Vì sao chiếc máy bay Boeing777-200 được đánh giá là an toàn, bình thường lại mất tích trên vùng Biển Đông, và tất cả 239 hành khách cùng toàn bộ phi hành đoàn trên chuyến bay mang số hiệu MH370 của hãng hàng không Malaysia Airlines đều bị đoán chắc là đã chết? Sau đây là nguyên nhân vụ việc:

Bởi vì các hành khách mang theo điện thoại di động, và trong chiếc điện thoại đó chứa loại pin lithium-ion bị lỗi, pin lỗi kỹ thuật này đã tạo thành tia lửa bắt vào bình chứa nhiên liệu gây ra vụ nổ và biến chiếc máy bay thành "quả cầu lửa".

Không, không phải vì nguyên nhân trên. Đúng ra đó là vì một quả bom của những kẻ khủng bố - được dự đoán là những hành khách mang theo hộ chiếu đánh cắp.

Thực ra nguyên nhân khiến chiếc máy bay mất tích là do một sai sót về cấu trúc kỹ thuật bị kích hoạt bởi một hư hỏng bên trong, tương tự như nguyên nhân của vụ tai nạn máy bay xảy ra cách đây 2 năm.

Tất nhiên, những lý do trên không phải là câu trả lời. Nói đúng hơn, đó chỉ là các giả thuyết. Tất cả chỉ là những giả thuyết nhỏ, riêng lẻ trong hàng loạt những suy đoán được đưa ra trong hai ngày cuối tuần vừa qua, sau khi chiếc máy bay bị mất tích.

Theo trang ABCnews, trong khi đội cứu hộ tiếp tục ráo riết truy tìm dấu vết của chiếc máy bay, thì tốt nhất mọi người nên đặt một câu hỏi khác, đó là tại sao chính bản thân chiếc máy bay không thể nói cho chúng ta biết chính xác điều gì đã xảy ra khi chiếc máy bay đột ngột biến mất khỏi radar của Cục hàng không dân sự Malaysia?

Quả thực, nếu dữ liệu được truyền tải liên tục, các quan chức sẽ có những dữ liệu quan trọng về chuyến bay và những ghi âm quan trọng trong buồng lái sẽ giúp hiểu rõ hơn về điều gì đã xảy ra với máy báy cũng như vị trí của nó. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết hộp đen vẫn có thể truyền tải dữ liệu của máy bay, song vấn đề là điều đó không thể xảy ra ngay thời điểm này. Là thiết bị được trang bị một trong những công nghệ hàng không hiện đại nhất, nhẽ ra chiếc “hộp đen” (được gọi là “hộp đen” nhưng thiết bị thường có màu vàng cam) phải chứa hầu hết nếu không muốn nói là tất cả những câu trả lời liên quan đến chiếc máy bay. Nhưng trong trường hợp này, mọi câu trả lời đã biến mất cùng chiếc máy bay có gắn hộp đen đàng hoàng. Có thể phải mất nhiều ngày, nhiều tháng hay thậm chí là nhiều năm nữa chiếc hộp đen mới được tìm ra – và còn một khả năng từ xa nữa là thiết bị hộp đen cùng mọi thông tin quý giá được ghi lại về các dữ liệu audio và cảm biến máy bay sẽ không bao giờ được tìm thấy nữa.

Bí ẩn của chiếc máy bay mang số hiệu MH370 của hãng hàng không Malaysia chính là lỗi của một sự ngớ ngẩn đến mức nhạo báng, kỳ dị trong xã hội kết nối của chúng ta hiện nay. Ngay cả xe hơi hiện nay cũng đã có kết nối băng rộng, nhưng những chiếc máy bay phản lực hiện đại – có lẽ là một phương tiện giao thông tiên tiến nhất – lại vẫn sử dụng công nghệ thời radio.

Bộ phận kiểm soát không lưu ngày nay vẫn phải dàn xếp không phận chủ yếu bằng lời nói. Bạn có thể gửi và nhận tin nhắn từ hầu hết máy bay, lướt web và thậm chí xem trực tuyến sự kiện Lễ trao giải Oscar. Nhưng hệ thống máy móc, kỹ thuật của máy bay lại hạn chế trong tốc độ kết nối Internet thời kỳ tiền dial-up.

Bởi vì đơn giản là không hề có một sự kết nối dữ liệu nào trên máy bay với dải tần để có thể liên tục truyền trực tuyến khối lượng dữ liệu thu thập được và lưu giữ được trong mỗi giây của chuyến bay bằng thiết bị ghi dữ liệu và thiết bị ghi âm buồng lái. Kết quả là một sự im lặng nguy hiểm xảy ra và đôi khi nó dẫn đến một hậu quả của cái gọi là vụ tai nạn máy bay tồi tệ nhất trong hơn một thập kỷ. Thiếu dữ liệu, các nỗ lực tìm kiếm những mảnh vụn, nhưng bằng chứng trở nên quá tải, quá nhiều vì các suy đoán mông lung.

Trong vụ tai nạn máy bay số hiệu 447 của hãng hàng không Pháp Air France hồi năm 2009, mọi suy đoán tập trung vào các công nghệ đặc biệt trên chiếc máy bay Airbus A330. Nhưng gần 2 năm sau đội tìm kiếm quốc tế mới định vị và kéo được thiết bị ghi âm của chuyến bay đang nằm tận dưới đáy 4.700 mét nước. Lúc này, dữ liệu thực sự mới cho biết một câu chuyện hoàn toàn khác về nguyên nhân tai nạn, đó là những sai lầm chết người khi phi hành đoàn bối rối và mất phương hướng cố bay qua một cơn bão lớn.

Và giờ đây, chỉ đến khi những mảnh vụn của chuyến bay MH370 của Malaysia được tìm thấy, người ta mới có thể biết mất bao lâu để phục hồi chiếc hộp nhỏ bé bên trong máy bay Boeing 777-200.

Tất nhiên, chúng ta không nên ngồi im và đợi chờ bất cứ gì. Vẫn có những công nghệ đã tồn tại hay đang được phát triển có thể giải quyết được lỗ hổng này trong mạng lưới an toàn hàng không. Nhưng nói một cách công bằng, thì điều này hoàn toàn không dễ dàng. Để chiếc hộp đen thu thập và lưu giữ từng megabyte dữ liệu quý giá trong từng giây trôi qua của một chuyến bay là điều khá đơn giản và không tốn kém. Nhưng lại khó khăn hơn và đắt đỏ hơn để có thể liên tục truyền các thông tin đó bằng truyền dẫn vệ tinh hoặc radio.

Nhưng có một ít dữ liệu vẫn tốt hơn là hầu như không có gì, giúp cho sự biến mát của chuyến bay 370 được rõ ràng hơn. Nói thẳng ra là nên lắp đặt một bộ vi xử lý kết nối với hộp đen để có thể lựa chọn những dữ liệu liên quan nhất. Hiện nay, một ứng dụng bản quyền của Boeing đã miêu tả một hệ thống như thế, trong đó chỉ rõ những dữ liệu hạn chế, bao gồm vị trí chính xác của máy bay và những hoạt động điều khiển máy bay của phi công hoặc hệ thống tự động.

Tất nhiên, cần có chi phí để thực thi hệ thống đó, nhưng lợi ích lại rất rõ ràng. Các đội cứu hộ và tìm kiếm đa quốc gia cùng với đội tàu thuỷ và máy bay tìm kiếm có thể không còn cần thiết nữa. Dữ liệu an toàn quan trọng có thể cung cấp đầu mối hệ thống hoặc trục trặc của máy bay nhanh hơn nhiều, giúp toàn bộ hệ thống giao thông hàng không an toàn hơn.

Nói tóm lại, ngành công nghiệp máy bay thương mại cần thực sự bước vào Thời đại Thông tin. Lúc đó, các cuộc tìm kiếm những chiếc máy bay mất tích sẽ không phải tốn nhiều thời gian chờ đợi như hiện nay.