhuận trong bán niêm 2013.
Doanh thu của các công ty niêm yết trên cả 2 sàn HSX và HNX trong nửa đầu năm 2013 đã nhích lên đôi chút (hơn 1%) so với năm trước, đạt 362.592 tỷ đồng. So với mức tăng trưởng chung, đây là con số khá thấp, nhưng trong bối cảnh khó khăn như hiện nay thì đây được coi là tín hiệu khá tích cực.

Hơn thế, mức tăng trưởng lợi nhuận gộp rất ấn tượng đạt gần 19%. Cụ thể, nếu hợp nhất tất cả các doanh nghiệp trên sàn lại với nhau (trừ ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm) thì lợi nhuận của cổ đông công ty mẹ trong nửa đầu năm 2013 đạt 28.347 tỷ đồng, tăng mạnh 18,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận gộp được cải thiện nhờ chi phí nguyên liệu đầu vào giảm mạnh so với trước đây. Hoạt động tài chính có dấu hiệu khả quan hơn, một phần nhờ giảm chi phí lãi suất. Doanh thu hoạt động tài chính gia tăng đáng kể, đạt 14.090 tỷ đồng, tăng 42,7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đã tăng trở lại trong 6 tháng đầu năm 2013 sau 2 năm giảm liên tiếp. (Hình 2)

Hình 3: Tăng trưởng lợi nhuận sau thuế của DNNY (Đơn vị: % tăng trưởng). Nguồn: Tính toán của tác giả từ số liệu thu thập từ báo cáo tài chính của các DNNY

Những tín hiệu này phần nào “an ủi” giới đầu tư chứng khoán tại Việt Nam. Nhưng liệu rằng các DNNY có thực sự đã tìm được lối đi riêng cho mình trên con đường “sinh lời” hay chưa, câu trả lời vẫn còn chờ phía trước. Tuy nhiên, trong bối cảnh thực tại, việc ổn định kinh tế vĩ mô và những hỗ trợ của Chính phủ đối với thị trường tài chính sẽ là động lực để các DNNY nỗ lực hơn nữa cho mục tiêu phục hồi và tăng trưởng trong tương lai không xa.

Minh Anh – Vietnam repor