Airbus đưa chiến tranh với Boeing về đất Mỹ

- Cuộc chiến giữa Airbus và Boeing, hai gã khổng lồ trong ngành hàng không thế giới, chưa bao giờ có hồi kết thúc. Mới đây Airbus đã châm ngòi cho một cuộc chiến mới ngay tại sân nhà của người bạn bên kia Đại Tây Dương với tham vọng đánh bại Boeing trên một lĩnh vực mà hãng này có ưu thế.
EADS, công ty mẹ của hãng Airbus, vừa tung ra một con bài mới trong cuộc chiến truyền kiếp với Boeing và có thể sẽ đưa hai gã khổng lồ này lao vào một cuộc cạnh tranh mới. Theo giới thạo tin, tập đoàn hàng không của châu Âu đang lên kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất linh kiện máy bay mới ngay tại thành phố Mobile thuộc bang Alabama miền Nam Hoa Kỳ. Đây sẽ là nhà máy đầu tiên của Airbus ở Tây bán cầu, một động thái đe dọa trực tiếp sự thống trị của Boeing ở thị trường máy bay Mỹ.

Từ cuộc chiến trên chiến trường truyền thống...

Nhà máy này sẽ thiết kế những phiên bản Airbus A320 mới để cạnh tranh với Boeing 727, nhưng bất ngờ hơn EADS cũng đã lên kế hoạch sử dụng cơ sở này để chế tạo các trang thiết bị cho lĩnh vực hàng không quân sự. Điều này sẽ đe dọa thực sự vị trí số 1 của Boeing trên thị trường cung cấp thiết bị quân sự cho Mỹ và các nước đồng minh của nước này.

Chiến lược này của Airbus có thể cũng được chính Washington ủng hộ để ngăn chặn dòng linh kiện điện tử giả có xuất xứ từ Trung Quốc đã tràn ngập Không quân nước này và phù hợp với chính sách cắt giảm chi tiêu quân sự tới 450 tỷ USD trong vòng 10 năm tới của Mỹ. Trước đó, theo báo cáo của Thượng viện Mỹ ngày 21/05/2012, có tới hơn 1 triệu linh kiện điện tử giả của Trung Quốc đã thâm nhập vào các máy bay quân sự Mỹ. Nắm được điều này, nhà máy tương lai của Airbus có thể dễ dàng mở rộng hoặc chuyển đổi để hỗ trợ cho việc kinh doanh thiết bị quân sự, sản xuất trực thăng chiến đấu Eurocopter hay các dòng máy bay chiến đấu và máy bay hỗ trợ khác…

Với một nhà máy được xây dựng và vận hành ngay tại Mỹ, cùng hàng ngàn lao động lành nghề của nước này,
EADS có thể giành về những bản hợp đồng từ tay của Boeing và châm ngòi cho cuộc chạy đua trong ngành hàng không quân sự toàn cầu.

Tới nay, tại Mỹ, Boeing vẫn là hãng giữ vị trí thống lĩnh nhưng Airbus đang dần dần chiếm lĩnh thị phần. Bằng chứng là năm ngoái, Boeing đã bị dính đòn đau ngay trên sân nhà khi hãng hàng không American Airlines, vốn chỉ sử dụng máy bay của Boeing suốt 1 thập kỷ qua, đã tuyên bố đặt hàng 260 chiếc A320 của Airbus. Chưa hết, United Airlines, mới sáp nhập với Continental Airlines vào năm ngoái cũng dự tính sẽ mua 100 chiếc như vậy tại triển lãm hàng không Farnborough tại Anh vào tháng 7/2012.
Với những bản hợp đồng béo bở này, nhiều người dự đoán Airbus sẽ nhanh chóng chiếm lĩnh thêm thị phần tại Mỹ. Do vậy, sẽ không ngạc nhiên nếu Airbus muốn xây dựng nhà máy tại quê hương đối thủ. Nhà máy này theo thiết kế trong vòng 1 tháng có thể cho ra đời 4-6 chiếc máy bay 1 lối đi và do đó, có khả năng thực hiện các hợp đồng kể trên với American Airlines và United Airlines trong vòng 3 tới 3 năm rưỡi. Nhưng đơn hàng mới từ các hãng hàng không khác như US Airway, khách hàng quen thuộc của Airbus, có thể bắt nhà máy này phải vận hành hết công suất trong vòng 10 năm tới hoặc hơn nữa.

Boeing đánh giá rằng thị trường máy bay với cabin 1 lối đi có giá trị khoảng 2 nghìn tỷ USD trong vòng 20 năm tới. Trong đó, châu Á vẫn là thị trường có nhiều nhu cầu nhất, đó là lý do tại sao cả Boeing và Airbus đã công bố kế hoạch xây dựng các nhà máy lắp ráp máy bay mới ở Trung Quốc. Và đây là những cơ sở chế tạo máy bay thương mại đầu tiên bên ngoài các thị trường truyền thống. Nhưng trong khi châu Á là thị trường có tốc độ tăng trưởng nhanh và tiềm năng thì Mỹ vẫn là thị trường máy bay thương mại lớn nhất thế giới. Việc ngành hàng không Mỹ cắt giảm đầu tư và chi tiêu cũng đồng nghĩa với việc nhu cầu về trang thiết bị mới sụt giảm nghiêm trọng. Hiện nay, Mỹ đang là thị trường mua sắm máy bay mới lớn thứ hai thế giới sau châu Á.

Cuộc đua trên dòng máy bay có cabin một lối đi trong những năm qua giữa Boeing và Airbus thực sự là một cuộc đua tranh khốc liệt và siêu lợi nhuận. Thực tế là thế hệ máy bay này (tiêu biểu là A320 và Boeing 727) và hiện nay là những siêu phi cơ như A380 và Boeing 787, đã thu về lợi nhuận khổng lồ cho cả hai hãng trong những năm qua.

Nhưng điều bất ngờ là đó không phải là những con ngỗng đẻ nhiều trứng vàng như người ta vẫn tưởng. Năm 2011 dòng máy bay có 1 lối đi ở giữa Boeing 737 chỉ chiếm có 40% doanh thu máy bay thương mại của hãng.

...tới chiến trường quân sự

Như vậy Airbus đã chạm vào lòng tự ái của Boeing khi đưa ra những sản phẩm mới và giành được các khoản hợp đồng béo bở ngay tại sân nhà của hàng này. Nhưng đó chưa phải là những mỏ vàng thực sự bởi Boeing vốn sẽ mất những thỏa thuận này dù Airbus có hiện diện ở Alabama hay Toulouse (Pháp, trụ sở chính của Airbus) và điều làm Boeing lo lắng nhất chính là việc EADS tận dụng sự bành trước của Airbus để gia tăng ảnh hưởng lên Washington. Cuối cùng thì dù máy bay thương mại đều rất quan trọng với hai hãng nhưng các sản phẩm quân sự và ngành công nghiệp không gian mới là niềm tự hào và là điểm mấu chốt với sự phát triển của hai gã khổng lồ.

Với Boeing, doanh thu và lợi nhuận chia đều cho hai lĩnh vực hàng không dân dụng và quân sự-không gian, còn với EADS, 2/3 doanh thu và lợi nhuận đến từ mảng quân sự và hàng không vũ trụ, 1/3 còn lại là do Airbus mang lại.

Boeing và các nhà thầu phụ khác của quân đội Mỹ có khả năng duy trì được vị thế thống lĩnh trên thị trường nhờ có các mối quan hệ gần gũi với các đại diện của họ tại Quốc hội. Nhưng EADS cũng đang vận động hành lang rất mạnh tại Quốc hội Mỹ và giành giật các hợp đồng. Song điểm yếu chính của EADS đó là chưa có được một cơ sở tại chính đất nước này. Trong khi đó, Boeing và các đối tác của mình lại có khá nhiều nhà máy tại Mỹ, do vậy chính khách Mỹ tin rằng đem lại lợi ích cho Boeing tức là tạo thêm việc làm cho người Mỹ. EADS đủ thông minh để nhận ra điều này và biết rằng nếu muốn có thêm thị phần từ Boeing, EADS phải đầu tư cơ sở sản xuất tại Mỹ.

Năm 2004, khi tập đoàn này mở một cơ sở lắp ráp trực thăng Eurocoper tại Mississippi, thị phần của EADS tại Mỹ đối với dòng trực thăng chiến đấu đã tăng lên gấp đôi.

Tiếp nối thành công của Eurocoper, EADS lại vừa thách thức Boeing với bản hợp đồng trị giá 40 tỷ USD thiết kế máy bay tiếp nhiên liệu cho quân đội Mỹ. EADS hứa sẽ lắp ráp loại máy bay này tại Alabama dù nhà máy tại đây chưa được xây dựng. Trong khi đó các cơ sở của Boeing đã có sẵn và hãng này dự định sẽ sử dụng phiên bản chỉnh sửa của một trong số các máy bay Boeing thương mại để chào hàng. Vậy là sau nhiều năm chịu thua thiệt, EADS cuối cùng đã hạ knock-out được Boeing ngay trên sân nhà và gây thiệt hại cho đối thủ hàng trăm triệu đô la.

Kết cục “có hậu” đó là thành quả của cả một cuộc tranh giành dai dẳng và tốn kém và chỉ có Airbus mới có đủ lực và sự kiên trì để trụ lại và không cắp vali về nước. Tập đoàn này hiểu rằng nếu muốn lấy được thị phần máy bay thương mại và quân sự từ tay Boeing cần phải có chân rết tại Mỹ. Nhưng lời hứa xây dựng nhà máy có vẻ chưa đủ, nó cần được triển khai nhanh chóng. Cuộc chạy đua chính trị để cứu hàng ngàn người lao động bằng cách cung cấp những hợp đồng cho một nhà máy đã hoạt động năng suất có sức thuyết phục hơn nhiều so với đưa chúng cho những nhà máy trên giấy. Và cuộc đua vào Nhà trắng đang chuẩn bị bắt đầu.

Qua việc xây dựng một nhà máy và sử dụng hàng ngàn lao động Mỹ, EADS muốn trở thành một doanh nghiệp Mỹ thực sự để lấy được các hợp đồng béo bở của chính phủ Mỹ. Làm mờ đi các ưu thế của một doanh nghiệp trong nước, kết hợp với các chiến dịch vận động hành lang tại Washington là chiến thuật mà EADS đã và tiếp tục sử dụng. Boeing chắc chắn cũng sẽ không thể để yên một ngoại binh tự do tung hoành trên đất nhà và cũng sẽ sớm có chiến thuật phòng thủ trên cả hai lĩnh vực thương mại và quân sự. Thắng một trận chiến không có nghĩa là sẽ giành chiến thắng cả cuộc chiến, chúng ta sẽ chờ xem Boeing phản công thế nào.

Anh Vũ (Theo CNN)