Bảo bối của cô giáo "hiểu học sinh hơn cả cha mẹ"

Trong hành trang "sổ sách" của mình, cô Vũ Thị Tuyết Nga, giáo viên Trường THCS-THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm (Hà Nội) có một thứ đặc biệt.

Lập "hồ sơ tâm lý học sinh"

Đây là một "công cụ" hữu ích giúp cô làm công tác chủ nhiệm hiệu quả.

Với cô Nga, việc lập hồ sơ tâm lý học sinh nhằm hiểu cặn kẽ từng hoàn cảnh, tâm lý,… là điều cần được chú trọng trong các nhà trường ngay từ khi các con bắt đầu nhập học.

{keywords}

Thông qua hồ sơ tâm lý, giáo viên có thể nắm rõ hoàn cảnh gia đình, sở trường, sở đoản của từng học sinh hay những năng lực đặc biệt của học sinh ở bậc tiểu học.

Sau đó, giáo viên chủ nhiệm (GVCN) sẽ phân loại hồ sơ theo từng nhóm đối tượng. Từ việc này, giáo viên sẽ có sự định hướng, hỗ trợ và điều chỉnh hành vi phù hợp hơn.

Thông qua hồ sơ tâm lý, giáo viên có thể nhận biết được hoàn cảnh gia đình. Ví dụ, có những học sinh bố mẹ chia tay; mẹ có mối quan hệ riêng tư khác. Đứa trẻ cảm thấy mình bị bỏ rơi và rất cô đơn trong ngôi nhà. Thay vì chơi với bạn bè, con thu mình lại và luôn làm những việc khác biệt như chơi điện tử thâu đêm hay thích là nghỉ học. Lúc này, vai trò của giáo viên phải tìm hiểu, gần gũi và bù đắp cho con bằng những tình cảm yêu thương chân thành”.

Đây được coi là phương pháp giáo dục cá thể hoá, chăm lo tới từng học sinh.

Để thực hiện phương pháp này, thầy cô phải không ngừng thay đổi, chấp nhận sự khác biệt sáng tạo để học sinh mỗi ngày đều tiến bộ hơn so với chính mình.

Có 19 năm giảng dạy tại trường, cô Nga cho biết, phương pháp này rất hiệu quả, đặc biệt đối với những học sinh được xem là ngỗ nghịch.

Cậu học trò bị cha mẹ xem là "đồ hư hỏng"

Cô Nga khẳng định, giáo viên muốn dạy trẻ cần phải thực sự hiểu các em. Nhưng để hiểu về trẻ không phải dễ dàng. Ngoài nắm bắt thông tin cá nhân từng em, còn phải có kiến thức về tâm sinh lý giáo dục thấu đáo.

Thậm chí, không phải phụ huynh nào cũng thực sự hiểu con cái mình và đồng thuận với cách giáo dục của nhà trường.

{keywords}
Hồ sơ tâm lý của học sinh mà cô Nga đã soạn

Trong khối lớp 7 cô chủ nhiệm, có một cậu học sinh nhu cầu sinh lý rất lớn. Phụ huynh luôn cho rằng con mình là "đồ hư hỏng, đồ bỏ đi". Không chỉ vậy, em luôn nhận được những lời chửi bới, mắng nhiếc từ cha mẹ.

Tiếp cận vấn đề ở góc độ tâm lý, cô Nga nhìn nhận học sinh này đang rơi vào trạng thái không giải tỏa được tâm sinh lý. Cô đã phải kết nối với phụ huynh cùng tìm ra hướng giải quyết như cho con tập thể thao, nói chuyện về vấn đề giới tính, không cấm đoán con chia sẻ điều ấy với bạn bè.

Phải rất mất thời gian thuyết phục, phụ huynh mới có thể đồng cảm với cô giáo. Nếu phụ huynh không quan tâm, giáo viên cũng không sát sao, học sinh rất khó đi theo con đường tích cực”, cô Nga nói.

Theo cô, ở giai đoạn THCS, học sinh đang bước vào thời điểm tâm sinh lý thay đổi mạnh mẽ. Sẽ có những trẻ mạnh bạo, muốn thể hiện bản thân; phần khác lại thu mình do hoàn cảnh hay cá tính.

Nhắc tới câu chuyện nữ sinh bị bạn đánh hội đồng ở Hưng Yên những ngày qua, cô phân tích:

"Trong số 6 em, nạn nhân hay thủ phạm, có những em thiếu vắng sự quan tâm của gia đình. Điều này có thể đã ảnh hưởng rất nhiều đến tính cách và thói quen. Như vậy, vai trò của cô chủ nhiệm là bù đắp yêu thương và định hướng học sinh tới những điều tốt. Chẳng hạn, trong số 5 em đánh bạn, rất có thể mang thiên hướng làm thủ lĩnh; GVCN hướng các em tới những hoạt động tích cực như cho làm trưởng nhóm bảo vệ môi trường hoặc giao nhiệm vụ hỗ trợ một bạn nào đó. "Rất có thể điều ấy sẽ hướng các con đi theo con đường tích cực hơn".

Còn đối với học sinh bị các bạn bắt nạt, ngay khi nắm bắt được hoàn cảnh của học trò, GVCN nên chủ động chia sẻ. Với tính cách nhút nhát, cô giáo nên cùng các bạn trong lớp hỗ trợ, gần gũi động viên và đồng cảm giúp con thêm cởi mở”.

Khi được hỏi chia sẻ được kinh nghiệm gì trong công tác GVCN, cô Nga nói: “Trong các nhà trường nên có những buổi để học sinh nói về học sinh. Khi được chia sẻ về bản thân mình, nói ra những mong muốn và điều còn thiếu hụt, học sinh khác sẽ có thấu hiểu và đồng cảm hơn, về chính mình và bạn bè".

Cô Nga quan niệm kết quả của học sinh cần phải được đo bằng hai chỉ số là sự hạnh phúc và sự tiến bộ của mỗi học trò chứ không phải lấy thành tích làm thước đo chất lượng giáo dục của một nhà trường.

Nếu muốn đứa trẻ hạnh phúc, thì tâm lý phải ổn.

"Tôi cho rằng, cả 5 học sinh bắt nạt bạn có lẽ cũng không hạnh phúc khi sống trong môi trường thiếu hụt tình cảm, không được chia sẻ, giãi bày từ gia đình và nhà trường. Nếu kịp thời bù đắp, có lẽ các con cũng khó mà nổi loạn như thế”.

Cảm hoá cậu học trò "than đá"

Cô Nga nhớ về một cậu học trò có hoàn cảnh đặc biệt. Bố mất khi em mới 4 tuổi do bị lao phổi. Một năm sau, mẹ cũng mất vì bạo bệnh. Em được ông bà ngoại và các dì nuôi cho ăn học.

Nhưng em nghiện chơi game đến quên ăn, quên ngủ, quên giờ về nhà. Có những ngày dành 16-17 tiếng chơi game, hết khoảng 60-70 nghìn. Để có tiền chơi điện tử, em nhiều lần đã lấy cắp tiền của dì, của bà nội, của chú thím. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến em thường xuyên đi học muộn, nghỉ học tự do, học kém.

“Đó là một đứa trẻ ngỗ ngược, luôn phá phách thầy cô, trêu chọc bạn bè. Kết quả học tập và ý thức kỉ luật tệ hại biến con trở thành “điểm đen” trên mọi “cung đường”. Mọi người ví con như than đá, tránh xa con vì “chạm vào thì bẩn tay, không may còn rách tay chảy máu”.

Chính sự thiếu cảm thông, thấu hiểu của gia đình và nhà trường đã đẩy cậu bé vào sự nổi loạn. Năm lớp 8 là khoảng thời gian cậu học trò này tụt dốc nhanh nhất khi tìm đến các chất kích thích để quên đi chính mình. Thậm chí, khi ấy đã có những sáng thức dậy, em chỉ muốn được thiếp ngủ vĩnh viễn.

Thương cho hoàn cảnh của cậu bé mồ côi, cô Nga quyết phải làm điều gì đó giúp học trò, đó là “cảm hóa”. Cô chủ động tìm hiểu các mối quan hệ của trò, lắng nghe tâm tư nguyện vọng. Những giờ ăn bán trú, cô trực tiếp là người chia cơm, múc từng muôi canh.

Cô cũng gặp các thầy cô giáo bộ môn để chia sẻ hoàn cảnh và nhờ các thầy cô quan tâm, giúp đỡ; xếp con chuyển sang ngồi cạnh những bạn học tốt nhất lớp.

Không đưa ra quá nhiều yêu cầu cùng một lúc, cô tỉ mỉ hướng dẫn học sinh từng việc và có cơ hội sẽ khen học trò trước lớp.

Ngoài ra, cô còn cử học trò tham gia các hoạt động thiện để em cảm nhận được rằng cuộc đời này còn nhiều người bất hạnh hơn mà họ vẫn vươn lên, sống tốt.

Trong các buổi sinh hoạt lớp, cô thường kể những câu chuyện truyền cảm hứng và ánh mắt bao giờ cũng hướng về phía học trò để em cảm nhận được tình yêu thương.

“Từng ngày, tôi thấy con đi học đúng giờ, đồng phục đầu tóc hẳn hoi, đặc biệt con không còn nghỉ học tự do, các thầy cô bộ môn không còn phàn nàn về ý thức học tập của con. Thi giữa kỳ, rồi cuối kỳ, kết quả của con cứ thế tiến bộ dần lên. Thi thoảng được điểm tốt, con nhắn tin khoe tôi. Học kỳ 1 con đạt danh hiệu học sinh Tiến tiến bằng chính lực của mình.

Trong giờ sinh hoạt lớp với chủ đề “Chúng con đã thay đổi” lần đầu em nói về hoàn cảnh của mình.

Em đã nói: "Nếu ai đó có hỏi con: Hạnh phúc là gì? con xin trả lời: Hạnh phúc vì con được ở một nơi có các thầy cô, bạn bè, nơi con đã đổi thay để được là mình ngày hôm nay”.

Cô Nga cho rằng, hành trình dạy học sinh làm người là hành trình từ trái tim đến với trái tim, bởi chỉ yêu thương từ trái tim mới có hạnh phúc đích thực.

Thuý Nga

tin nổi bật

Thiếu người 'khủng khiếp': Giáo viên có thể dạy nhiều trường, nhiều cấp học

Đó là một trong những dự tính của Gia Lai khi tỉnh này thiếu hơn 3.700 giáo viên ở các bậc học trong năm học tới.

Phó Thủ tướng: 'Chúng ta chưa thực sự trung thực trong giáo dục'

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho hay, lý do chúng ta cứ mãi loay hoay trong câu chuyện thi cử, tuyển sinh đại học... Đó là vì chúng ta chưa thực sự trung thực trong giáo dục.

Hà Nội xây loạt trường liên cấp 5 ha ở các cửa ngõ

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội Trần Thế Cương cho biết, Hà Nội sẽ đầu tư, xây dựng 5 trường liên cấp tiên tiến, hiện đại, có diện tích từ 5 ha trở lên, ở 5 cửa ngõ của Thủ đô.

Giáo sư, tiến sĩ về Bình Định làm việc được hỗ trợ đến 800 triệu đồng

Đó là một trong những nội dung của Nghị quyết ban hành quy định chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực tỉnh Bình Định giai đoạn 2022 - 2025.

'Lương giáo viên thì Bộ trưởng GD-ĐT không quyết định được...'

Phó Thủ tướng cho rằng cần thông cảm với khó khăn của ngành giáo dục bởi Bộ trưởng GD-ĐT không có thẩm quyền quyết định lương giáo viên và cũng không giải quyết được yêu cầu đủ giáo viên, trường lớp.

TP.HCM cho các trường chia sẻ giáo viên để thỉnh giảng

Năm học mới 2022-2023 đang cận kề, TP.HCM vẫn đang tuyển dụng giáo viên mọi cấp học.

Hơn 1/4 giáo viên tiểu học cả nước chưa đạt chuẩn

Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, hiện có 25,2% giáo viên tiểu học cả nước chưa đạt chuẩn trình độ đào tạo.

Vũng Tàu: 31 người trúng tuyển hiệu trưởng, phó hiệu trưởng

31 cá nhân vừa được bổ nhiệm làm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng ngành giáo dục TP Vũng Tàu sau khi trải qua kỳ thi tuyển viên chức quản lý các đơn vị sự nghiệp giáo dục của TP. Vũng Tàu.

'Làm giám đốc Sở GD-ĐT 3 năm, chưa bổ sung được biên chế nào'

Giám đốc Sở GD-ĐT Nghệ An nói trong 3 năm qua, ông chưa bổ sung được biên chế nào dù ngành giáo dục tỉnh này thiếu hơn 7.800 giáo viên. Vì vậy, quyết định giao bổ sung biên chế giáo viên về địa phương là tin vui...

Bí kíp giúp học trò chinh phục điểm cao môn Hoá của thầy giáo 9X

Với phương pháp giảng dạy riêng, thầy Dương Hà thu hút nhiều học sinh đến với lớp học Hoá, fanpage Facebook của thầy có 29 nghìn lượt theo dõi . Năm nay, hơn 140 học sinh của thầy đạt 8,9,10 trong kỳ thi THPT Quốc gia.

Sắp ban hành Thông tư sửa đổi về bổ nhiệm, xếp lương giáo viên

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn cho hay, ít ngày nữa sẽ ký ban hành các thông tư sửa đổi về quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương giáo viên mầm non, phổ thông.

Sở GD-ĐT thiếu người trầm trọng: 'Nhiều lãnh đạo phải làm việc của chuyên viên'

Báo cáo Phân tích ngành giáo dục Việt Nam giai đoạn 2011-2020 do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam công bố đã chỉ ra nhiều khó khăn trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục.

Yêu cầu Bộ trưởng GD-ĐT trao đổi về Trường ĐH Tôn Đức Thắng

Văn phòng Chính phủ vừa có công văn chỉ đạo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT trao đổi với đại biểu Quốc hội về những nội dung liên quan đến trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ với Trường ĐH Tôn Đức Thắng.

'Tự chủ đại học trên giấy tờ, nhưng trói buộc trên thực tế'

Lãnh đạo nhiều trường đại học, học viện cho hay gặp vướng mắc trong việc thực hiện tự chủ đại học khi hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động liên quan còn thiếu đồng bộ.

Sửa chương trình phổ thông mới vì môn Sử: 'Dễ cho học sinh'

Hiệu trưởng một số trường học nhận định, với điều chỉnh của Bộ GD-ĐT về chương trình phổ thông 2018, học sinh sẽ rất thuận lợi vì được 'tùy ý' lựa chọn môn học.