Tụt hậu 23 năm so với Malaysia, hụt hơi chưa theo kịp Hàn Quốc

Đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người Việt Nam sẽ tăng lên 7.500 USD, nhưng cũng chỉ bằng Malaysia vào năm 2007. Nếu không cải cách mạnh mẽ, nguy cơ Việt Nam sẽ vào “bẫy thu nhập trung bình”.

Khoảng cách quá xa

Năm 2020, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đạt 3.552 USD, đứng thứ 6 Đông Nam Á, thua xa so với Singapore, Brunei, Malaysia, Thái Lan. Dự báo đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đạt khoảng 7.500 USD, đến năm 2040 đạt khoảng 13.000 USD/người và năm 2050 đạt khoảng 25.000 USD/người.

Theo các chuyên gia kinh tế, với mức thu nhập bình quân 7.500 USD/người vào năm 2030, Việt Nam cũng chỉ bằng với Malaysia vào năm 2007. Nếu so Malaysia với Hàn Quốc thì thấy kém rất xa, dù hai quốc gia này có xuất phát điểm như nhau.

Dẫn chứng số liệu từ Ngân hàng Thế giới (WB), Hàn Quốc và Malaysia cùng đạt ngưỡng thu nhập bình quân 1.000 USD/người/năm vào năm 1977. Nhưng đến năm 2019, sau hơn 40 năm phát triển, GDP bình quân đầu người Hàn Quốc đạt 31.761 USD, trong khi Malaysia đạt 11.414 USD.

Cùng thời điểm xuất phát, trong vài năm đầu, hai nước có lộ trình tăng trưởng tương tự nhau, cùng là nước có mức thu nhập trung bình. Nhưng từ năm 1984 trở đi, hai nước có hai hướng đi hoàn toàn khác biệt. Trong khi Hàn Quốc tăng trưởng nhanh chóng, thu hẹp dần khoảng cách với Nhật Bản thì Malaysia không tạo được sự bứt phá như vậy. Từ năm 1985 đến năm 1995, GDP bình quân đầu người của Hàn Quốc tăng gấp 5 lần, còn Malaysia chỉ tăng gấp đôi.

Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đạt 3.552 USD, đứng thứ 6 Đông Nam Á. Ảnh: Hoàng Hà

Mặc dù cùng trình độ phát triển và cùng đối mặt những vấn đề tương tự nhau, như đói nghèo, kém phát triển, nhưng cách tiếp cận giải quyết vấn đề của mỗi nước mỗi khác.

Hàn Quốc có định hướng rõ ràng trong việc xác định các ưu tiên phát triển, tập trung vào các ngành công nghiệp, bắt đầu từ ngành công nghiệp nền tảng (điện khí hóa, lọc dầu, sợi tổng hợp... ), sau đó đến các ngành thâm dụng công nghệ và kỹ năng người lao động và tiếp cận theo chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị (phân bón gắn với nông nghiệp; sắt, thép, hóa chất với đóng tàu, máy móc, thiết bị; chất bán dẫn với điện tử...).

Trong khi đó, Malaysia chủ yếu tập trung vào các vấn đề xã hội xuyên suốt các thời kỳ kế hoạch (xóa đói, giảm nghèo, công bằng xã hội, phát triển cân bằng giữa các dân tộc,... ). Dù trên thực tế, Chính phủ Malaysia đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp trong nước, song những chính sách này được triển khai không có hệ thống và không thể hiện rõ trong mục tiêu tổng thể của các kế hoạch 5 năm.

Hàn Quốc không đưa các vấn đề xã hội vào trong mục tiêu phát triển của các kế hoạch 5 năm, không có nghĩa là không chú trọng đến giải quyết những vấn đề này. Thực tế, Hàn Quốc lựa chọn phát triển công nghiệp là điểm bắt đầu, thông qua sự phát triển của các ngành công nghiệp, các vấn đề xã hội đã được giải quyết. Phát triển công nghiệp tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người lao động và toàn xã hội, bảo đảm sự phát triển công bằng giữa các vùng, địa phương.

Theo tiêu chuẩn của WB, nền kinh tế có thu nhập trung bình thấp, sở hữu GDP bình quân đầu người từ 1.036-4.045 USD; nền kinh tế thu nhập trung bình cao, sở hữu GDP bình quân đầu người từ 4.046-12.535 USD và nhóm nền kinh tế thu nhập cao, có GDP bình quân đầu người trên 12.536 USD.

Còn nghiên cứu của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) chỉ ra rằng, thời gian trung bình để một quốc gia chuyển từ nước thu nhập trung bình thấp, lên thu nhập cao khoảng 30-40 năm. Nếu một quốc gia trong 40 năm, kể từ khi đạt ngưỡng thu nhập trung bình mà chưa trở thành nước thu nhập cao, quốc gia đó được coi là mắc “bẫy thu nhập trung bình”.

Nỗi lo “bẫy thu nhập trung bình”

Việt Nam từ năm 2008 đã đạt ngưỡng 1.000 USD/người/năm, đến nay tăng đều hàng năm nhưng luôn nằm trong giới hạn thu nhập trung bình thấp. Đến năm 2030, dù có đạt thu nhập bình quân đầu người 7.500 USD, vẫn nằm trong “bẫy thu nhập trung bình". Liệu nước ta có thể vượt qua để đạt khoảng 13.000 USD/người vào năm 2040?

Việt Nam đang bị tụt hậu xa về năng suất lao động so với các quốc gia trong khu vực. Ảnh: Hoàng Hà

Để từ nước có thu nhập trung bình thành nước thu nhập cao, tăng trưởng GDP bình quân của Hàn Quốc trong vòng 20 năm liền đều đạt 9%/năm. Với Việt Nam, giai đoạn 1991-2000, tăng trưởng GDP bình quân đạt 7,56%/năm; giai đoạn 2001-2010, đạt 7,26%/năm và giai đoạn 2011-2020 đạt 5,95%/năm.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận định, tăng trưởng kinh tế Việt Nam vẫn chưa đủ nhanh để thu hẹp khoảng cách phát triển, bắt kịp các quốc gia tiên tiến trong khu vực. Tốc độ tăng trưởng GDP có xu hướng giảm dần, thấp hơn các nước trong cùng thời kỳ đầu công nghiệp hóa. Nếu không cải cách, tăng trưởng tiềm năng của Việt Nam sẽ tiếp tục giảm. Nguy cơ Việt Nam sẽ bị tụt hậu xa hơn về năng suất so với các quốc gia trong khu vực, thậm chí nguy cơ rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” là khá lớn.

Muốn trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao, phải dựa vào khả năng tự lực, tự cường của các DN trong nước, để làm chủ nền kinh tế và có đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu, dần dần thoát khỏi sự phụ thuộc vào nguồn lực từ bên ngoài. 

Thực tế cho thấy, các nền kinh tế như Hàn Quốc, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines… đều thu hút nguồn đầu tư lớn từ Nhật Bản. Nhưng sau khoảng 30 năm, Hàn Quốc đã xây dựng được nền công nghiệp trong nước lớn mạnh, không còn phụ thuộc, thậm chí cạnh tranh trực tiếp với các DN Nhật Bản, trong khi đó các nước Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines đến nay vẫn phụ thuộc vào các DN FDI ở hầu hết các ngành công nghiệp. Việt Nam cũng trong tình trạng tương tự.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng phải cải cách mạnh mẽ thể chế mới giúp Việt Nam thoát khỏi “bẫy thu nhập trung bình”, vươn lên thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao.

Kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy, khi nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm 1980, các thể chế tồn tại từ những năm 1960-1970 bắt đầu tỏ ra yếu kém trong xử lý những vấn đề mới. Chính phủ Hàn Quốc đã có những cải cách táo bạo, đó là thay thế các kế hoạch kinh tế 5 năm, bằng các chương trình nghị sự sáng tạo, để cải thiện việc lập kế hoạch và trở nên linh hoạt hơn trong các quy trình ra quyết định. 

WB đánh giá, nhìn lại lịch sử, trong lúc cấp bách Việt Nam đã có quyết định táo bạo chuyển đổi nền kinh tế. Chẳng hạn, như câu chuyện khoán hộ trong nông nghiệp vào năm 1981, hay là chuyển nền kinh tế từ kế hoạch hóa tập trung sang thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vào năm 1986. Đứng trước sự cấp bách, Chính phủ cũng đã mạnh dạn cải cách thể chế.

Tuy nhiên, khi không ở trong tình trạng cấp bách hoặc áp lực, Chính phủ thực hiện cách tiếp cận dần dần, mà cuối cùng có thể dẫn đến việc thông qua một hoặc một số cải cách thể chế. Cách tiếp cận truyền thống đã trở nên quen thuộc là xem xét thử nghiệm và thí điểm cải cách, ở quy mô nhỏ và nếu thành công thì mới nhân rộng trên quy mô lớn hơn. Với cách làm này, có thể đã tránh được những cái “bẫy” cải cách khiến các học giả về chuyển đổi kinh tế lo sợ.

Tuy nhiên, cải cách thể chế từng bước thường không toàn diện, không hệ thống và quan trọng nhất là không kịp thời, có thể làm mất đi các cơ hội. Trên thực tế, kết quả của cải cách từng bước, là chất lượng thể chế ở Việt Nam, chỉ được cải thiện không đáng kể, trong 25 năm qua. Thể chế chưa sẵn sàng cho giai đoạn phát triển kinh tế mới. 

Năm 2030, thu nhập của một người Việt Nam chỉ bằng Malaysia năm 2007GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành của Việt Nam luôn đạt mức năm sau cao hơn năm trước. Thế nhưng, con số này thua xa nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á.

tin nổi bật

Mặt bằng trung tâm TP.HCM ế ẩm vẫn hét giá thuê tiền tỷ

Gần một năm sau khi TP.HCM mở cửa trở lại sau đại dịch, nhiều mặt bằng đắc địa ngay trung tâm TP.HCM vẫn chưa được lấp đầy, không ít nơi xuất hiện tình trạng xuống cấp.

Ông Vũ Tiến Lộc: Quá đau khi thấy doanh nghiệp FDI khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ

Việt Nam mong muốn doanh nghiệp FDI tới để hợp tác chứ không phải vào để xây dựng mô hình khép kín trong nền kinh tế Việt Nam như những ốc đảo, theo Nguyên Chủ tịch VCCI - ông Vũ Tiến Lộc.

Giá trị thương hiệu Việt đạt 431 tỷ USD, mức tăng nhanh nhất thế giới

Theo báo cáo của Brand Finance, mặc dù ảnh hưởng của đại dịch nhưng giá trị các thương hiệu của Việt Nam tiếp tục tăng.

Phố Hàn bị ‘ngộp’

Hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, nhiều chủ doanh nghiệp người Hàn phá sản, đóng cửa, bỏ về nước chưa hẹn ngày quay lại. Tuyến phố Hàn vắng hẳn.

Vạn sinh viên cần nơi ở, đầu tư hàng chục tỷ xây nhà trọ kiếm lời

Đã qua thời kỳ sôi động nhưng gần đây, loại bất động sản nhà trọ tại các xã quanh khu vực Hòa Lạc đang nóng lên từng ngày. Không ít nhà đầu tư bỏ ra vài chục tỷ đồng mua đất xây dựng nhà trọ cho sinh viên thuê.

Sắp thông xe cây cầu cạn có trụ cao nhất Việt Nam đi Sa Pa

Cầu Móng Sến (thị xã Sa Pa, Lào Cai) với tổng mức đầu tư hơn 450 tỷ đồng, trụ cao 83m dự kiến sẽ thông xe trong đầu quý IV/2022.

Bộ KH-ĐT đề nghị làm rõ nhiều vấn đề khi lùi khởi công Metro Bến Thành - Tham Lương

Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa có văn bản gửi UBND TP.HCM về việc kiến nghị điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 TP.HCM, tuyến Bến Thành - Tham Lương, sang cuối năm 2025 đầu năm 2026.

Phát triển thêm điện gió ở miền Bắc

Sau khi rà soát, Bộ Công Thương dự kiến điện gió trên bờ tăng thêm 700 MW tại miền Bắc để tận dụng tiềm năng gió tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Nhiệt điện tỷ USD 2 lần đội vốn, xong 7 năm vẫn chưa hẹn ngày quyết toán

Bộ Công Thương vừa gửi văn bản đôn đốc các bộ ngành cho ý kiến về phương án xử lý tồn tại liên quan đến quyết toán Dự án nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1.

GDP quý III tăng tới 13,67%, lạm phát vẫn thấp

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2022 ước tính tăng khá cao ở mức 13,67% so với cùng kỳ năm trước. GDP 9 tháng năm 2022 tăng 8,83% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 9 tháng trong giai đoạn 2011-2022.

Kiến nghị không mở karaoke, quán bar ở chung cư

Góp ý liên quan tới Luật Kinh doanh bất động sản, TS. Cấn Văn Lực cho rằng không nên mở karaoke, kinh doanh quán bar ở chung cư vì dễ mất an toàn.

Chứng khoán, bất động sản hay nên gửi tiết kiệm để ‘ăn no ngủ kỹ’?

Chuyên gia kinh tế cho rằng, gửi tiết kiệm là lựa chọn an toàn, "ăn no ngủ kỹ" thời điểm này. Đầu tư chứng khoán sẽ có tính rủi ro cao.

Bắc Ninh sắp khởi công cây cầu nghìn tỷ kết nối Hải Dương

Cầu Kênh Vàng kết nối Bắc Ninh - Hải Dương dự kiến được khởi công vào cuối năm 2022 với kinh phí hơn 1.700 tỷ đồng. Dự án đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối kinh tế, xã hội, phục vụ dân sinh giữa hai tỉnh.

Không có nhà đầu tư điện than BOT nào tự nguyện dừng dự án

Bộ Công Thương cho biết không có chủ đầu tư dự án nhiệt điện BOT nào tự nguyện dừng dự án. Vì vậy, để tránh rủi ro pháp lý và đền bù nhà nước, cần tiếp tục để trong Quy hoạch điện 8 các dự án này, nhất là các dự án BOT có chủ đầu tư nước ngoài.

Đế chế Shopee lung lay

Tham vọng trở thành một siêu ứng dụng, Shopee đang đối mặt với nhiều thách thức tại hầu hết thị trường, trong đó có Việt Nam.