Liên quan đến vụ khiếu nại chương trình “Hát cùng Siêu Chíp” phát sóng trên VTV2 bị đạo diễn Lưu Mạnh Tiến khiếu nạivi phạm bản quyền hình ảnh nhân vật Gà con mà ông Tiến đã đăng ký quyền tác giả và đồng thời đăng ký quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, đối tác của VTV, nhà sản xuất chương trình “Hát cùng Siêu Chíp” là công ty TVMedia cũng có quyền sử dụng kịch bản đã được Cục Bản quyền Tác giả cấp giấy chứng nhận quyền tác giả. Nhưng giấy chứng nhận quyền tác giả kịch bản và nhân vật mà Công ty TVMedia đang sử dụng được cấp sau giấy chứng nhận của ông Tiến 4 năm, sau đó 2 năm lại được sửa đổi hình ảnh nhân vật và xin cấp giấy chứng nhận lần 2 vào năm 2015.

Bình luận với ICTnews về vụ kiện này, Luật sư Nguyễn Hoàn Thành (Văn phòng Luật sư Thành và Cộng sự) cho biết, ông Tiến đã đăng ký bản quyền cho kịch bản “Ban nhạc Siêu Chíp” từ năm 2009 thì tên “Siêu Chíp” đã được bảo hộ, từ “Ban nhạc” là từ phổ biến sẽ không được bảo hộ. Tuy nhiên, phạm vi bảo hộ của từ “Siêu Chíp” đến đâu thì còn phải xem xét kỹ hơn theo Luật Sở hữu Trí tuệ.

Đối với việc Cục Bản quyền Tác giả cấp đăng ký quyền tác giả cho cả hai bên, Luật sư Thành cho rằng, đây là việc hoàn toàn bình thường, việc Cục Bản quyền Tác giả không có gì sai khi cấp đăng ký cho cả hai bên. Bởi vì đăng ký quyền tác giả giống như đăng ký khai sinh, nhà nước chỉ ghi nhận đăng ký như ghi nhận ngày sinh tháng đẻ, chứng minh tác giả là “ông bố’ sinh ra tác phẩm đó.

Kể cả trong trường hợp có người đăng ký trước nhưng người đăng ký sau chứng minh được mình đã sáng tạo ra tác phẩm trước thì tác phẩm đó có thể thuộc bản quyền của người đăng ký sau. Khi đó, cơ quan quản lý quyền tác giả có thể thu hồi đăng ký đã cấp hoặc hủy đăng ký của người kia.

Luật sư Thành giải thích rõ, việc thực hiện đăng ký bản quyền tác giả là “đánh trống ghi tên”, giống như đi xin cấp khai sinh. Có đầy đủ giấy tờ hợp lệ sẽ được cơ quan nhà nước chứng nhận.

Khi phát sinh khiếu nại, nguyên tắc phân xử là ai đăng ký trước thì người đăng ký sau sẽ bị thu hồi. Do đó, nếu thời gian đăng ký trước càng lâu thì càng tốt, tác phẩm sau khi đăng ký được phổ biến càng sớm càng có lợi. Vì khi đó người đăng ký trước càng dễ chứng minh được là người kia có khả năng tiếp cận tác phẩm và dễ thực hiện hành vi sao chép.

Nhưng trong một số trường hợp nếu như người đăng ký sau chứng minh được mình sáng tác ra tác phẩm đó trước, nhưng mình chưa đi đăng ký đã bị người kia sao chép và đăng ký trước thì nhiều khả năng người đăng ký trước vẫn được thu hồi lại giấy chứng nhận đã cấp.

Do đó, việc chứng minh được người khác vi phạm là mấu chốt trong vấn đề giải quyết tranh chấp về bản quyền. Người khiếu nại phải cung cấp các chứng cứ cho cơ quan nhà nước để chứng minh được ai là người vi phạm, phải chứng minh được hành vi sao chép của người đó. Khi đã chứng minh được hành vi sao chép, trong bất kỳ trường hợp nào cũng có thể thu hồi lại giấy chứng nhận đã cấp cho người sai phạm.

Trong trường hợp chương trình “Hát cùng Siêu Chíp” phát sóng trên VTV thì trách nhiệm của VTV đến đâu trong vụ khiếu nại này. Luật sư Thành cho rằng, nếu ông Tiến chứng minh được đối tác của VTV vi phạm bản quyền hoặc sử dụng bản quyền ăn cắp. Khi đó, VTV là đơn vị phát sóng, VTV đã phát tán chương trình vi phạm bản quyền. VTV sẽ bị lỗi phát tán tác phẩm vi phạm bản quyền.

“Một người vi phạm bản quyền, phát tán bản quyền đó trên VTV, đương nhiên VTV có liên quan đến hành vi vi phạm. Điều này được quy định rất rõ về quyền phổ biến tác phẩm đến công chúng, quyền truyền thông đến công chúng của các đơn vị phát sóng. Cũng giống như hành vi mua, sử dụng đồ ăn cắp, người mua có thể không biết đồ ăn cắp nhưng khi bị điều tra ra vẫn có thể bị quy tội tiêu thụ của gian”, Luật sư Thành cho biết.

Trong vụ khiếu nại này, hình ảnh nhân vật trong kịch bản chương trình “Hát cùng Siêu Chíp” là tác phẩm hoạt hình, là tác phẩm được sáng tạo bằng hình ảnh 3D. Vậy có khi nào hai họa sĩ vẽ ra hai tác phẩm giống nhau hay không?.

Luật sư Thành ví von, việc sáng tạo hai tác phẩm giống nhau, nó giống như việc 2 ông bố khác nhau sinh ra 2 đứa con giống nhau. Điều này có thể xảy ra nhưng rất hiếm song nếu 1 tác phẩm được sáng tạo độc lập thì không dễ gì giống nhau hoàn toàn.

Ông Lưu Mạnh Tiến cho biết, ông rất mong Cục Bản quyền Tác giả sẽ có kết luận vào cuối tháng 8 như lộ trình của bà Phó Cục trưởng đưa ra.