Trong khi nhiều HS-SV run sợ trước các kỳ thi (thậm chí giờ học) ngoại ngữ và hốt hoảng chuyển cùng lúc nhiều trung tâm ngoại ngữ, nhiều bạn ung dung chọn lớp phù hợp, bám sát thầy "cao tay", "năng nhặt chặt bị chữ" rồi tự tin du học trời Tây.

Ác mộng ngoại ngữ

Theo khảo sát trên 300 HS, SV 6 trường THPT và ĐH (không chuyên ngữ) ở Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM do phóng viên VietNamNet tiến hành tháng 11/2010, có 263 em cho rằng ngoại ngữ là ác mộng trước mỗi kỳ thi.


Một lớp luyện thi IELTS tại trung tâm IEC Cambridge phối hợp cùng Viện nghiên cứu Châu Âu tại 176 Thái Hà, Hà Nội (www.iec.edu.vn)

Mô tả của gần 100% người tham gia khảo sát cho thấy, các em học và thi ngoại ngữ cho qua chuyện mà không xác định học để sử dụng ngoại ngữ trong công việc sau này. 78% cho biết không thể nói được một câu đúng ngữ pháp và rõ nghĩa, 81% khẳng định nghe tiếng nước ngoài như... "vịt nghe sấm".

Người giảng dạy cũng cảm nhận nỗi sợ hãi của HS-SV với môn ngoại ngữ. Thầy Nguyễn Huy Hoàng - Tổ trưởng tổ bộ môn Anh văn trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, Sơn Tịnh, Quảng Ngãi nói: "Có một thực tế đáng buồn là, mặc dù đã có thời gian dài, tới 7 năm học ngoại ngữ nhưng hầu hết HS hết lớp 12 của ta không nghe, không nói được mấy từ, mấy câu ngoại ngữ, HS ta thua xa học sinh các nước trong khu vực về khoản nghe và nói".

Còn bậc ĐH thì sao? TS. Lâm Quang Đông - Chủ nhiệm khoa Tiếng Anh (ĐH Ngoại ngữ, ĐH Quốc gia Hà Nội) cho biết, giảng viên thường phải dạy lại kiến thức bậc THPT do đa số sinh viên "tái mù" ngoại ngữ.

Giải thích tình trạng giáo viên bậc học trên phải dạy lại từ đầu, TS. Đông cho rằng chương trình đào tạo ngoại ngữ ở các bậc học trong hệ thống giáo dục VN chưa có tính thống nhất, kế thừa và phát triển, chưa khiến HS phát huy được tính chủ động để tích cực rèn luyện 4 kĩ năng cơ bản: đọc, viết, nghe, nói. Giáo viên hiếm cơ hội ra nước ngoài bồi dưỡng, thực tập để nâng cao trình độ. Trong khi người học chưa đầu tư thích đáng cả về thời gian, công sức và tài liệu để học ngoại ngữ.

Hậu quả: có những SV tài năng đoạt học bổng du học toàn phần học bị "khoá chân" ở VN chỉ vì kém ngoại ngữ. Không ít nghiên cứu sinh vã mồ hôi với "tiếng Tây" khi sang nước ngoài. Nhiều HS đủ điều kiện kinh tế để nộp đơn vào các ĐH danh tiếng trên thế giới đành ngậm ngùi từ bỏ giấc mơ du học vì không thể vượt "barie ngoại ngữ".

Xua ác mộng: Người thất bại, kẻ thành công

Để ngoại ngữ không còn là ác mộng, nhiều HS-SV tìm đến các trung tâm ngoại ngữ để rèn 4 kỹ năng, nhưng hiếm người thành công để “nghe thấu hiểu, viết tự tin, đọc-nói líu lo” và tung tăng đi du học.

Hoàng Hải Long - SV năm thứ tư ĐH Nông nghiệp 1 đã trải qua 3 trung tâm ngoại ngữ, Tây có, Ta có với học phí 4 - 5 triệu đồng/khoá luyện thi IELTS trình độ sơ cấp, nay vẫn chưa vượt được rào điểm 4.5 - 5.0  để chạm tay vào tấm vé cao học trời Tây.

Phạm Nguyễn Ý Ly (HS lớp 12 trường THPT Việt Đức HN) sau 6 tháng theo học 1 trung tâm có tiếng cũng vừa tạm dừng để tìm chốn khác, do không thấy tiếng Pháp của mình "lên đai".



Lý giải việc một số người không khá lên dù đã theo học nhiều trung tâm ngoại ngữ, nhóm phóng viên của Vietnamnet đã phỏng vấn 2 học viên của trung tâm IEC Cambridge 176 Thái Hà. Nguyễn Thị Cẩm Vân – người vừa đạt 7.0 IELTS và hiện đang theo học thạc sỹ tại Westminster Vương Quốc Anh, cho biết: “Học ở trung tâm thường được giao tiếp nhiều hơn, học viên tự tin, phản xạ nhanh hơn, nhưng không phải trung tâm nào cũng chất lượng". Nguyễn Thanh Tùng, sở hữu điểm số IELTS ấn tượng 7.76 và hiện đang theo học ngành Kinh tế tại trường Đại học Aston – Birmingham Anh Quốc nói, mỗi cơ sở đào tạo ngoại ngữ thường có 1 thế mạnh (hoặc đàm thoại, hoặc viết...); quan trọng là tìm được cơ sở phù hợp nhu cầu bản thân.

Cẩm Vân cũng không quên đề cập bí quyết xua ác mộng ngoại ngữ là tự xác định đúng xuất phát điểm của mình (vốn ngoại ngữ ban đầu) để chọn đúng khoá học, tìm đúng trung tâm, và đầu tư cho việc học với ý chí cao nhất, thời gian nhiều nhất mà bạn có. "Học ngoại ngữ cũng như tập thể dục vậy, đều đặn và đầy quyết tâm thì mới có kết quả" - Vân nói.

Nhắm lớp, chọn thầy

Hệ thống các trung tâm đào tạo ngoại ngữ ở các đô thị hiện rất dày đặc và có nhiều loại vàng thau lẫn lộn. Tại Tp.Hồ Chí Minh có hàng trăm cơ sở đào tạo ngoại ngữ, nhưng nổi lên chỉ có VUS, VATC, Ngoại Ngữ Á Âu, Không gian, Acept, IWEP... Ở Hà Nội, chỉ vài thương hiệu được biết đến như IEC Cambridge, Apollo, ILA, Language link...

Giữa "rừng" trung tâm ngoại ngữ, người học muốn tìm 1 nơi dạy chất lượng, phù hợp khả năng, học phí chấp nhận được, thì không đơn giản. Ngay cả khi chấp nhận học phí "đỉnh" để được luyện nghe nói với người nước ngoài tại các trung tâm "đại gia", kết quả ít khi như mong đợi.

Theo nhận định của TS. Trần Kim Dung - Giám đốc Trung tâm Đào tạo và hợp tác Quốc tế (Viện nghiên cứu Châu Âu, Viện khoa học xã hội Việt Nam): Được giáo viên bản xứ dạy tiếng là một lợi thế rất lớn; thầy rất tôn trọng trò, giúp trò tự tin, thoải mái khi đàm thoại. Tuy nhiên thầy "ngoại" lại thường "bó tay" với trò Việt vốn mau quên kỷ luật và chưa có phương pháp học hiệu quả.

Vì vậy, TS.Dung khuyên: Hãy chọn những trung tâm có nhiều giảng viên từng tu nghiệp hoặc trải qua các khoá thực tập, nâng cao trình độ tại nước ngoài. Các giảng viên này hơn thầy "ngoại" ở chỗ thấu hiểu yếu điểm của người Việt khi học ngoại ngữ để khắc phục, lại vừa có thể dạy theo phương pháp "ngoại": học thông qua hoạt động chứ không học tĩnh, học chay.

Một số HS-SV và cán bộ khôn ngoan đã tìm đúng địa chỉ, nơi có đội ngũ giảng viên ĐH Sư phạm, ĐH Ngoại thương, Học viện Quan hệ Quốc tế. Đội ngũ này đáp ứng tốt việc dạy ngữ pháp theo tiêu chí của Bộ GD-ĐT, lại nâng cao các kỹ năng phục vụ việc đi du học, học cao học theo yêu cầu của các trường ĐH danh tiếng thế giới.

IEC Cambridge là 1 ví dụ. Từ IEC Cambridge, nhiều học viên đã vững vàng du học tại Anh, Mỹ, Pháp, Ý, Singapore, Hàn Quốc Trung Quốc... Nhiều sinh viên sau khi hoàn tất khoá học ở IEC Cambridge đã dễ dàng theo học chương trình cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ tại Anh, Mỹ... Nhiều người khác đã được tạo nền tảng tiếng Anh vững chắc và đạt điểm cao trong các kỳ thi quốc tế như IELTS, TOEFL, TOEIC, GMAT, SAT..

Việc nhắm đúng lớp, chọn đúng thầy, theo TS.Dung, đem đến 50% thành công. 50% còn lại do chính người học quyết định. Hãy cởi bỏ tâm lí sợ mắc lỗi để tìm hiểu, đọc, nghe, viết, dịch, nói, hỏi không ngừng, trong mọi hoàn cảnh, thậm chí khi chỉ có 1 mình. Hãy bám lấy giảng viên và coi họ như cuốn “từ điển sống”, một “kho tài nguyên quí giá” cần khai thác. Hãy "kết thân" với các bản tin tiếng nước ngoài, các buổi đàm thoại.

TS Dung nói: "Đừng nản chí, với ngoại ngữ, dù bạn đang ở vị trí nào, bạn cũng đều có lộ trình nhanh nhất để tới đích!"

  • Quảng Hạnh