Bảng xếp hạng đại học 'made in Vietnam': Cần có 1 pháp nhân độc lập?

“Việc so sánh đẳng cấp giữa trường này với trường khác thông qua xếp hạng; phân định thứ hạng trên dưới quá rõ ràng dẫn tới việc các trường đại học chuyển từ ‘hợp tác’ sang ‘cạnh tranh’ và ‘ganh đua’”.

30 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam và ASEAN đầu tiên vừa được xếp hạng đối sánh và gắn sao do hệ thống xếp hạng UPM của nhóm nghiên cứu thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội thực hiện. Đây là sản phẩm thuộc Chương trình KHCN quốc gia về Khoa học Giáo dục do Bộ GD-ĐT chủ trì.

Gắn 'sao' như khách sạn

Theo GS Nguyễn Hữu Đức – người sáng lập nhóm nghiên cứu UPM – hiện nay trên thế giới có rất nhiều bảng xếp hạng khác nhau, nhưng chủ yếu chỉ quan tâm đến các trường đại học nghiên cứu và nhóm 1.000 trường đại học xuất sắc hàng đầu thế giới, tức khoảng 3% số trường đại học được xếp hạng.

Như vậy, 97% trường còn lại (khoảng 28.000 trường) sẽ không có “sân khấu” nào để tự đánh giá về những đóng góp của mình cho sự phát triển của kinh tế xã hội. Vì thế, bộ tiêu chí UPM ra đời với mục tiêu tiếp cận đến số đông các trường đại học. Điều UPM hướng tới không phải xếp hạng mà là công cụ để các trường đại học đối sánh với chuẩn.

“UPM sẽ cung cấp một bộ công cụ để các trường “tự khám sức khỏe”, tự đánh giá và định vị chính mình. Chúng tôi đã chọn các chỉ số gắn rất cụ thể và sát với các mốc chuẩn của đại học thuộc nhóm 100 của Châu Á; đặc biệt gắn với một số tiêu chí của đại học định hướng nghiên cứu theo quy định tại Nghị định 99.

Như vậy, các trường sẽ phấn đấu để đạt chuẩn và đạt đến chuẩn nào thì có chất lượng đó”, GS Đức thông tin.

{keywords}

GS Nguyễn Hữu Đức

Theo GS Đức, giờ đây các trường ĐH không chỉ là nơi cung cấp nguồn nhân lực, dạy cho sinh viên lập nghiệp, làm thuê, mà còn đào tạo ra những nhà khởi nghiệp sáng tạo, có khả năng tạo ra nhiều việc làm cho xã hội. Từ chỗ chỉ là trung tâm sáng tạo và chuyển giao tri thức, trường đại học trở thành nơi vừa sáng tạo, vừa thực thi, khai thác tri thức mới, vốn hóa tri thức.

“Trong 5-10 năm tới, mục tiêu của số đông các trường đại học Việt Nam hướng tới đạt chuẩn của top 100 ĐH Châu Á. Vì thế, trên cơ sở đảm bảo cái lõi xếp hạng truyền thống, bộ tiêu chuẩn UPM phát triển thêm các tiêu chí đặc trưng của đại học trong kỷ nguyên 4.0.

Đó là tinh thần khởi nghiệp và hoạt động đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số; đào tạo linh hoạt, cá thể hóa và những giá trị đạo đức mới”, GS Đức thông tin.

Các trường được gắn 'sao' nói gì?

Khác với các bảng xếp hạng thế giới chỉ được xếp hạng, đối sánh mỗi năm một lần, UPM giống như một công cụ kiểm định chất lượng.

“UPM có cả phần mềm quản lý các tiêu chí, chỉ số để các trường tự quản lý, đối sánh. Trường nào có nhu cầu, UPM đều có thể hỗ trợ, tư vấn và thẩm định, thông báo kết quả cho các trường. Vấn đề là các trường phải cung cấp dữ liệu và minh chứng đầy đủ”, GS Đức nói.

{keywords}

Là 1 trong 30 trường đầu tiên tham gia, ĐH Dược Hà Nội được đánh giá đạt 4 sao. Phó Hiệu trưởng Đinh Thị Thanh Hải cho rằng, kết quả này như một sự kiểm định tiếp cận đầu ra giúp nhà trường xác định một cách chi tiết những điểm mạnh và điểm yếu của mình.

“Tôi đánh giá các tiêu chí của UPM rất sát với thực tiễn, mặc dù còn có một vài tiêu chí nên quan tâm đến đặc thù của khối ngành Sức khỏe. Tuy nhiên, trên cơ sở nghiên cứu bộ tiêu chí này, trường đã vận dụng các tiêu chuẩn, tiêu chí mà hệ thống đối sánh UMP xây dựng để phát triển chiến lược của nhà trường”, PGS Hải nói.

TS Võ Sỹ Mạnh, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đảm bảo chất lượng, Trường ĐH Ngoại thương cũng cho rằng, bất kỳ bảng xếp hạng nào cũng còn những khiếm khuyết, nhưng không thể phủ nhận UPM đã đem lại giá trị riêng.

“UPM là hệ thống đánh giá khá sát, không chỉ bao gồm những yếu tố cơ bản như những hệ thống xếp hạng đang tồn tại mà còn chú trọng đến sự phát triển của các xu hướng trong tương lai như đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp, chuyển đối số,…”.

Cần có 1 pháp nhân độc lập?

Theo TS Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng trường ĐH FPT, hiện nay trên thế giới có rất nhiều bảng xếp hạng với phương pháp luận khác nhau, ví dụ như xếp hạng về học thuật, xếp hạng về đổi mới, về mức ảnh hưởng,… 

Tuy nhiên, cách tiếp cận của Bảng xếp hạng UPM theo phương thức gắn sao hợp lý hơn so với các bảng xếp hạng khác – vốn chỉ tập trung vào việc phân tầng nhóm 500-1000 trường. 

“Việc phân tầng của các bảng xếp hạng này sẽ so các trường với những tiêu chuẩn đặt ra. Điều này giúp các trường phấn đấu để đạt chuẩn chứ không phải ganh đua xếp hàng giành vị trí của nhau.

Ngoài ra, UPM đã đi thêm một bước là chia các trường thành hai nhóm định hướng nghiên cứu và định hướng ứng dụng. Đây cũng là một cách thức tiếp cận phù hợp, nhưng cũng sẽ còn khó khăn là làm sao để thuyết minh được phương thức xếp hạng hợp lý, có được số liệu khách quan, đầy đủ và cạnh tranh được với bảng xếp hạng thế giới”, TS Tùng nói.

Ông Tùng cũng cho rằng, khó có bộ tiêu chí xếp hạng nào đánh giá toàn diện tất cả các khía cạnh hoạt động của một trường đại học mà chỉ có thể nhìn nhận trên một lát cắt nhất định; trong khi mỗi trường có định hướng phát triển và đang ở một giai đoạn phát triển riêng.

"Với cùng một tiêu chí, có những trường xếp hạng cao nhưng trường khác lại thấp. Đổi tiêu chí, kết quả có thể cho ngược lại. Do đó, không thể dùng bảng xếp hạng để so sánh trường này tốt hơn trường khác.

Các bảng xếp hạng chỉ nên xem là thông tin mang tính chất tham khảo, khuyến khích các trường nhận biết được ở mỗi khía cạnh mình đang phát triển ở mức độ như thế nào.

UPM có thể xem như kết quả bước đầu của một đề tài nghiên cứu. Việc xếp hạng 30 trường giống như một “phép thử”, trên cơ sở đó giúp nhóm nghiên cứu đánh giá bước đầu phương pháp đưa ra và khả năng đáp ứng dữ liệu".

Tuy nhiên, theo ông Tùng, để xếp hạng một cách chính thức, theo Luật Giáo dục đại học 2018, cần phải do một pháp nhân phi thương mại mang tính độc lập thực hiện. Do đó, nhóm nghiên cứu nên thành lập một pháp nhân độc lập để việc xếp hạng mang tính pháp lý cao hơn.

Thúy Nga

Những đại học Việt Nam đầu tiên được xếp hạng 5 sao

Những đại học Việt Nam đầu tiên được xếp hạng 5 sao

Bảng xếp hạng đối sánh và gắn sao cho 30 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam và ASEAN do một nhóm các nhà khoa học thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội thực hiện đã cho thấy những kết quả thú vị.

tin nổi bật

'Dư địa tài nguyên không còn nhiều, cần sự giúp sức của khoa học công nghệ'

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng khi mà dư địa tài nguyên không còn, để phát triển ngành lâm nghiệp và kinh tế lâm nghiệp rất cần sự giúp sức của khoa học công nghệ.

4 bài giảng đại chúng trong Ngày Khoa học Công nghệ 2022

Ngày Khoa học Công nghệ: Khoa học Công nghệ bảo vệ môi trường do Trung tâm Quốc tế Đào tạo và Nghiên cứu Toán học UNESCO, Viện Toán học và Trung tâm Vật lý Quốc tế UNESCO - Viện Vật lý đồng tổ chức ngày 14/5.

GS Nguyễn Hữu Việt Hưng: Cần tĩnh tâm xây dựng một nền đại học tử tế

“Mục tiêu cơ bản là tĩnh tâm và kiên định xây dựng một nền đại học tử tế, trong đó tiến sĩ phải ra tiến sĩ. Những phát kiến, đóng góp của mỗi luận án tiến sĩ phải có tính nguyên thủy/độc đáo và có ý nghĩa” - GS Nguyễn Hữu Việt Hưng nói

GS Ngô Việt Trung: Cho tự chủ đào tạo tiến sĩ giúp các 'lò ấp' hồi sinh

Nếu chấp nhận tiêu chuẩn thấp như Quy chế đào tạo tiến sĩ hiện hành thì chất lượng giảng dạy và nghiên cứu khoa học của chúng ta sẽ suy yếu chỉ sau vài thế hệ.

Hai nhà khoa học nhận giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022

GS.TSKH Ngô Việt Trung và PGS.TS Nguyễn Thị Lệ Thu là hai nhà khoa học được Bộ Khoa học và Công nghệ trao tặng giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022 do có các công trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc.

Tiến sĩ nghiên cứu về cầu lông từng công bố tại 'hội thảo quốc tế'

Ngoài luận án tiến sĩ nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La đang gây xôn xao mạng xã hội, tác giả Đặng Hoàng Anh còn có 2 công bố khác cũng về cầu lông.

Luận án tiến sĩ 'phát triển môn cầu lông cho công chức...' là có thật

Luận án tiến sĩ giáo dục học nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La đang gây xôn xao mạng xã hội

Nam sinh chế hàng trăm 'siêu máy bay', vận tốc hơn 180km/h

Võ Hoàng Hiếu (2002, Hoàng Mai) đã chế tạo ra hàng trăm chiếc máy bay mô hình điều khiển từ xa. Hơn hết, cậu bạn được sự ủng hộ nhiệt tình của bố mẹ và đam mê đã giúp cậu “cai nghiện game”.

Nhóm học sinh, sinh viên công bố quốc tế trên tạp chí Q1

Tháng 2 vừa qua, một nhóm gồm 2 sinh viên, 2 học sinh đã có nghiên cứu được đăng trên tạp chí Patient Preference and Adherence của NXB Dove Medical Press (nay thuộc Taylor & Francis  Group). Đây là tạp chí thuộc nhóm Q1.

Máy hút dịch chanh dây của học trò Đăk Lắk được chọn thi quốc tế

Dự án “Thiết kế, chế tạo máy hút dịch chanh dây bán tự động” của 2 học trò ở Đăk Lắk đã được lựa chọn tham gia hội thi khoa học kỹ thuật quốc tế năm 2022 (ISEF 2022).

Trụ sở Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán lên trang kiến trúc nổi tiếng thế giới

Mới đây, những hình ảnh và thông tin thiết kế của trụ sở Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán được đăng tải trên Archdaily - một trang tin về kiến trúc hàng đầu thế giới (về lượng truy cập, độ phủ,...).

GS Ngô Bảo Châu nói về khó khăn lớn nhất trong nghiên cứu

Chiều 1/4, GS Ngô Bảo Châu có cuộc trò chuyện với học sinh, sinh viên ĐH Quốc gia TP.HCM về vai trò của toán học, các thách thức trong quá trình học toán, nghiên cứu toán học trong bối cảnh hiện nay.

Lần đầu tiên chế tạo được Robot biết bóc vỏ chuối

Bóc vỏ chuối vốn là một thách thức đối với robot do cần sự nhẹ nhàng, linh hoạt, nhưng một thế hệ robot mới đây đã có thể hoàn thành nhiệm vụ đó một cách dễ dàng.

273 học sinh tham gia cuộc thi nghiên cứu KHKT cấp quốc gia

Từ ngày 25 đến ngày 27/3/2022, Bộ GD-ĐT tổ chức cuộc thi Nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia học sinh trung học năm 2021-2022 bằng hình thức trực tuyến.

GS trẻ nhất 2021: Mô hình tam giác giúp phát triển nghiên cứu chất lượng

GS Phùng Văn Đồng là người trẻ nhất được công nhận đạt tiêu chuẩn giáo sư năm nay. Từng lựa chọn làm tiến sĩ trong nước dù có không ít cơ hội được ra nước ngoài, nhưng GS Đồng nói, với mình đó lại là một điều may mắn.