Sự khác biệt này đang thể hiện rõ ngoài đời thực. Có hai nhân viên content cùng làm trong một công ty, cùng số năm kinh nghiệm và cùng mức lương khởi điểm. Một người vẫn làm việc theo cách truyền thống: tự nghĩ ý tưởng, tự tìm tài liệu, tự viết từ đầu đến cuối rồi mất hàng giờ chỉnh sửa từng chi tiết nhỏ. Người còn lại dùng AI để tổng hợp thông tin, gợi ý cấu trúc bài viết, đề xuất tiêu đề, phân tích insight khách hàng và hỗ trợ lên outline video.
Trong khi một người vẫn xoay vòng với khối lượng công việc cũ, người còn lại đã tăng tốc phát triển bản thân nhanh hơn. Điều đáng nói là khoảng cách này ban đầu rất khó nhận ra, nhưng sau một năm, hai người gần như đã ở hai vị trí khác nhau.
Điều tương tự cũng đang diễn ra trong giáo dục. Hiện nay có những sinh viên dùng AI như một “gia sư cá nhân” mỗi ngày. Họ dùng để tóm tắt tài liệu, luyện ngoại ngữ, giải thích những khái niệm khó, luyện phỏng vấn xin việc hoặc mô phỏng các tình huống thực tế.
Một sinh viên ngành y có thể dùng AI để đọc nhanh các nghiên cứu quốc tế thay vì mất hàng giờ tra cứu thủ công. Trong khi đó, nhiều người khác vẫn học theo cách cũ: gặp vấn đề thì dừng lại, không biết hỏi ai và mất nhiều thời gian để tự mò mẫm. Điều đáng sợ nhất là người ở phía sau thường không nhận ra mình đang chậm dần cho đến khi khoảng cách đã quá lớn.
Ngay cả những doanh nghiệp nhỏ cũng đang chứng kiến sự thay đổi này. Trước đây, một chủ shop online muốn bán hàng hiệu quả thường phải thuê người viết content, thiết kế hình ảnh, chạy quảng cáo và chăm sóc khách hàng. Nhưng hiện nay, có những người tự làm gần như toàn bộ nhờ AI hỗ trợ. Họ dùng AI để viết mô tả sản phẩm, lên ý tưởng video ngắn, tạo kịch bản livestream, phân tích bình luận khách hàng và thậm chí trả lời tin nhắn nhanh hơn.
Theo báo cáo Work Trend Index của Microsoft năm 2025, ngày càng nhiều doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng những người có khả năng sử dụng AI trong công việc. Không phải vì họ muốn thay thế con người, mà vì họ nhận ra một nhân sự biết tận dụng công cụ có thể tạo ra hiệu suất cao hơn.
Điều này từng xảy ra với internet. Những năm đầu tiên, nhiều người cho rằng internet chỉ là nơi giải trí và không quá cần thiết trong công việc. Nhưng chỉ vài năm sau, internet trở thành kỹ năng cơ bản của gần như mọi ngành nghề. Những người biết tận dụng internet sớm đã đi rất xa, còn những người chậm thích nghi phải mất nhiều thời gian để đuổi theo. AI hiện nay cũng đang đi trên con đường tương tự.
Điều quan trọng nhất là khoảng cách này không xuất hiện ngay lập tức mà tăng theo thời gian. Ban đầu, người biết dùng AI chỉ nhanh hơn một chút: viết nhanh hơn một bài, hoàn thành công việc sớm hơn vài giờ hoặc học được nhiều hơn trong một ngày. Nhưng sau một năm, sự khác biệt sẽ rất lớn. Vì trong cùng một khoảng thời gian, họ đọc được nhiều hơn, thử nghiệm nhiều hơn, thất bại nhiều hơn và cũng tiến bộ nhanh hơn. Cuối cùng, thứ tạo ra khoảng cách không còn là công cụ nữa mà là tốc độ phát triển của mỗi người.
Có một hiểu lầm khá phổ biến rằng AI sẽ khiến con người lười suy nghĩ hơn. Điều đó đúng với những người chỉ dùng nó để sao chép mọi thứ một cách thụ động. Nhưng với những người biết khai thác đúng cách, AI lại buộc họ phải tư duy nhiều hơn.
Công cụ không tự tạo ra năng lực. Nó chỉ khuếch đại năng lực sẵn có của người sử dụng. Một người có tư duy tốt sẽ đi nhanh hơn khi có AI hỗ trợ. Một người ham học sẽ học nhanh hơn. Một người sáng tạo sẽ có thêm không gian để sáng tạo. Và ngược lại, người từ chối thích nghi sẽ dần bị bỏ lại phía sau, không phải vì họ kém, mà vì thế giới đang thay đổi nhanh hơn cách họ làm việc.
Có thể vài năm nữa, biết dùng AI sẽ trở thành kỹ năng cơ bản giống như biết dùng internet hay smartphone ngày hôm nay. Nhưng ở thời điểm hiện tại, đây vẫn còn là một lợi thế. Và trong mọi cuộc chuyển đổi công nghệ trước đây, những người bắt đầu sớm gần như luôn là những người có nhiều cơ hội nhất.
(Nguồn: VLAB Innovation)
.svg){kind=icon}
