Vụ thu thập dữ liệu cuộc gọi: NSA vi phạm Hiến pháp Mỹ

Chương trình giám sát công dân của NSA bị tố vi phạm Hiến pháp Mỹ. Ảnh minh họa

>> Tình báo Mỹ lợi dụng cookie Google để xác định mục tiêu tấn công/ Điện thoại 2G dễ bị NSA theo dõi/ Giám đốc NSA: Hãy chỉ cho tôi cách theo dõi khủng bố tốt hơn

Thẩm phán Richard Leon cho biết việc thu thập dữ liệu quy mô lớn của NSA – các bản ghi điện thoại và số điện thoại – đã vi phạm quyền riêng tư của công dân.

“Tôi không thể tưởng tượng được hệ thống nào “bừa bãi” và “chuyên quyền, tùy tiện” hơn hệ thống này và chương trình thu thập công nghệ cao, giữ lại dữ liệu cá nhân mọi công dân với mục đích chất vấn và phân tích mà chưa được sự chấp thuận của tòa án”, Leon nói.

Ông bác bỏ lời biện hộ của Chính phủ Mỹ về tiền lệ vụ Maryland thu thập dữ liệu năm 1979, đồng thời cho rằng Chính phủ “không dẫn được trường hợp cụ thể nào trong đó nhờ phân tích kho dữ liệu NSA thu được để chặn đứng vụ tấn công hoặc trợ giúp Chính phủ đạt được mục tiêu nào”. Tuy nhiên, ông tạm hoãn lệnh cấm Chính phủ thu thập thông tin, cho phép kháng cáo. Phát ngôn viên Bộ Tư pháp vẫn khẳng định chương trình làm đúng Hiến pháp như các thẩm phán trước đó từng phán.

Thượng Nghị sỹ Đảng Dân chủ Mark Udall, một người chỉ trích NSA, đồng tình với Leon vì “tập hợp bản ghi điện thoại của người Mỹ xung đột với quyền riêng tư trong Hiến pháp Mỹ và không làm chúng ta an toàn hơn”. Ông kêu gọi Quốc hội thông qua luật mà ông đệ trình để “đảm bảo NSA chỉ tập trung vào khủng bố, gián điệp chứ không phải người Mỹ vô tội”.

Một loạt thông tin từ đầu năm 2013 do cựu nhân viên NSA Edward Snowden tiết lộ đã châm ngòi cho cuộc tranh luận mới về an ninh quốc gia và quyền riêng tư của mỗi công dân kể từ sau vụ khủng bố ngày 11/9/2011. Công chúng còn đòi hỏi công khai hơn nữa về quy trình pháp luật bí mật trong chương trình giám sát của Chính phủ.

Trong bài báo đầu tiên phanh phui tài liệu mật của NSA, nhà báo Glenn Greenwald viết Snowden hành động vì anh tin rằng chương trình giám sát quy mô lớn không tuân theo Hiến pháp. Hiện Snowden đang tị nạn tại Nga. Theo Greenward, phán quyết của thẩm phán cho thấy những gì Snowden làm là đúng đắn. “Đó không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của một công dân trong tình huống của Edward Snowden dù bản thân có thể gặp phải không ít rủi ro để thông báo cho công dân khác về việc Chính phủ đang làm trong bóng tối là phi pháp”, nhà báo nói trong chương trình của đài CNN hôm 16/12.

NSA thừa nhận đã nhận được phê duyệt của tòa án tối mật, cho phép thu thập lượng lớn dữ liệu từ gã khổng lồ viễn thông Verizon và những công ty Internet hàng đầu, gồm Microsoft, Apple, Google, Yahoo và Facebook. Tòa án ủng hộ NSA chính là Tòa án Giám sát Tình báo nước ngoài (FISC), cơ quan bí mật xử lý những yêu cầu theo dõi “mục tiêu tình báo ngoại quốc”.

Phán quyết của Thẩm phán Leon được đưa ra ngay khi chính quyền Tổng thống Barack Obama hoàn tất việc đánh giá chương trình giám sát của NSA. Hãng tin CNN cho biết giám đốc các hãng công nghệ lớn sẽ có cuộc hội đàm với ông Obama và Nhà trắng vào ngày 17/12 (giờ địa phương) về vấn đề này.

Một số cái tên ở trên vừa phát đi lá thư riêng yêu cầu Chính phủ thay đổi chính sách theo dõi sau những tiết lộ của Snowden. Các vụ xử liên quan đến chương trình NSA trước đó đều không diễn ra thành công.

Theo Đạo luật Giám sát tình báo nước ngoài những năm 1970, tòa án tối mật được lập ra để phê duyệt những yêu cầu đặc biệt từ Chính phủ như ghi âm, phân tích dữ liệu, quản lý hoạt động khủng bố, gián điệp tại Mỹ. Trong khi đó, Đạo luật Yêu nước được Quốc hội thông qua sau vụ tấn công ngày 11/9 mở rộng quyền lực của Chính phủ trong việc chống khủng bố tại Mỹ và quốc tế, bao gồm cả thu thập dữ liệu. Tuy nhiên, luật FISA năm 1978 trình bày chính xác những gì tòa án phải quyết định. Theo đó, thẩm phán chỉ phê duyệt yêu cầu một khi chắc chắn tiết lộ về việc này không gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia, gây trở ngại cho điều tra phản gián, tội phạm, khủng bố, quan hệ ngoại giao hay gây tổn hại tới cuộc sống, an toàn cá nhân.

Những tiết lộ về chương trình của NSA và hoạt động nội bộ của tòa án FISC được đưa ra sau khi Snowden rò rỉ tài liệu cho báo The Guardian (Anh). Snowden sau đó bay tới Hồng Kông rồi đến Nga để thoát khỏi truy tố của Mỹ.

Theo CNN

Nội dung đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 151 ra ngày 18/12/2013