Vũ khí bí mật giúp Thành Cát Tư Hãn nhanh chóng mở rộng đất đai Mông Cổ

Trên vùng đất Mông Cổ trước đây từng có người Hung Nô. Có câu nói: “Cỏ không mọc được dưới chân vó ngựa Hung Nô”.

Đây là một thế lực đáng sợ đến mức Tần Thủy Hoàng phải xây Vạn Lý Trường Thành để ngăn sự xâm lấn, quấy phá. Bên cạnh đó, để yên thân, các triều đại phong kiến Trung Quốc luôn tìm cách chia rẽ các bộ lạc trên vùng đất Mông Cổ.

Trước khi Thiết Mộc Chân (Temujin) trở thành Thành Cát Tư Hãn (Genghis Khan) vào năm 1206, ở vùng đất Mông Cổ có 5 liên minh bộ lạc hùng mạnh là: Khắc Liệt (Kereit), Mông Cổ (Mongols), Nãi Man (Naiman), Miệt Nhi Khất (Mergid) và Thát Đát (Tatar).

Cả nước Liêu (907-1125) và sau này là nước Kim (1115-1234) đều lo sợ 5 liên minh bộ lạc này thống nhất nên liên tục chia rẽ và xúi gục họ đánh nhau. 

{keywords}
Tượng đài Thành Cát Tư Hãn cao 40m tại phía đông thủ đô Ulaanbaatar, Mông Cổ

Năm 1189, Thiết Mộc Chân được giới quý tộc thị tộc của mình bầu làm Hãn. Sau khi lên ngôi, Thiết Mộc Chân đã lần lượt chinh phục các liên minh bộ lạc. Năm 1206, Thiết Mộc Chân lên ngôi Khả Hãn của Yekhe Mongol Uls (Đại Mông Cổ quốc) tại đại hội Kurultai (hội đồng các thủ lĩnh Mông Cổ). Cũng trong hội nghị này, Thiết Mộc Chân lấy tước hiệu là Thành Cát Tư Hãn. Lúc này Mông Cổ đã là một quốc gia rộng 4.000.000km2.

Thành Cát Tư Hãn nhanh chóng gây chiến tranh với nước Tây Hạ. Nước Tây Hạ thần phục năm 1209 (sau đó bị diệt vong vào năm 1227). Mông Cổ sau đó đã bắt người Tây Hạ phải vót tên, làm thuẫn và nộp lạc đà cho mình để đánh nước Kim. Nước Kim bị Mông Cổ đánh từ năm 1211 và sau đó hoàn toàn bị diệt vong vào năm 1235. Lúc bấy giờ ở phía tây nam Mông Cổ có nước Tây Liêu. Năm 1218, Thành Cát Tư Hãn cho thuộc tướng đem 20.000 quân tấn công và chiếm được Tây Liêu. Từ đấy, cương giới của Mông Cổ sát liền với đế quốc Khwarezm.

Trong hai năm 1219-1220, Thành Cát Tư Hãn đêm 200.000 quân gây chiến tranh và tiêu diệt đế quốc Khwarezm. Sau đó, ông tiến quân tới Trung Á, tàn phá Transoxiana và đông Ba Tư, rồi tấn công bất ngờ Rus Kiev (một nhà nước tiền thân của Nga, Belarus và Ukraina) và Kavkaz.

Thành Cát Tư Hãn băng hà năm 1227. Lúc đó, đế quốc Mông Cổ đã cai trị một vùng lãnh thổ từ Thái Bình Dương tới Biển Caspi với diện tích rộng gấp đôi đế quốc La Mã. Ở thời điểm đỉnh cao (1309), đế quốc Mông Cổ trải dài 9.700km, diện tích lãnh thổ lên tới 24.000.000km2. Hai triệu người Mông Cổ thống trị 100 triệu dân. Theo nhiều số liệu, các cuộc tấn công của người Mông Cổ có thể đã làm dân số thế giới thời đó giảm 11%, tương đương hơn 40 triệu người.

Đế quốc mở rộng trên lưng ngựa

Đối với người Mông Cổ, những bộ lạc có nhiều ngựa nuôi thường đi được xa hơn, buôn bán với các bộ lạc khác thuận lợi hơn, săn bắn được xa hơn và có điều kiện tiến hành chiến tranh để cướp đất đai. Do đó, người Mông Cổ thời Thành Cát Tư Hãn nổi tiếng là dân tộc sống trên lưng ngựa.

Họ huấn luyện ngựa ngay từ khi nó được một vài tuần tuổi. Vì vậy khi được ba tuổi trở lên, ngựa đã trở nên thuần thục, phục tùng chủ nhân của nó. Ngựa Mông Cổ ít khi tự tiện hí vang, làm lộ vị trí, chúng cũng không tự tiện rời vị trí dù chủ nó không buộc dây. Thời đó ở Mông Cổ, từ những đứa trẻ cho đến người già, ai cũng biết cưỡi ngựa và bắn cung. Tất cả nam giới tuổi từ 15 đến 60 và có khả năng tham gia sự huấn luyện khắc nghiệt đều thuộc diện cưỡng bách tòng quân, một vinh dự trong truyền thống chiến binh bộ lạc.

Người Mông Cổ cưỡi ngựa, phi như bay không cần cầm cương, hai tay đều rảnh để cầm vũ khí. Họ có thể nhoài người, rạp người, khom người, rướn người, xoay người, ngã người khi đang cưỡi ngựa một cách điêu luyện và thuần thục. Ngựa đang phi, họ vẫn có thể nhảy xuống đất chạy theo, rồi nhảy trở lại lên lưng như trò xiếc. Họ có thể cưỡi ngựa suốt 15 giờ liền, mỗi ngày đi được 75 cây số.

Ngựa Mông Cổ vốn là ngựa thảo nguyên, nên sức vóc và cơ bắp không thể to khỏe như loại ngựa nuôi nhốt của các trại huấn luyện ngựa châu Âu. Tuy nhiên, ngựa thảo nguyên lại rất linh hoạt và dẻo dai, chịu đựng thời tiết tốt. Ngựa Mông Cổ có tầm vóc trung bình, cao 1,4m, màu nâu đỏ hoặc nâu sẫm, tốc độ chạy từ 30–40 km/giờ.

{keywords}
Cụm tượng nổi Thành Cát Tư Hãn tây chinh bằng đồng

Mông Cổ có câu nói: “một người Mông Cổ mà không có ngựa giống như một con chim không có cánh”. Có thể nói rằng việc tập luyện chiến mã của người Mông Cổ đã đạt đến trình độ công phu và tuyệt diệu nên vó ngựa trường chinh của kỵ binh Mông Cổ đã khiến người phương Tây khiếp sợ. Kỵ binh Mông Cổ mặc giáp nhẹ với một thanh kiếm lưỡi cong và cung tên là khắc tinh chống lại hầu hết các loại lính chạy bộ, kỵ binh.

Đặc biệt, các kỵ binh Mông Cổ hoàn toàn có thể nhắm trúng mục tiêu khi đang phi ngựa, có thể bắn tên theo bất kỳ hướng nào, bắn được nhiều mục tiêu cùng một lúc ngay trên lưng ngựa ở khoảng cách xa, ngay cả sau lưng, nổi bật là xoay người bắn ngược. Một nhà sử học thời Tống viết: “Người Thát lớn lên trên lưng ngựa, tự luyện tập chiến đấu từ mùa xuân đến mùa đông, ngày ngày săn bắn. Đó chính là cách sống của họ. Về đánh trận, họ lợi ở dã chiến, không thấy lợi thì tiến quân...

Trăm quân kỵ quay vòng, có thể bọc được vạn người. Nghìn quân kỵ tản ra có thể dài đến trăm dặm. Kẻ địch hợp lại thì họ cũng hợp lại, hoặc tản ra, hoặc ẩn hoặc hiện, đến thì như trên trời xuống, đi thì nhanh như chớp giật... Họ mà thắng thì đuổi theo địch chém giết không để trốn thoát, họ mà thua thì chạy rất nhanh đuổi không kịp”.

Do đó, kỵ binh Mông Cổ khét tiếng đến độ người ta than rằng: “Vó ngựa Mông Cổ đến đâu, thì ở đó cỏ không mọc được”.

Nguyễn Văn Toàn

Vũ khí bí mật giúp Liên Xô nhanh chóng thành cường quốc

Vũ khí bí mật giúp Liên Xô nhanh chóng thành cường quốc

Lãnh tụ Liên Xô Vladimir Ilyich Lenin từng đưa ra một khẳng định nổi tiếng: “Chủ nghĩa cộng sản bằng chính quyền Xô viết cộng với điện khí hóa toàn quốc”.

Những 'người lính' bốn chân quả cảm của Liên Xô

Những 'người lính' bốn chân quả cảm của Liên Xô

Nhiều chú chó ở Liên Xô không chỉ tham gia chiến tranh như một người lính, mà còn trở thành phi hành gia vũ trụ.

 

tin nổi bật

Những điều cấm kỵ khi tới Qatar xem World Cup 2022

Dưới đây là những điều cấm kỵ mà người hâm mộ bóng đá cần ghi nhớ khi đến du lịch Qatar để xem các trận bóng ở World Cup 2022.

Những gương mặt làm nên lịch sử trong bầu cử giữa kỳ Mỹ

Một số chính khách thuộc đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa đã tạo nên những kỳ tích chưa từng có trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ năm nay.

Những khác biệt về cách cử tri Mỹ bỏ phiếu giữa kỳ năm 2018 và 2022

Bốn năm sau khi khiển trách một tổng thống của đảng Cộng hòa (GOP) và trao quyền kiểm soát Hạ viện cho phe Dân chủ vào năm 2018, cử tri Mỹ đã không tạo ra “làn sóng đỏ” như GOP kỳ vọng.

Ba kịch bản cho cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ

Sáng 8/11 (giờ địa phương - tối cùng ngày giờ Việt Nam), cử tri Mỹ sẽ đi bỏ phiếu bầu lưỡng viện Quốc hội khóa 118 cùng hàng loạt vị trí thống đốc và chính quyền các bang.

Những nguyên tắc ưu tiên phát triển công nghiệp quốc phòng Anh

Anh là một trong những cường quốc quân sự hàng đầu thế giới. Do vậy, nước này cũng đặt ra các nguyên tắc để phát triển ngành công nghiệp quốc phòng của riêng mình.

Kinh nghiệm phát triển công viên giữa đô thị của Singapore

Singapore là một trong những quốc gia xanh nhất trên thế giới với hệ thống công viên ấn tượng, được nhiều người ca ngợi là hình mẫu về quy hoạch đô thị.

Di sản tàn khốc từ các vụ thử hạt nhân của Mỹ

Đã 30 năm kể từ vụ thử hạt nhân cuối cùng vào năm 1992, độc giả hãy cùng nhìn lại sự tàn khốc của các vụ thử hạt nhân ở Mỹ.

Sở trường đặc biệt của sư đoàn dù Mỹ triển khai cạnh Ukraine

Hôm 21/10, khoảng 4.700 binh sĩ thuộc Sư đoàn dù 101 Mỹ đã triển khai ở Romania, tại căn cứ ngay cạnh Ukraine.

Các vụ giẫm đạp chết chóc xảy ra trong những năm gần đây

Thảm kịch chết chóc xảy ra trong sự kiện Halloween ở khu Itaewon, Hàn Quốc là vụ việc mới nhất trong hàng loạt vụ giẫm đạp gây chết người diễn ra tại khắp mọi nơi trên thế giới trong các năm qua.

Nhân chứng kể cảm giác bị chèn ép nghẹt thở giữa đám đông xô đẩy

Những người may mắn sống sót sau các vụ giẫm đạp chết chóc kể chuyện thở hổn hển, cảm giác tuyệt vọng và bất lực khi muốn tự cứu mình khỏi dòng người liên tục đang dồn về.

Khu Itaewon nổi tiếng Seoul, nơi xảy ra thảm kịch đêm Halloween

Itaewon là điểm vui chơi nổi tiếng với cả giới trẻ trong nước lẫn du khách, người nước ngoài sinh sống ở Hàn Quốc. Cuối tuần, quán bar, nhà hàng ở khu phố này thường chật kín chỗ.

Giải mã cơ quan tình báo lớn nhất của Mỹ

Chính phủ Mỹ có một tổ chức mang tên Hội đồng An ninh quốc gia (NSC) với nhiệm vụ lãnh đạo và quản lý toàn diện công tác tình báo của các bộ ngành.

Chân dung 24 ủy viên Bộ Chính trị TW Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX

Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX gồm 24 thành viên, trong đó có 7 Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị.

Tổng thống Mỹ sẽ trú ẩn ở đâu nếu chiến tranh hạt nhân nổ ra?

Trong trường hợp chiến tranh hạt nhân xảy ra, Tổng thống Mỹ được cho là sẽ di chuyển tới khu phức hợp Raven Rock, rồi tiếp tục điều hành chính phủ tại đây.

Singapore thu phí vào nội đô tự động, cư dân London được giảm 90% phí

Để thu phí phương tiện trong nội đô, nhiều thành phố trên thế giới đã đẩy mạnh phát triển mạng lưới giao thông công cộng và cho triển khai nhiều phương án thu phí khác nhau.