10X từng giành giải Nhất quốc gia kể chuyện học Văn trên đất Mỹ

“Từng giành điểm cao nhất trong kỳ thi HSG quốc gia môn Ngữ Văn, nhưng tôi vẫn chỉ đạt 18/20 điểm, tức không phải mức điểm tuyệt đối. Nhưng ở Mỹ lại khác, người học hoàn toàn có thể đạt A+ dù quan điểm có trái ngược với số đông”.

Phạm Hồ Uyên Linh (sinh năm 2000) là cựu học sinh Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM​). Linh từng giành giải Nhất môn Văn học sinh giỏi quốc gia năm lớp 11 và giải Nhì quốc gia năm lớp 12.

Sau khi tốt nghiệp, nữ sinh giành học bổng toàn phần theo học hai ngành Văn học so sánh và ngành Ngôn ngữ và Văn học tiếng Trung tại Trường ĐH Iowa (Mỹ).

Iowa vốn là thành phố thứ 3 của thế giới sau Edinburgh (Scotland) và Melbourne (Úc), cũng là thành phố đầu tiên của nước Mỹ được UNESCO công nhận là Thành phố văn chương.

Những trải nghiệm tại ngôi trường công lập hàng đầu nước Mỹ đã cho Linh cách nhìn nhận khác về việc dạy và học môn Văn.

{keywords}
Phạm Hồ Uyên Linh là sinh viên ngành Văn học so sánh và ngành Ngôn ngữ và Văn học tiếng Trung tại Trường ĐH Iowa (Mỹ).

Giảng viên không dạy cách cảm nhận một tác phẩm văn học

Khi tôi quyết định đi du học ngành Văn ở nước Mỹ, không ít người đã rất ngạc nhiên. Nhưng Iowa giống như một nam châm ma lực hấp dẫn hầu hết tất cả những người yêu và viết văn trên toàn thế giới. Khi theo học, không ít trải nghiệm ở đây khiến tôi hứng thú và bất ngờ.

Trước đây, tôi từng là học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ Văn tại Việt Nam với 2 năm liên tiếp đều đoạt giải. Từng là người có điểm cao nhất cả nước, nhưng điểm số khi ấy của tôi vẫn chỉ đạt 18/20, tức chưa phải là mức điểm tuyệt đối.

Ở Việt Nam, dù trong các bài kiểm tra thông thường hay bất kỳ cuộc thi nào đó, rất hiếm khi học sinh có thể đạt được điểm tuyệt đối ở môn Văn.

Nhưng ở Mỹ lại khác, học sinh hoàn toàn có thể giành được điểm tuyệt đối mà không cần phải viết đúng theo barem nào cả. Giáo viên Mỹ cũng không chấm điểm cho học sinh theo ý. Chỉ cần bài viết có chất văn, lập luận sắc sảo, dẫn chứng thuyết phục, người học hoàn toàn có thể đạt điểm A hay A+ dù điều đó có thể đối lập với quan điểm của số đông hay bày tỏ suy nghĩ khác với thầy cô.

Học sinh được khuyến khích nói ra suy nghĩ của mình, kể cả đó là suy nghĩ, quan điểm khác biệt.

{keywords}

Linh là là cựu học sinh Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM​).

Suốt những năm cấp 3, chúng tôi quen với hình ảnh người đàn bà hàng chài trong “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu phải là người lam lũ, cam chịu. Tất cả những phân tích, cảm nhận khác với điều đó đều được cho là không đúng.

Nhưng thực tế, không có cảm nhận nào là hoàn toàn đúng cho một tác phẩm văn học, kể cả đó là ý kiến của các nhà phê bình, thì cũng không có giá trị tuyệt đối. Ép học sinh vào một lối nghĩ sẵn có sẽ làm học sinh mất dần tư duy văn chương độc lập, khả năng tư duy logic và diễn giải thuyết phục.

Một điểm khá thú vị, khi viết văn ở Mỹ, chúng tôi hoàn toàn có thể mở tài liệu để tìm dẫn chứng. Điều này hoàn toàn khác với ở Việt Nam, học sinh phải học thuộc lòng từng câu, từng chữ dẫn chứng trong một tác phẩm văn học.

Muốn học được môn Văn, phải “ngốn” số lượng sách khổng lồ

Học Văn nên dĩ nhiên, số lượng tác phẩm văn học mà chúng tôi phải đọc tương đối nhiều. Thông thường, mỗi tuần, thầy cô sẽ đưa ra số lượng tác phẩm, thể loại cụ thể sinh viên cần phải đọc. Chúng tôi cũng được phép đề xuất những tác phẩm mình mong muốn.

Sinh viên sẽ phải đọc toàn bộ tác phẩm được giao trước khi đến lớp. Tất nhiên, đọc không có nghĩa là đọc lướt cho xong mà còn phải cảm nhận và tìm được điểm hay/chưa hay ở tác phẩm ấy. Khi đến lớp sẽ chỉ là những cuộc thảo luận cởi mở, sôi nổi về sự cảm nhận sau khi đã đọc xong tác phẩm.

Mỗi người hoàn toàn có thể nêu ý kiến cảm nhận khác nhau. Nhiệm vụ của giảng viên chỉ là đặt câu hỏi để đảm bảo cuộc thảo luận có trọng tâm và giúp sinh viên củng cố vững chắc lập luận chứ không phải ngồi giảng giải, càng không phải là đọc để sinh viên chép lại nội dung phân tích của mình.

Tất cả ý kiến đều sẽ được ghi nhận và giáo viên là người thống nhất một số kết luận chung, nhưng mỗi người vẫn được giữ quan điểm của riêng mình. Các sinh viên có thể ghi chép lại tất cả cuộc thảo luận của các bạn và thầy cô.

Một điểm đặc biệt, ở Mỹ rất đề cao việc đọc. Kỳ trước, chỉ tính riêng lớp “Văn học thế giới toàn cầu”, tôi đã phải đọc tới 15 cuốn sách. Trong khi đó, mỗi kỳ, sinh viên cần lấy từ 4 – 6 lớp.

Năm ngoái, có 1 học kỳ tôi đã thử ghi chép lại tên những cuốn sách mình đã đọc. Thật bất ngờ, nguyên một học kỳ đó, tôi đã đọc được tới 62 – 65 quyển sách.

Nhưng điều này khá bình thường ở “thành phố văn chương”. Tại đây, bước ra ngoài đường, bạn sẽ phải ngạc nhiên khi thấy ai cũng đang đọc sách. Ví dụ, ngồi trên xe bus, mọi người sẽ chọn đọc sách thay vì nghịch smartphone.

Sẽ không bị lạc loài khi bạn tự nhiên bắt chuyện với một người lạ và nói rằng: “Đây là cuốn sách mà tôi rất yêu thích”.

Trong thành phố, tôi cũng không thể đếm nổi có bao nhiêu hội nhóm liên quan đến hoạt động đọc sách. Thậm chí, ngay tại hội sinh viên Việt Nam trong Trường ĐH Iowa của tôi cũng có một câu lạc bộ đọc sách riêng. Thời điểm nghỉ hè, sinh viên vẫn thường gặp nhau mỗi tuần để trao đổi về cuốn sách mình đang đọc.

Bởi vậy, học ở Iowa, người học cũng được thúc đẩy việc đọc để không bị “thụt lùi”.

Nhiều cách kiểm tra lý thú

Ở mỗi môn học, người học sẽ phải tham gia một số bài kiểm tra theo những cách thức khác nhau, nhưng hầu hết đều đòi hỏi sự sáng tạo của người học.

Ví dụ, tôi từng tham gia lớp “Phụ nữ trong văn học tiền hiện đại ở Đông Á”. Sau khi đọc 4 – 5 tác phẩm, chúng tôi được yêu cầu phải làm một bài kiểm tra: “Viết lại tác phẩm văn học trong bối cảnh thời kỳ hiện đại”.

Trong những tác phẩm tiền hiện đại của Đông Á, nhiều nhân vật không có tên, có tuổi. Ngay cả khi chuyển sang thời hiện đại, nếu người viết đặt cho nhân vật đó một cái tên thì cũng phải giải thích được lý do vì sao mình lại đặt cho họ một cái tên như thế.

Những bài kiểm tra này chủ yếu bắt sinh viên phải lý giải “tại sao lại có suy nghĩ như vậy” hơn là kiểm tra khả năng ghi nhớ.

Hay ở trong lớp “Văn học Nga”, sau khi đọc xong các tác phẩm bất hủ của Lev Tolstoy hay Dostoyevsky, chúng tôi phải làm bài tập là: “Tưởng tượng Lev Tolstoy và Dostoyevsky gặp nhau trong lúc hai ông đang viết các tác phẩm của mình. Khi đó, họ sẽ đánh giá tác phẩm của nhau như thế nào?”.

Còn trong lớp “Văn học thế giới”, sau khi đọc xong một tác phẩm bất kỳ, giảng viên sẽ yêu cầu chúng tôi làm một dự án sáng tạo. Trong lớp tôi, có bạn chọn làm về thơ Trung Quốc. Vì “thi trung hữu họa” nên bạn ấy đã vẽ một bức tranh và đề từ cho bức tranh đó dựa trên bài thơ mà mình đã đọc. Điều đó làm giáo viên vô cùng thích thú.

{keywords}

Hồi năm thứ 2, tôi có theo học một lớp có tên gọi “Văn chương thế giới ngày nay”. Trong lớp học đó, chúng tôi đã được học tới 40 nhà văn đến từ khắp nơi trên thế giới. Mỗi ngày, sẽ có một giảng viên giảng dạy một chuyên đề khác nhau, ví dụ dạy học sinh cách viết, cách đọc sách hay xuất bản sách ở quốc gia của họ.

Kết thúc môn, bài tập của chúng tôi là lựa chọn và phỏng vấn một nhà văn bất kỳ trong số 40 nhà văn đó, sau đó viết về một chủ đề mà mình quan tâm.

Rất nhiều lĩnh vực thời sự đã được sinh viên lựa chọn để viết. Điều đó vừa cho phép người học nói lên quan điểm, ý kiến riêng của bản thân, đồng thời cũng khiến người dạy cảm thấy hứng thú với tiết học, vì chính họ cũng đã học được rất nhiều thứ từ sinh viên.

Thúy Nga (Ghi)

Những thứ 'hớp hồn' cô giáo Việt dạy tiểu học ở New Zealand

Những thứ 'hớp hồn' cô giáo Việt dạy tiểu học ở New Zealand

Giáo dục 'cá nhân hóa', cũng như giúp trẻ xây dựng nhân cách từ lứa tuổi tiểu học là những điều khiến cô giáo trẻ người Việt ở xứ Kiwi cảm thấy hứng thú.

10X từ 'vùng đất dữ' Sài Gòn đến cuộc gặp chính khách nổi tiếng thế giới

10X từ 'vùng đất dữ' Sài Gòn đến cuộc gặp chính khách nổi tiếng thế giới

Chứng kiến sự “chuyển mình” ở nơi mình sinh ra – con đường vốn từng nổi tiếng với những câu chuyện về thế giới xã hội đen, cướp bóc, nghèo khó, Anh Khoa đã được truyền cảm hứng để trở thành một nhà hoạt động xã hội trong tương lai.

tin nổi bật

Huy chương Vàng Tin học quốc tế và bài toán từng trăn trở

Trong lần dự thi Olympic Tin học quốc tế đầu tiên của mình, Trần Xuân Bách (học sinh lớp 11, Trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội) đã giành được Huy chương Vàng.

Việt Nam giành 4 huy chương, lọt top 10 Olympic Tin học quốc tế

Theo thông tin từ Bộ GD-ĐT, cả 4 thành viên của đội tuyển Việt Nam dự kỳ thi Olympic Tin học quốc tế năm 2022 đều giành huy chương.

Nam sinh mồ côi trúng tuyển 4 đại học Mỹ

Phan Nhân Đức (SN 2004, quê xã Xuân Giang, Nghi Xuân, Hà Tĩnh) học sinh lớp 12A1 – Trường THPT Chuyên Đại học Vinh vừa xuất sắc trúng tuyển với các gói hỗ trợ tài chính từ 4 trường đại học Mỹ.

Nam sinh Đà Lạt giành huy chương Olympic Kinh tế quốc tế

Nhà vô địch cuộc thi tuần Đường lên đỉnh Olympia - Nguyễn Minh Khoa (2005, Đà Lạt) vừa xuất sắc giành huy chương Đồng trong cuộc thi Olympic Kinh tế quốc tế 2022 (IEO).

Nữ sinh TP.HCM trúng học bổng toàn phần Đại học Bắc Kinh

Huỳnh Gia Hân là một trong số ít du học sinh Việt Nam vừa trúng tuyển học bổng toàn phần thạc sĩ của Đại học Bắc Kinh hay được gọi tắt là Bắc Đại (Trung Quốc).

Nam sinh thủ khoa ở Thanh Hóa được kết nạp Đảng

Nam sinh trường huyện ở Thanh Hóa là thủ khoa khối A của tỉnh, em cũng vừa được kết nạp Đảng đầu tháng 7 vừa rồi.

ĐH Quốc gia Hà Nội khen thưởng 6 nam sinh giành HCV quốc tế

ĐH Quốc gia Hà Nội vừa tuyên dương và trao thưởng cho các học sinh của Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên giành huy chương Vàng tại các kỳ thi Olympic quốc tế năm 2022.

Chàng trai Hà Nội 2 lần trở thành thủ khoa

Trước khi trở thành thủ khoa khối B toàn quốc năm 2022, nam sinh chuyên Anh từng giành nhiều giải thưởng Toán, là thủ khoa lớp 10 chuyên Lý của Trường THPT Chu Văn An và Á khoa của Trường THPT chuyên Ngoại ngữ (Hà Nội).

Á khoa khối B toàn quốc từng là học sinh 'trung bình khá'

Nguyễn Minh Tâm, nam sinh Thanh Hóa vừa đạt Á khoa khối B toàn quốc với số điểm 29,3, đồng thời là thủ khoa khối B của tỉnh.

Nam sinh chế tạo cánh tay robot gây bất ngờ với điểm 10 môn Văn

Có nhiều thành tích trong các hội thi Khoa học kỹ thuật, Võ Tá Thành Minh khiến nhiều người bất ngờ khi đạt điểm 10 môn Ngữ văn tại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2022.

Thủ khoa khối D toàn quốc tự học ngoại ngữ ở nhà

Đạt tổng điểm 28,9, Vũ Thị Thi, lớp 12A7, Trường THPT Nguyễn Viết Xuân (Vĩnh Phúc) trở thành thủ khoa toàn quốc khối D00 năm 2022. Nữ sinh cũng là thí sinh có điểm thi tốt nghiệp THPT cao nhất tỉnh Vĩnh Phúc năm 2022.

Thủ khoa khối B tự học online 4 - 5 tiếng mỗi ngày

Em Bùi Đức Anh, nam sinh Thái Bình xuất sắc trở thành thủ khoa khối B00 toàn quốc khi đạt số điểm 29,35 điểm. Trước đó, em cũng giành giải Nhì kỳ thi HSG tỉnh môn Hóa.

Lớp học ở Hà Nội có 2 thủ khoa toàn quốc

2 nam sinh thủ khoa khối B và A1 là học sinh lớp chuyên Anh của Trường THPT chuyên Ngoại ngữ (ĐH Quốc gia Hà Nội) sở hữu thành tích học tập vô cùng xuất sắc.

Nữ sinh Bắc Ninh là thủ khoa khối C toàn quốc

Nữ sinh thủ khoa khối C năm 2022 với tổng điểm 29,75 từng từ bỏ cơ hội ôn luyện vào đội tuyển quốc gia để dành thời gian trải nghiệm nhiều môn học khác.

Nam sinh Hà Nội thủ khoa khối A1 có 8.5 IELTS, điểm ACT ấn tượng

Với tổng số điểm 29,8, Lò Hải Long (dân tộc Thái, học sinh lớp 12A1, Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ) trở thành thí sinh có tổng điểm 3 môn xét tuyển khối A1 cao nhất cả nước trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2022.