Bao giờ hết khai giảng sáo rỗng?

Nhớ lại năm mươi năm về trước, ngày khai giảng đầu tiên trong đời, tự dưng tôi thấy lòng mình chộn rộn. Còn bây giờ, lễ khai giảng dường như nặng về hình thức hơn.

- Ngày khai giảng năm học mới lại đến. Nhớ lại năm mươi năm về trước, ngày khai giảng đầu tiên trong đời, tự dưng tôi thấy lòng mình chộn rộn. Còn bây giờ, lễ khai giảng dường như nặng về hình thức hơn.

Thầy giáo Nguyễn Duy Xuân, một người tự nhận "số phận đã gắn cuộc đời với những lễ khai trường, khi tôi chọn cho mình cái nghiệp nhà giáo" đã chia sẻ những suy tư của mình khi thời khắc ngày khai trường lại tới. VietNamNet giới thiệu bài viết của ông, và mong nhận được những chia sẻ khác của các thầy cô giáo, phụ huynh, học sinh nhân dịp đầu năm học mới, theo địa chỉ: bangiaoduc@vietnamnet.vn.

{keywords}

Học sinh Trường THPT Nhân Việt (Q.Tân Phú, TP.HCM) trong lễ khai giảng năm học 2014-2015 (Ảnh Lê Huyền)

Nhớ lại năm mươi năm về trước, ngày khai giảng đầu tiên trong đời,tôi đeo bên hông tòng teng cái xắc vải mẹ mới may cho, chạy lon ton theo mợ tôi là cô giáo trường làng để đến lớp "Vỡ lòng".

Nói tòng teng vì bên trong xắc chỉ có một cuốn vở đóng bằng giấy nứa bên ngoài bọc giấy báo cũ và cây bút chì mà cha tôi đã gọt sẵn. Bất chợt lại nhớ tới câu hát của trẻ thơ: “Hôm nay trời nắng chang chang / Mèo con đi học chẳng mang thứ gì/Chỉ mang một cái bút chì / Và mang một mẩu bánh mì con con”.

Bút chì thì có nhưng bánh mì thì không, hình ảnh này chưa có trong đầu trẻ thôn quê ngày ấy. Có chăng trong túi là mấy miếng khoai lang khô hay một ít ngô rang mà thôi.

Một năm "Vỡ lòng" cộng với mười năm phổ thông, cái xắc của tôi vẫn tòng teng như thế, lúc nhiều nhất chứa trong đó cũng không quá dăm cuốn cả sách và vở, thêm vài thứ êke, compa, thước kẻ. Bạn bè tôi, có đứa còn không có túi xách, sách vở thì vài ba cuốn cuộn tròn cầm tay, đút túi quần hoặc là dắt lưng.

Thời học sinh của chúng tôi, đi học sao mà cứ nhẹ tênh, chẳng phải như các cháu bây giờ, cõng trên lưng cả một ba lô nặng trĩu.

Trường cách xa nhà, tôi đi mỏi cả chân mà vẫn chưa thấy đến. Chưa bao giờ tôi phải đi xa như vậy. Cha tôi bảo trường làng do một gia đình địa chủ bỏ tiền ra xây từ thời Pháp thuộc, bề thế nhất vùng lúc bấy giờ. Nghe các cụ cao niên kể, hồi 30, 31 ngôi trường này từng là nơi chính quyền thực dân giam cầm, tra tấn các chiến sĩ Xô viết Nghệ - Tĩnh. Sau ngày khai giảng, tôi cũng đã thấy trong phòng truyền thống của trường những hình vẽ minh họa bọn lính dùng báng súng đánh đập các chiến sĩ bị trói vào cọc giữa sân trường, máu đỏ thấm đất.

Bước chân tới cổng trường, tôi ngửa cổ nhìn mái nhà cao vút, bỗng thấy ngợp và sợ. Bạn bè thì lạ hoắc. Cũng may có mợ bên cạnh nên tôi cảm thấy yên tâm hơn.
Buổi lễ khai giảng diễn ra chóng vánh, bạn bè chúng nó theo bố mẹ, anh chị về hết, còn lại mình tôi tha thẩn trước lớp đợi mợ tôi xong việc dẫn về.

Ngôi trường tuổi thơ ấy nay không còn nữa. Chẳng hiểu sao một chứng tích lịch sử như vậy lại bị bỏ hoang rồi bị phá dỡ cách đây mấy năm. Mỗi lần về thăm quê, ngang qua nơi trường cũ, bỗng thấy lòng bâng khuâng, chạnh nhớ trường xưa và bạn bè một thuở.

******************

Số phận đã gắn cuộc đời tôi với những lễ khai trường, khi tôi chọn cho mình cái nghiệp nhà giáo. Biết bao lễ khai trường đã đi qua đời tôi. Có lễ diễn ra giản dị trong lớp học sơ tán thời chiến tranh bom đạn, thầy chủ nhiệm lớp nói mấy lời ngắn gọn động viên, nhắc nhở chúng tôi gắng sức học hành, thế là bắt đầu một năm học mới. Có lễ diễn ra giữa sân trường rợp cờ hoa ngày chiến thắng nhưng vẫn ấm tình thầy trò, bè bạn.

Còn bây giờ, lễ khai giảng dường như nặng về hình thức hơn với những bài diễn văn, bài phát biểu đã được chuẩn bị sẵn, nội dung cứ na ná như nhau, thưa gửi thì dài dằng dặc. Bây giờ, nhờ công nghệ số, chỉ cần kích chuột một cái, sửa số liệu ngày tháng là có ngay một bản văn, đầy những ngôn từ sáo rỗng. Vì bệnh hình thức mà người ta quan trọng hóa lễ khai giảng để rồi cả thầy và trò phải tập dượt mướt mồ hôi trước khi công diễn, chẳng khác gì một màn kịch trên sân khấu.

Trên cái sàn diễn hoành tráng, chưng đầy những hoa tươi và băng rôn đỏ chúc mừng, người ta thi nhau khoe thành tích của nhà trường, thi nhau thay mặt chính quyền, ban ngành huấn thị chỉ đạo mà quên mất chủ thể chính của buổi lễ là hàng trăm, hàng ngàn học sinh đang mệt mỏi chịu đựng sự “tra tấn” ấy dưới trời nắng nóng. 

Ngày khai giảng vì thế mà mất “thiêng”, phần vì trước đó các trường đã vào năm học mới gần cả tháng trời rồi, đâu còn là dịp để bạn bè, thầy cô gặp gỡ nhau mà tíu tít đủ chuyện sau ba tháng hè xa cách.

Biết đến bao giờ ngành giáo dục mới loại khỏi tư duy của mình những lối mòn sáo rỗng hình thức, trả lại sự chân thực, trong sáng cho ngày khai trường, để nó mãi mãi là ngày hội đích thực của thầy và trò?

Nguyễn Duy Xuân

tin nổi bật

Tiền không làm tăng hạnh phúc theo cách chúng ta nghĩ

Lớp học trực tuyến miễn phí kéo dài 10 tuần có tên là “Khoa học về Hạnh phúc” của giáo sư Đại học Yale Laurie Santos giúp thay đổi nhận thức về mối quan hệ tiền-hạnh phúc.

Lịch tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy năm 2023

Đến thời điểm này, các kỳ thi đánh giá tư duy, đánh giá năng lực để tuyển sinh đại học năm 2023 ngoài kỳ thi tốt nghiệp THPT đã được các trường công bố thời gian dự kiến diễn ra.

Đào tạo nhân lực bằng công nghệ số mở ra cơ hội mới cho Trường In

Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, nếu định nghĩa Trường Cao đẳng Công nghệ In là trường in thì khi nghề in biến mất, trường cũng sẽ biến mất, nhưng nếu là trường dạy nghề thì sẽ trường tồn.

Hà Nội: Có lớp chỉ 3 học sinh, trường tư linh động cho học sinh nghỉ bù

Hôm qua (27/1) là ngày đầu học sinh Hà Nội quay lại trường sau kỳ nghỉ Tết kéo dài. Tuy nhiên, theo ghi nhận vẫn còn nhiều học sinh trường công chưa quay lại trường.

Thương cảng nào được xây dựng đầu tiên tại Việt Nam, có tuổi đời gần 1 thiên niên kỷ?

Được xây dựng từ năm 1149, tính đến hiện tại, thương cảng này đã có tuổi đời lên đến 874 năm. Đây được coi là cảng biển quốc tế đầu tiên trong lịch sử Việt Nam.

Hàng triệu người muốn được học về ‘hạnh phúc’

Ba năm sau đại dịch COVID-19, khóa học về 'hạnh phúc' của giáo sư tại đại học danh tiếng Yale (Mỹ) đang trở nên phổ biến.

Hạ chuẩn trình độ đào tạo với giáo viên để giải bài toán thiếu nhân lực?

Để giải bài toán thiếu giáo viên, nhất là ở miền núi, vùng sâu vùng xa, có ý kiến đề xuất khi tuyển dụng, nên hạ tiêu chuẩn về trình độ đào tạo đối với ứng viên. Tuy nhiên, điều này lại "vướng" Luật Giáo dục.

Nhật Bản: Bắt giữ hiệu trưởng trường THCS vì bị nghi ngờ gạ tình nữ sinh 15 tuổi

Ngày 27/1, tờ Japan Today đưa tin, hiệu trưởng trường THCS Fujimi, Nhật Bản bị cảnh sát bắt giữ hôm 26/1. Ông bị nghi ngờ về tội gạ gẫm một nữ sinh 15 tuổi quan hệ tình dục vào năm ngoái.

Giúp trẻ hào hứng quay lại trường sau kỳ nghỉ Tết

Chuẩn bị cho trẻ đi học trở lại sau Tết là điều được rất nhiều bậc phụ huynh quan tâm. Sau kỳ nghỉ kéo dài với nhiều hoạt động vui chơi, đa số trẻ thường có tâm lý thích chơi và ngại đi học.

Đại học duy nhất được mệnh danh là 'ngôi trấn sấm động'

Học viện gốm sứ Cảnh Đức Trấn tọa lạc tại Cảnh Đức Trấn- thủ đô sứ hàng nghìn năm tuổi là trường đại học đa ngành duy nhất ở Trung Quốc, và có lẽ trên thế giới chuyên đào tạo về gốm sứ.

Gặp MC “mặn mòi” nhất của Đường lên đỉnh Olympia

Với cách nói chuyện duyên dáng không kém phần hài hước, MC Ngọc Huy của Đường lên đỉnh Olympia thường được các thí sinh gọi bằng biệt danh như “thánh troll”', “vựa muối”.

Vị tướng nào từng giả làm nhà sư để lừa sứ thần của giặc?

Cậy mình là nước lớn, sứ thần của giặc nằm khểnh trong sứ quán và không chịu tiếp vua tôi Đại Việt. Vị tướng này đã nghĩ ra cách giả làm nhà sư để vào nói chuyện.

Phương pháp nuôi dạy con thành người toàn năng của cặp đôi Huỳnh Lỗi – Tôn Lợi

Huỳnh Lỗi và Tôn Lợi áp dụng phương pháp nuôi dạy con tiến bộ. Ái nữ Đa Đa dù mới 17 tuổi nhưng đã sở hữu loạt thành tích 'đáng nể'.

Câu chuyện của nữ sinh từng phải đi rửa bát, bốc vác thuê vì gia đình vỡ nợ

Suốt 2 năm kể từ khi gia đình vỡ nợ, Phương không từ chối làm bất kỳ công việc gì, miễn có thể kiếm ra tiền. Cô đi gia sư, phục vụ nhà hàng, chạy tiệc đám cưới, rửa bát,… thậm chí là bốc vác thuê.

Thưởng thịt lợn, cá thay giấy khen cho học sinh xuất sắc

Vừa qua, trường THCS số 10 Phụ Dương ở tỉnh An Huy, Trung Quốc đã thưởng thịt lợn, cá cho học sinh đạt thành tích cao nhân dịp kết thúc học kỳ và đón Tết Nguyên đán.