Thị trường việc làm đang trở nên khắc nghiệt đối với các ứng viên kỹ sư phần mềm khi hàng chục nghìn vị trí bị cắt giảm trên toàn ngành, làm tăng mức độ cạnh tranh. Sự trỗi dậy của AI không chỉ làm dấy lên lo ngại về gian lận trong phỏng vấn mà còn làm thay đổi các ưu tiên của doanh nghiệp, khi công nghệ này tiến hóa hầu như mỗi ngày.
Các nhà tuyển dụng hiện phải đối mặt với một mối bận tâm lớn hơn: làm thế nào để xác định được kỹ năng thực sự của một ứng viên khi AI đã có thể tự viết mã nguồn. Theo các chuyên gia nghề nghiệp và lập trình viên, quy trình phỏng vấn hiện tại đã không theo kịp cách AI thay đổi công việc hàng ngày của họ, khiến việc tuyển dụng trở nên khó khăn hơn cho cả hai phía.
Ông Stefan Mai, cựu kỹ sư của Meta và Amazon, đồng sáng lập dịch vụ huấn luyện phỏng vấn công nghệ Hello Interview nhận định AI đã tác động đến mảng tuyển dụng kỹ sư giống như một quả bom nguyên tử.
Kỹ thuật phần mềm là một trong những ngành công nghiệp đầu tiên chịu tác động rõ rệt nhất từ AI. Một báo cáo từ bộ phận nghiên cứu của Google năm 2025 chỉ ra rằng 90% nhân sự công nghệ sử dụng AI cho các tác vụ như viết và chỉnh sửa mã nguồn, tăng 14% so với năm trước đó. AI hiện có thể hỗ trợ kỹ sư viết mã, biên soạn tài liệu, phân tích dữ liệu, học hỏi các khái niệm mới và khắc phục sự cố.
Điều này cho phép các công ty công nghệ tiến nhanh hơn rất nhiều. Một kỹ sư của OpenAI đã sử dụng AI để triển khai một thay đổi hệ thống vốn phải mất một tuần nếu làm theo cách thông thường, theo chia sẻ gần đây của Chủ tịch công ty Greg Brockman.
Ông Varun Mohan, một giám đốc tại Google DeepMind, cho biết nhiều ứng dụng nội bộ tại Google đang được viết chủ yếu bằng công cụ lập trình Antigravity AI của hãng. Ông Boris Cherny, Giám đốc bộ phận Claude Code của Anthropic, cho biết 100% đóng góp của ông cho sản phẩm trong 30 ngày qua đều do Claude Code viết.
Ông tin rằng vai trò của kỹ sư phần mềm đang dịch chuyển sang việc ra quyết định cấp cao thay vì trực tiếp lập trình và chức danh này có thể sẽ được thay thế bằng "người kiến tạo" để phản ánh đúng bản chất công việc hơn. Dù vậy, ông nhấn mạnh AI không được tạo ra để thay thế các kỹ sư. Theo ông, các nhà phát triển nên dành phần lớn thời gian để giải quyết câu hỏi cốt lõi là họ nên xây dựng sản phẩm gì.
Ông Madhu Kurup, Phó chủ tịch kỹ thuật tại Indeed, ví vai trò của AI trong kỹ thuật phần mềm giống như Google Maps trong giao thông: nó có thể chỉ đường, cảnh báo kẹt xe và tìm quán cà phê nhưng không thể thay người lái chọn điểm đến hay quyết định thời gian khởi hành.
Tuy nhiên, báo cáo của Google cũng chỉ ra 46% nhân sự công nghệ chỉ "phần nào" tin tưởng chất lượng mã do AI tạo ra và 31% cho rằng AI chỉ cải thiện mã nguồn ở mức độ "nhẹ".
Làn sóng sa thải trong suốt năm 2025 và 2026 cho thấy AI đang thực sự ảnh hưởng đến lực lượng lao động. Theo công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas, AI là lý do hàng đầu dẫn đến các đợt cắt giảm nhân sự trong tháng 4, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp công nghệ này giữ vị trí đầu bảng.
Tại các buổi phỏng vấn, các bài kiểm tra lập trình truyền thống đang bộc lộ điểm yếu vì chúng được thiết kế nghiêm ngặt như bài thi đại học (SAT), không đo lường được khả năng ứng viên giao việc cho các trợ lý ảo (agent) hoặc dùng AI để làm việc hiệu quả hơn.
Bà Jordan Leonard, CEO mạng lưới tuyển dụng Leopard.FYI, cho biết nhiều kỹ sư cảm thấy những bài kiểm tra này không còn phản ánh đúng công việc thực tế của họ. Nhà phát triển phần mềm David Barajas chia sẻ trong 5 đến 6 cuộc phỏng vấn gần đây, không công ty nào yêu cầu ông thể hiện cách tích hợp các công cụ lập trình AI như Cursor vào công việc. Thay vào đó, ông bị cấm sử dụng bất kỳ công cụ hỗ trợ AI nào và thậm chí phải chia sẻ màn hình máy tính (desktop) để chứng minh mình không gian lận.
Bà Sujata Sridharan, cựu kỹ sư phần mềm tại Bolt, cũng cho biết hầu hết các công ty vẫn đang sử dụng các bài kiểm tra truyền thống tập trung vào việc hiểu mã nguồn, khiến khoảng cách giữa bài thi và thực tế ngày càng bị nới rộng.
Sự phát triển quá nhanh của AI khiến các yêu cầu tuyển dụng liên tục thay đổi. Bà Leonard đưa ra ví dụ về một công ty từng yêu cầu ứng viên phải biết ngôn ngữ lập trình Ruby on Rails, nhưng ba tuần sau đã thay đổi quyết định vì AI có thể dễ dàng dịch từ các ngôn ngữ khác sang nền tảng này.
Đứng trước thách thức đó, một số nhà tuyển dụng bắt đầu chuyển hướng tập trung vào cách ứng viên giải quyết vấn đề và cân nhắc các sự đánh đổi, những chủ đề vốn trước đây chỉ dành cho nhân sự cấp cao.
Một vài công ty khởi nghiệp đã thử nghiệm mời ứng viên đến làm việc trực tiếp trong nửa ngày và cho phép sử dụng AI trong quá trình kiểm tra. Dù vậy, ngay cả những thay đổi này cũng chưa phản ánh trọn vẹn cách công việc được thực hiện ngày nay.
Ông Mai khẳng định việc tuyển dụng trong kỷ nguyên AI vẫn là một bài toán chưa có lời giải và không ai đoán trước được ứng viên sẽ phải đối mặt với những thử thách nào tiếp theo.
(Theo CNN)
Cách nào tạo khác biệt khi Việt Nam không có lợi thế làm mô hình AI lớn?Trên thế giới, chỉ có một số ít quốc gia như Mỹ, Trung Quốc có điều kiện phát triển các mô hình AI lớn. Việt Nam có thể tạo ra giá trị khác biệt một cách thực chất bằng việc giải quyết các bài toán cụ thể tại thị trường và doanh nghiệp
.svg){kind=icon}
