Chiều 7/1, Ủy ban Thường vụ QH bàn phương án phân bổ
vốn trái phiếu Chính phủ (TPCP) năm 2011 dự kiến là 45.000 tỷ đồng.
Đẩy gánh nặng sang vốn TPCP?
Theo báo cáo của Bộ trưởng Kế hoạch - Đầu tư Võ Hồng Phúc, tổng vốn TPCP kế hoạch năm 2010 là 56.000 tỷ đồng, đã phân bổ cho các lĩnh vực như giao thông, thủy lợi, y tế và di dân tái định cư thủy điện Sơn La. Đến hết tháng 11/2010, số vốn đã giải ngân là 43.700 tỷ đồng, đạt 78% kế hoạch.
 |
|
Chủ nhiệm UB Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển: Nếu không cương quyết thì cả nước sẽ trở thành một đại công trường nhưng toàn công trường dở dang. |
Tuy nhiên, một số bộ, ngành, địa phương vẫn còn chậm giải ngân nguồn vốn này hoặc phân bổ không hết nên khó hoàn thành 100% kế hoạch. Một số nơi còn giao vốn chưa đúng cơ cấu ngành hoặc giao vốn cho những dự án chưa đủ thủ tục đầu tư.
Vì vậy, ông Phạm Minh Tuyên, Trưởng Ban công tác đại biểu, mới nhận định: “Tốc độ giải ngân chậm không phải do bố trí công trình chưa hợp lý mà do năng lực tổ chức thực hiện ở các địa phương chưa tốt”.
Nhưng việc các thành viên UBTVQH lo lắng hơn cả là hầu hết các dự án đều điều chỉnh mức đầu tư so với phê duyệt ban đầu, đẩy tổng mức đầu tư tăng đến 226%, lên 558.654 tỷ đồng.
Có dự án điều chỉnh tổng mức đầu tư lên 3-4 lần, riêng phần vốn TPCP ở một số dự án điều chỉnh tăng hơn chục lần, không chỉ do biến động về giá nhân công, vật liệu, đền bù giải phóng mặt bằng… mà còn do mở rộng quy mô dự án.
Phó Chủ tịch QH Nguyễn Đức Kiên còn đặt vấn đề vốn TPCP ở các dự án bị điều chỉnh tăng là do một số địa phương chưa tuân thủ nguyên tắc vốn đối ứng 20 - 80 (20% là vốn TPCP, 80% địa phương tự huy động), mà tìm cách giảm nhẹ gánh nặng của vốn địa phương, đẩy phần nặng sang cho vốn TPCP.
Ông Kiên đề nghị làm rõ “liệu có những nguyên nhân bên trong không, có phải địa phương chủ định gạt bớt trách nhiệm về cho Trung ương không?”
Chủ nhiệm UB Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển, cũng kiến nghị không tăng vốn cho những dự án điều chỉnh quy mô và nâng nhu cầu vốn do đầu tư bất hợp lý. Ông yêu cầu nghiêm túc rà soát loại bỏ những dự án kém hiệu quả ra khỏi khu vực sử dụng vốn TPCP.
Tuy nhiên, bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội, yêu cầu cơ quan thẩm tra làm rõ tiêu chí đánh giá việc “tăng do đầu tư bất hợp lý” và “kém hiệu quả” vì “đề xuất nhìn chung thì hợp lý nhưng đi vào thực tế có muôn vàn khó khăn”.
“Cần làm rõ ‘hiệu quả thấp’ là thế nào để quyết định loại bỏ hay thúc đẩy các dự án đó nhanh hoàn thành. Đầu tư đến mức này rồi không lẽ bỏ phí?”, bà Mai đặt câu hỏi.
Đến đây ông Phùng Quốc Hiển mới cho biết UB của ông cùng các đoàn ĐBQH đã phối hợp giám sát bước đầu, và “bức tranh toàn cảnh” khiến ông vô cùng lo lắng khi có quá nhiều dự án sử dụng vốn TPCP không hiệu quả, quá nhiều địa phương “tát nước theo mưa” để tận dụng vốn TPCP.
“Nếu không cương quyết thì không thể giải quyết được, cả nước sẽ trở thành một đại công trường nhưng toàn công trường dở dang, gây thêm lo ngại về an ninh tài chính quốc gia và nợ công”, ông Hiển nói.
Danh mục dự án phải “có vào có ra”
Phó Chủ tịch QH Nguyễn Đức Kiên cho biết: “Đáng nhẽ Chính phủ phải xây dựng danh mục dự án, công trình cho 5 năm tới, đồng thời dự kiến tổng số TPCP sẽ phát hành để lấy vốn thực hiện, trong đó có gắn kết với Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2011-2015, nhưng Chính phủ chưa làm được nên QH tạm cho phép năm 2011 phát hành 45.000 tỷ đồng TPCP”.
Tuy vậy, con số này cũng chỉ đáp ứng được 60% nhu cầu của 5 năm tới, còn 40% chưa biết sẽ lấy nguồn từ đâu. Chưa kể, tỉ lệ lạm phát năm 2010 đã tăng vọt lên 11,75%, dự báo năm 2011 còn diễn biến phức tạp. Để ổn định kinh tế vĩ mô và kiềm chế lạm phát, việc rà soát, cắt giảm các dự án nhận vốn TPCP càng trở nên cấp bách.
Danh mục các dự án sử dụng vốn TPCP do Chính phủ tạm trình cho 5 năm tới vẫn dựa trên danh mục cũ có từ năm 2003, vì vậy ông Kiên yêu cầu điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh 2011: “Phải có vào có ra, có những dự án mới, cái gì chưa cấp bách thì phải xem xét, không nên tuyệt đối hóa”.
Ông Kiên đề nghị lưu ý phân bổ vốn cho các vùng bão lũ và khu vực núi cao giáp biên giới ở miền Trung, các vùng sâu vùng xa của Tây Nguyên, các vùng bị chia cắt ở Tây Nam Bộ và các lĩnh vực như giao thông, thủy lợi, y tế, giáo dục.
Ngoài ra ông Kiên cũng thấy cần đầu tư lớn cho các công trình trọng điểm ở các vùng kinh tế động lực, “nơi 1 đồng có thể sinh ra 10 đồng”, để có thêm nguồn vốn hỗ trợ đầu tư cho những vùng khó khăn, “nơi 1 đồng chỉ lãi đồng rưỡi, 2 đồng”.
UB Tài chính - Ngân sách thì kiến nghị ưu tiên vốn TPCP cho các địa phương nghèo, kinh tế chậm phát triển, vùng bão lũ bằng cách giảm 900 tỷ đồng ở những địa phương có mức bố trí trên 1000 tỷ đồng, để tăng cho những địa phương bố trí quá thấp dưới 100 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo ông Phạm Minh Tuyên, việc cắt giảm phải dựa trên mục tiêu, yêu cầu của các dự án một cách khách quan, không nên cứng nhắc. Cứ theo nguyên tắc “cần thì nhiều đồng cũng chi, không cần thì một đồng cũng không chi” mà làm, ông Tuyên nhấn mạnh.
Bộ trưởng Võ Hồng Phúc hứa sẽ rà soát hiệu quả sử dụng vốn TPCP, đặc biệt ở các dự án điều chỉnh tăng vốn do tăng quy mô. Tuy vậy, ông Phúc cũng thành thật bày tỏ: “Yêu cầu làm ngay thì không thể đủ thời gian, ít nhất phải là từ nay đến trước kỳ họp thứ nhất Quốc hội khoá mới”.
Chủ nhiệm UB Kinh tế Hà Văn Hiền thì yêu cầu giảm sự phụ thuộc của các dự án vào vốn ngân sách, trong đó có vốn TPCP, đồng thời tăng vốn từ các nguồn khác. “Nếu cứ tăng phát hành TPCP theo yêu cầu thì sẽ không thể tái cấu trúc nền kinh tế”, ông Hiền nói.
Ông Nguyễn Văn Phúc, Phó Chủ nhiệm UB Kinh tế, cũng đề nghị “dành dư địa cho các định chế tài chính khác thay vì cứ cấp phát không vốn TPCP mà thiếu đánh giá hiệu quả sử dụng”.
Ông Phùng Quốc Hiển bày tỏ lo ngại tương tự: “Vốn TPCP giống như sao chổi: đầu thì nhỏ nhưng cái đuôi thì dài không biết bao giờ mới chấm dứt. Năm 2003, vốn TPCP chỉ dành cho những dự án giao thông, thủy lợi cấp bách, nhưng càng về sau thì nhu cầu ngày càng tăng”.
Thủy Chung
.svg){kind=icon}
