2 giải pháp mũi nhọn cải thiện chăm sóc sức khoẻ ban đầu ở Việt Nam

Hệ thống chăm sóc sức khoẻ khó có thể phát triển bền vững, thậm chí nguy cơ bị phá vỡ nếu y tế cơ sở không vững mạnh.

Nhân lực y tế cơ sở rất yếu

Tại hội nghị trực tuyến 700 điểm cầu trên cả nước vào tháng 11/2018 về nhân rộng mô hình trạm y tế xã, phường, thị trấn (sau đây gọi tắt là trạm y tế xã) hoạt động theo nguyên lý y học gia đình, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã nhấn mạnh, đây là thời điểm “chín muồi” để đổi mới hệ thống y tế cơ sở sau nhiều năm chuẩn bị và nhất là sau khi Bộ thí điểm thành công mô hình mới tại 26 trạm y tế ở 8 tỉnh.

Bộ trưởng cho biết, kinh nghiệm của nhiều nước phát triển là đầu tư y tế cơ sở để chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho người dân từ lúc chưa bị bệnh, đặc biệt các bệnh mãn tính, tiểu đường, huyết áp, ung thư... Theo tính toán, 1 đồng chăm sóc lúc dự phòng có hiệu quả bằng 10 đồng khi bị bệnh.

Tuy nhiên ở Việt Nam, người dân không tin hệ thống y tế xã, phường với 11.000 trạm y tế vì chất lượng quá kém cả về nhân lực và cơ sở vật chất khiến người dân vượt tuyến lên trên gây quá tải không cần thiết, lây nhiễm chéo trong bệnh viện, gây tốn kém cho xã hội, tạo gánh nặng quỹ BHYT cũng như túi tiền của người dân.

Về nhân lực, theo Niên giám thống kê y tế năm 2016, số lượng cán bộ y tế công tác tại các trạm y tế là hơn 72.000. Tuy nhiên số lượng bác sĩ tại tuyến xã chỉ chiếm 1/8, tương đương 9.200 người, chỉ có 4 thạc sĩ, còn lại là y sĩ, điều dưỡng cao đẳng, trung cấp.

Còn gần 30% số trạm y tế xã không có bác sĩ, khoảng 1/3 số nhân viên y tế thôn bản chưa qua đào tạo.

{keywords}
 Hình ảnh xuống cấp tại trạm y tế xã Nghĩa Lạc, Nghĩa Đàn, Nghệ An. Ảnh: Báo Nghệ An

Khảo sát cũng cho thấy, năng lực của đội ngũ y bác sĩ tại một số trạm y tế xã yếu tới mức không thể chẩn đoán và điều trị các bệnh thông thường như ỉa chảy, nhiễm khuẩn hô hấp ở trẻ em, dấu hiệu nguy hiểm trong thai nghén, cấp cứu ngộ độc, tăng huyết áp...

Một đánh giá về năng lực chuyên môn của nhân viên y tế tuyến xã trong khuôn khổ dự án GAVI cho thấy, hơn 50% bác sĩ và y sĩ trả lời sai các câu hỏi về bệnh tim mạch và bệnh nội khoa.

Các nghiên cứu cũng chứng minh năng lực chăm sóc chấn thương thiết yếu của tuyến cơ sở cũng yếu, chỉ đáp ứng được dưới 70% tiêu chuẩn của Bộ Y tế.

2 giải pháp mũi nhọn để nâng cao

Để cải thiện hệ thống chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho người dân, từ năm 2016, dự án Giáo dục và đào tạo nhân lực y tế phục vụ cải cách hệ thống y tế (HPET) đã lựa chọn tiếp cận theo nguyên lý y học gia đình để xây dựng các chương trình đào tạo liên tục cho đội ngũ cán bộ chăm sóc sức khoẻ ban đầu công tác tại trạm y tế xã.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, xác định điểm thiếu hụt về kiến thức và năng lực của đội ngũ chăm sóc sức khoẻ ban đầu tuyến xã, dự án HPET đã phối hợp với các trường đại học và các chuyên gia, trong đó có GS Alain Montegut, nguyên là chủ tịch Hội bác sĩ Gia đình và là giảng viên lâu năm của trường Đại học Boston để xây dựng các chương trình đào tạo ngắn hạn theo định hướng y học gia đình cho bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh và cán bộ dược tại tuyến xã. Chương trình và tài liệu cũng đã được thẩm định thông qua Hội đồng Bộ Y tế.

Trong đó mỗi khoá đào tạo cho đối tượng bác sĩ có thời lượng 12 tuần liên tục, học tập trung với các kỹ năng chăm sóc toàn diện - liên tục và tổng thể mô hình y học gia đình, cập nhật lại kiến thức, kỹ năng để giải quyết một số tình huống lâm sàng, cấp cứu thường gặp trong chăm sóc ngoại trú tại địa phương trên cơ sở vận dụng các nguyên lý y học gia đình vào theo dõi, chăm sóc sức khỏe người dân một cách toàn diện.

Thời gian học với y sĩ là 6 tuần, điều dưỡng và hộ sinh là 4 tuần, cán bộ dược là 3 tuần.

Mục tiêu của dự án, 80% cán bộ trạm y tế xã sau đào tạo cải thiện kiến thức và kỹ năng lâm sàng trong một số trường hợp bệnh.

Cuối khóa học, các học viên được cấp chứng chỉ đào tạo liên tục về chăm sóc sức khỏe ban đầu theo nguyên lý y học gia đình và chứng chỉ này là một trong những tiêu chí để cán bộ y tế được phép hành nghề theo nguyên lý y học gia đình tại trạm y tế xã.

Đến nay đã có hơn 1.100 giảng viên nguồn đối tượng bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, cán bộ dược, trưởng trạm y tế xã đã được đào tạo chuyên môn về định hướng y học gia đình và phương pháp sư phạm y học.

Các giảng viên này là nguồn lực chính để có thể triển khai các khóa đào tạo cho đội ngũ cán bộ chăm sóc sức khoẻ ban đầu công tác tại trạm y tế xã của 15 tỉnh thuộc dự án.

{keywords}
 Trạm y tế xã Tân Hội (Đan Phượng, Hà Nội) là 1 trong 26 trạm y tế được Bộ Y tế lựa chọn xây dựng mô hình điểm trong những năm qua, hiện thu hút rất đông bệnh nhân đến khám, chữa bệnh 

Từ tháng 3/2018 đến nay, dự án cũng đã tổ chức đào tạo cho gần 13.000 cán bộ làm công tác chăm sóc sức khoẻ ban đầu đang làm việc tại trạm y tế xã theo định hướng y học gia đình và đào tạo nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ quản lý trạm y tế.

Ngoài ra, từ 2014 đến nay, dự án HPET đã song hành, hỗ trợ kinh phí đào tạo trình độ chuyên khoa cấp I cho các bác sĩ trẻ tình nguyện, theo mô hình đào tạo bác sỹ nội trú. Hiện dự án đã tuyển chọn và đang đào tạo được 354 bác sĩ trẻ. Các bác sĩ được đào tạo tại ĐH Y Hà Nội, ĐH Y Dược Hải Phòng và ĐH Y Dược Huế, sau khi học xong sẽ về 62 huyện nghèo thuộc miền núi, vùng sâu, vùng xa khó khăn nhất nước để công tác.

Để công tác chăm sóc sức khoẻ ban đầu có hiệu quả, song song với đào tạo, luân chuyển nhân lực, dự án đã cung cấp trang thiết bị y tế cơ bản cho các cơ sở đào tạo và cơ sở thực hành lâm sàng, trong đó có 26 trạm y tế xã trong mô hình điểm của Bộ Y tế, bao gồm các trang thiết bị thông dụng, trang thiết bị truyền thông, trang thiết bị khám bệnh, sơ cứu, cấp cứu, trang thiết bị khám tai, mũi, họng, răng hàm mặt, mắt, y dược cổ truyền và khám sản...

Đến nay, 26 trạm y tế xã này đang hoạt động tốt, thu hút rất đông các bệnh nhân mắc bệnh tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch... đến đăng ký quản lý, khám chữa bệnh ban đầu. Sắp tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình này đến nhiều tỉnh thành trong cả nước.

Thiên Thư

tin nổi bật

Ba phương pháp đơn giản đẩy lùi căn bệnh ám ảnh dân văn phòng

Với đau cổ vai gáy, ban đầu bệnh nhân thường có cảm giác đau nhẹ, mỏi vùng vai gáy và hạn chế vận động ở vùng cổ gáy, vùng đầu. Tình trạng này thường xuất hiện tự phát hoặc sau khi lao động nặng.

Các thực phẩm dễ kiếm có tác dụng bổ não

Lạc, quả óc chó, cá béo… giúp cho con người minh mẫn dài lâu, tăng cường tốc độ phản xạ, cải thiện trí nhớ.

Chàng trai bị đột quỵ lúc 22 tuổi và lời cảnh báo của chuyên gia

Reichman bị đột quỵ, hôn mê suốt 3 tuần dù không có dấu hiệu bất ổn về sức khỏe, tiền sử gia đình.

Cụ bà 93 tuổi bất ngờ ra máu âm đạo kéo dài, phải cắt tử cung

Có thời điểm, bệnh nhân bị ra huyết phải dùng 2-3 băng vệ sinh/ngày. Các bác sĩ lên kế hoạch rất kỹ lưỡng cho phẫu thuật nội soi cắt tử cung của người bệnh hơn 90 tuổi này.

Năm thói quen hại thận

Chế độ ăn nhiều muối, hay nhịn tiểu, lạm dụng thuốc khi quan hệ chăn gối… dễ dẫn đến các bất ổn ở thận.

Ba thói quen là kẻ thù của sức khỏe, đặc biệt với đàn ông, trong mùa World Cup

Một người đàn ông ở Hà Nội phải cấp cứu vì đau thắt ngực sau khi xem 3 trận bóng liên tiếp. Các bác sĩ cảnh báo, mùa World Cup, không ít người gặp họa vì phấn khích thái quá, thức khuya liên tục, ăn vặt và nạp chất kích thích không kiểm soát...

Lý do sức khỏe đằng sau thói quen ‘mất lịch sự’ của cầu thủ trên sân cỏ

Các cầu thủ thường xuyên khạc nhổ do nước bọt đặc lại khi họ thi đấu thể thao.

Người đàn ông ở Bình Dương hoại tử bàn chân, lộ gân cơ vì côn trùng

Người bệnh bôi dầu nóng, dùng kim chích nặn mủ ở bàn chân sau tiếp xúc với kiến ba khoang. Vài ngày sau, chân sưng rộp, hoại tử, có mùi hôi, phải tiến hành phẫu thuật.

Phát hiện mắc ung thư di căn sau lần tình cờ khám sức khỏe

Sau một lần khám sức khỏe, người bệnh 30 tuổi phát hiện có khối u tuyến giáp. Kết quả xét nghiệm sau đó cho thấy người này mắc ung thư biểu mô tuyến giáp đã di căn.

Người đàn ông bất ngờ hôn mê, nguy kịch sau 2 ngày mổ lợn

Sau 2 ngày mổ lợn cùng hàng xóm, người đàn ông vốn có tiền sử khỏe mạnh đột ngột bị sốt, rối loạn ý thức nặng, phải đi cấp cứu rồi chuyển lên bệnh viện tuyến cuối vì tình trạng nguy kịch, hôn mê.

Khám, tư vấn răng miễn phí tại Ngày hội sức khỏe cộng đồng 2022

Tham gia chương trình “Ngày hội sức khỏe cộng đồng 2022” với vai trò nhà tài trợ bạc, Nha khoa Lạc việt Intech tổ chức thăm khám, tư vấn sức khỏe răng miệng miễn phí cho hơn 1000 người tham gia.

Cô gái buộc phải cắt vòi trứng vì thói quen chủ quan khi làm ‘chuyện ấy’

Thường xuyên quan hệ tình dục nhưng không có biện pháp bảo vệ, cô gái trẻ buộc phải cắt hai vòi trứng, mất khả năng có thai tự nhiên.

Người phụ nữ được chữa khỏi ung thư ngay trong ngày phát hiện bệnh

Người phụ nữ 61 tuổi ở bang Texas (Mỹ) được chẩn đoán và chữa khỏi bệnh ung thư phổi trong cùng một ngày.

Sai lầm khi uống cà phê khiến bạn già nhanh

Uống cà phê thay cho nước, uống bất kỳ thời gian nào trong ngày… khiến cơ thể mất nước, gây khó ngủ, dẫn tới lão hóa.

Phát hiện có nhiều cục máu đông trong phổi sau triệu chứng dễ bỏ qua

Cô gái 19 tuổi được chẩn đoán có nhiều cục máu đông trong phổi chỉ vài ngày sau khi bị viêm họng.