Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng, ô nhiễm môi trường và ánh sáng xanh từ màn hình, bóng đèn… là ‘thủ phạm’ đẩy nhanh quá trình lão hóa mắt, khiến mắt già đi ngay cả khi chúng ta đang còn trẻ.

Mắt sớm ‘già trước tuổi’

Từ sau tuổi 30, cùng sự thoái hóa tự nhiên của các bộ phận trên cơ thể, mắt cũng bắt đầu có những dấu hiệu suy giảm thị lực như nhìn mờ, lóa, mỏi mắt, khô mắt, chảy nước mắt sống... Sự rối loạn này xảy ra là do sự thoái hóa của thủy tinh thể và võng mạc - 2 bộ phận quan trọng nhất trong việc đảm bảo chức năng nhìn - thị lực của mắt.

Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học mới đây chỉ ra, bên cạnh tuổi tác, sự ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường và đặc biệt là tác động của ánh sáng xanh từ các loại màn hình, bóng đèn… là nguyên nhân chính làm mắt nhanh chóng bị thoái hóa, thậm chí mù lòa.

{keywords}

Các yếu tố gây hại gia tăng trong cuộc sống hiện đại làm thị lực suy giảm

Sự xuất hiện của các thiết bị điện tử mang lại nhiều lợi ích cho con người, song các chuyên gia nhãn khoa ngày càng ghi nhận tác hại nghiêm trọng của hội chứng thị giác màn hình với các biểu hiện: nhìn mờ, khô nhức mắt, căng mắt, mắt khó tập trung, đau đầu, đau cổ, mệt mỏi… Đây được coi là căn bệnh phổ biến nhất liên quan đến nghề nghiệp, lối sống ở thế kỷ 21.

{keywords}

Theo báo cáo của các nhà nghiên cứu ĐH Harvard (Mỹ), những người tiếp xúc nhiều với ánh sáng xanh ban đêm có nguy cơ cao mắc các bệnh về mắt

Ánh sáng xanh là loại ánh sáng đến từ 2 nguồn: nguồn tự nhiên (ánh sáng mặt trời), và nguồn nhân tạo (bóng đèn Led, màn hình máy tính, điện thoại, tivi...). Đây là loại ánh sáng có bước sóng ngắn, mang năng lượng rất cao nên khi tiếp xúc thường xuyên có khả năng gây biến đổi các men nhạy cảm nhiệt bảo vệ protein của thủy tinh thể, làm mất dần protein, dẫn đến đục thủy tinh thể.

Mặt khác, ánh sáng xanh cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình oxy hóa tại lớp tế bào biểu mô sắc tố võng mạc (RPE), khiến RPE nhanh chóng bị tổn thương, suy yếu và chết đi. Điều này vô cùng nguy hiểm vì RPE là tế bào đặc biệt trong mắt, duy nhất có khả năng cung cấp dưỡng chất cho các tế bào thị giác, đồng thời hấp thụ tia cực tím, các chất chuyển hóa gây hại cho võng mạc.

Vì thế, sự suy giảm hoạt động của RPE là nguyên nhân chính gây ra các bệnh lý nguy hiểm ở võng mạc đặc biệt là thoái hóa hoàng điểm - một trong những nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu hiện nay. Điều đáng nói là sự tổn thương RPE là không thể phục hồi.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ cần tiếp xúc ánh sáng xanh trên 3 giờ mỗi ngày sẽ có nguy cơ bị suy giảm thị lực 90%. Trong khi đó, theo thống kê tại Việt Nam, trung bình mỗi người hiện sử dụng các thiết bị có màn hình phát ra ánh sáng xanh gần 10 giờ/ngày (dùng máy tính bảng 5 giờ 10 phút, điện thoại 2 giờ 40 phút, xem ti vi 2 giờ).

Để bảo vệ mắt tránh khỏi các tác nhân gây hại từ bên ngoài kể trên, gần đây các hội nghị nhãn khoa đã cảnh báo, khuyến khích mọi người cần sớm có ý thức bảo vệ đôi mắt từ bên trong.

Chăm sóc từ bên trong để phòng ngừa bệnh mắt

Gần đây, qua nghiên cứu bằng công nghệ sinh học phân tử, các nhà khoa học đã phát hiện ra Thioredoxin - loại protein phân tử nhỏ hiện diện trong cơ thể, có khả năng giữ cân bằng thành phần và tỉ lệ protein của thủy tinh thể và bảo vệ lớp tế bào biểu mô sắc tố võng mạc. Từ đó, việc tác động nhằm tăng cường Thioredoxin tự nhiên trong cơ thể được xem là phương pháp mới chăm sóc, bảo vệ mắt hiệu quả từ bên trong.

Nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ mới đây đã mở ra một bước tiến mới khi tìm ra tinh chất Broccophane thiên nhiên (chiết xuất từ một loại bông cải xanh rất giàu Sulforaphane) giúp tăng Thioredoxin một cách tự nhiên, bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc bằng 3 cơ chế: hoạt hóa, chuyển mã thông tin giữa các tế bào; làm chậm quá trình thoái hóa và bảo vệ tế bào. Đồng thời, Thioredoxin cũng giúp cân bằng thành phần, tỉ lệ các loại protein và trung hòa các chất làm biến đổi cấu trúc protein của thủy tinh thể.

{keywords}

Tinh chất Broccophane thiên nhiên trong WIT được chứng minh có khả năng bảo vệ ưu việt tế bào biểu mô sắc tố võng mạc và thủy tinh thể, làm chậm quá trình “già hóa” của mắt

Đại học Y khoa Johns Hopkins (Mỹ) đã kết luận, Broccophane làm tăng khả năng hoạt động của các tế bào võng mạc một cách tự nhiên và an toàn, hạn chế bệnh mắt và ngăn ngừa mù lòa hiệu quả. Đây chính là giải pháp ưu việt nhằm bảo vệ và phòng tránh từ sớm các bệnh lý mắt nguy hiểm.

Cùng với sự già hóa dân số, ảnh hưởng của tuổi tác đến mắt là điều không thể tránh khỏi, việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường cũng không thể diễn ra một sớm một chiều và con người càng không thể tách rời các thiết bị điện tử do nhu cầu công việc, giải trí... Chính vì thế, việc bảo vệ mắt từ bên trong trở nên quan trọng hơn lúc nào hết để kịp thời “chặn đứng” các yếu tố gây hại làm mắt “sớm già”.

Video cơ chế tác động của tinh chất Broccophane thiên nhiên trong bảo vệ thủy tinh thể và võng mạc:

TS. BS Trần Kế Tổ

Giảng viên Bộ môn Mắt ĐH Y Dược TP. HCM