Vào ngày 31/3/1986, Chủ tịch hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) đã ký quyết định thành lập Vườn quốc gia Cát Bà. Dấu mốc này đã xác lập địa vị pháp lý vững chắc, giao trọng trách cho Hải Phòng trong việc gìn giữ hệ sinh thái đặc hữu của quần đảo cho muôn đời sau.
Khi thành lập, Vườn quốc gia Cát Bà có tổng diện tích 15.200 ha, nằm trên địa giới hành chính của 2 tỉnh, thành phố là Quảng Ninh và Hải Phòng trong đó có 9.800 ha rừng núi và 5.400 ha mặt nước. Cơ cấu diện tích này cho thấy ngay từ đầu, Cát Bà đã được nhìn nhận như một không gian bảo tồn tổng hợp, bao gồm rừng, núi đá vôi, vùng nước và các sinh cảnh ven biển gắn bó chặt chẽ với nhau.
Đến nay, Vườn quốc gia Cát Bà được mở rộng về diện tích nâng tổng diện tích Vườn quản lý lên 17.362,96 ha.
Vườn từng bước vượt ra khỏi khuôn khổ của một đơn vị bảo vệ rừng đặc dụng theo nghĩa truyền thống. Từ đây, Vườn trở thành hạt nhân của một mô hình quản lý bảo tồn rộng hơn, gắn với sinh quyển, vùng đệm, không gian biển và phát triển bền vững của quần đảo.
Qua các công trình điều tra, nghiên cứu đã xác định Vườn Quốc gia Cát Bà có 3 hệ sinh thái điển hình của Việt Nam là: hệ sinh thái trên cạn (hệ sinh thái rừng), hệ sinh thái đất ngập nước và hệ sinh thái biển.
Chính vì thế tài nguyên đa dạng sinh học ở đây có những nét đặc trưng riêng với 4.120 loài động, thực vật rừng và biển sinh sống, trong đó có tới 156 loài đặc hữu, nguy cấp, quý, hiếm đang bị đe doạ được pháp luật Việt Nam và quốc tế bảo vệ, gồm 1.595 loài thực vật bậc cao, 31 loài thực vật ngập mặn, 72 loài nấm lớn, 63 loài thú, 209 loài chim, 58 loài bò sát, 27 loài lưỡng cư, 401 loài côn trùng, 102 loài rong biển, 196 loài cá biển, 400 loài và dưới loài thực vật phù du, 131 loài động vật phù du, 658 loài động vật đáy, 177 loài thuộc lớp san hô.
Đến nay, đã có gần 15 tổ chức phi chính phủ phối hợp với Vườn đầu tư, nâng cao năng lực quản lý, lãnh đạo nhằm phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên trên đảo. Tiêu biểu có Dự án bảo tồn Voọc Cát Bà do Vườn thú Münster và Vườn thú Leipzig - (CHLB Đức) tài trợ.
Trải qua 40 năm xây dựng và phát triển, Vườn quốc gia Cát Bà đã từng bước vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, không ngừng trưởng thành và lớn mạnh. Vườn đã từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên, phục hồi hệ sinh thái, cứu hộ động vật hoang dã, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, hợp tác quốc tế và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững.
Qua 40 năm, Vườn đã được nhận nhiều bằng khen, cờ thi đua của Bộ NN&PTNT (nay là Bộ NN&MT). Cũng tại lễ kỷ niệm ông Trần Văn Quân đã trao bằng khen, bức trướng của Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng cho tập thể Vườn quốc gia Cát Bà và bằng khen cho 2 cá nhân vì có thành tích xuất sắc công tác chăm sóc và bảo vệ rừng.
Minh Phong
.svg){kind=icon}
