Bảo hành 3 lần không được, đổi hàng mới

Theo dự thảo Luật Bảo vệ người tiêu dùng, hàng hóa, linh kiện bảo hành 3 lần trong thời gian bảo hành mã vẫn không sửa được khuyết tật thì phải đổi hàng mới hoặc hoàn tiền cho người mua. Ảnh minh họa.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa phối hợp với Cục quản lý Cạnh tranh - Bộ Công thương tổ chức Hội thảo “Góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật Bảo vệ người tiêu dùng”.

Đây là sự kiện quan trọng trong quá trình xây dựng Dự thảo Luật bảo vệ người tiêu dùng để thay thế Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 1999.

PV Báo Bưu điện Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Đặng Hoàng Hải, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương, thành viên Ban soạn thảo, Tổ phó Tổ biên tập Luật Bảo vệ người tiêu dùng.

Thưa ông, vì sao ngày càng có nhiều người tiêu dùng tìm đến các cơ quan truyền thông, báo chí để phản ánh những bức xúc gặp phải trong quá trình sử dụng hàng hóa, dịch vụ?

Thực ra mong muốn cuối cùng của người tiêu dùng là được giải quyết vụ việc một cách hiệu quả. Việc người tiêu dùng tìm đến cơ quan báo chí đã chứng tỏ sức mạnh của truyền thông bởi sẽ thu hút sự quan tâm của người dân. Cũng vì lý do này nên hiện nhiều báo cũng đã thành lập chuyên mục, câu lạc bộ bảo vệ người tiêu dùng.

Điều đó có nghĩa là “tiếng nói” của các hiệp hội, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng đang ở thế yếu?

Không hẳn vậy. Thực tế tại quốc gia nào cũng vậy, bảo vệ người tiêu dùng là công việc của cả xã hội. Không ở đâu lại chỉ có một cơ quan giải quyết vấn đề này, vì quan hệ tiêu dùng trên thị trường liên quan rất nhiều yếu tố, lĩnh vực khác nhau. Vì vậy việc người tiêu dùng đến với báo chí là rất bình thường.

Nhiều khách hàng sử dụng các dịch vụ viễn thông gặp hiện tượng không truy cập được mạng Internet, hoặc mất sóng, rớt cuộc gọi, thậm chí có người bỗng nhiên bị kẻ khác mua, bán, lấy mất số thuê bao đang sử dụng. Luật Bảo vệ người tiêu dùng mới có quy định đền bù kinh tế cho họ?

Ông Đặng Hoàng Hải.

Trong Dự thảo cũng đã có đề cập đến các trường hợp sử dụng dịch vụ mà người tiêu dùng và nhà cung cấp cùng ký kết hợp đồng, như các dịch vụ viễn thông và có các điều khoản bảo vệ người tiêu dùng, chẳng hạn người tiêu dùng có quyền yêu cầu sửa đổi hợp đồng trong trường hợp không đồng ý với nội dung của hợp đồng theo mẫu.

Ngoài ra, khi giao kết hợp đồng theo mẫu, doanh nghiệp phải để cho người tiêu dùng có một thời gian hợp lý để nghiên cứu hợp đồng. Còn về mặt đền bù kinh tế, Luật không đề cập cụ thể, chi tiết  từng trường hợp cụ thể mà chỉ tạo ra cơ chế để bảo vệ hữu hiệu cho người tiêu dùng.

Với các sản phẩm điện tử, đã có nhiều trường hợp người tiêu dùng đi bảo hành sản phẩm bị “hành” rất nhiều. Liệu với Luật Bảo vệ người tiêu dùng mới họ có yên tâm hơn không, thưa ông?

Phần bảo hành hàng hóa, sản phẩm được Ban Soạn thảo chú trọng rất kỹ. Thực tế, chúng tôi đã khảo sát thị trường, đặc biệt với mặt hàng điện tử, để đề ra các điều khoản liên quan đến bảo hành trong Dự thảo. Chẳng hạn như, trường hợp thương nhân đã thực hiện bảo hành hàng hóa, linh kiện quá ba lần trong thời hạn bảo hành mà vẫn không khắc phục được khuyết tật thì phải đổi hàng hóa, linh kiện mới tương tự cho người tiêu dùng hoặc thu hồi hàng hóa và trả lại tiền cho người tiêu dùng.

Ngoài ra, doanh nghiệp phải chịu chi phí về sửa chữa và vận chuyển hàng hóa, linh kiện đến nơi bảo hành và từ nơi bảo hành đến nơi cư trú của người tiêu dùng. Nếu thay thế linh kiện hoặc đổi sản phẩm mới cho người tiêu dùng thì thời hạn bảo hành của linh kiện hoặc sản phẩm đó sẽ được tính lại từ đầu. Thậm chí, Dự thảo còn quy định khi hết thời gian thực hiện bảo hành, thương nhân không sửa chữa hoặc khắc phục được khuyết tật thì phải đổi hàng hóa, linh kiện mới tương tự cho người tiêu dùng hoặc thu hồi hàng hóa và trả lại tiền cho người tiêu dùng.

Trong Dự thảo 4, có một mục riêng về Quỹ Bảo vệ người tiêu dùng. Căn cứ vào đâu để Ban Soạn thảo đưa ra ý kiến lập Quỹ này và Quỹ sẽ do cơ quan nào quản lý, thưa ông?

Theo những khảo sát kinh nghiệm của các nước cho thấy nếu phụ thuộc hoàn toàn vào Ngân sách nhà nước hoặc sự đóng góp của các nhà hảo tâm, chúng ta sẽ không thể thực hiện được các chương trình lớn để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Vì vậy các nước đều có Quỹ bảo vệ người tiêu dùng. Chẳng hạn như Ấn Độ, một quốc gia châu Á, đông dân cư, có điểm tương đồng với Việt Nam. Họ lập ra Quỹ bảo vệ người tiêu dùng và từ Quỹ đó, họ có những chương trình, hoạt động rất hiệu quả. Nhiều quốc gia châu Âu cũng vậy.

Đây là một kinh nghiệm quý báu. Tuy nhiên, Quỹ thường gây ra nhiều nghi ngờ về tính công khai, minh bạch, nhất là vệc sử dụng thế nào cho hiệu quả. Song xét trên nhu cầu thực tế và kinh nghiệm quốc tế, chúng tôi thấy vẫn nên thành lập Quỹ này. Chính phủ cần có quy định việc quản lý Quỹ chặt chẽ, chi tiết, hợp lý, làm sao để Quỹ phát huy hiệu quả hoạt động. Nguồn tài chính của Quỹ sẽ do người tiêu dùng đóng góp tự nguyện, do các cơ quan, tổ chức, cá nhân tài trợ, Ngân sách nhà nước hỗ trợ và từ các nguồn hợp pháp khác. Quỹ ra đời sẽ huy động được sức mạnh của toàn xã hội.

Chúng tôi cũng có ý kiến về việc Bộ Tài chính sẽ quản lý phần thu, chi tài chính, còn quản lý về mặt hoạt động của Quỹ có thể sẽ là Bộ Công Thương cùng các Hội bảo vệ người tiêu dùng.

Ông có lời khuyên gì dành cho người tiêu dùng để tự bảo vệ mình?

Người tiêu dùng đừng im lặng, vì càng im lặng càng bị đối xử không công bằng. Trước đây, người Việt Nam từng phải chịu cảnh khan hiếm hàng hóa trong một thời gian dài, nên hay có tâm lý e ngại phàn nàn, khiếu kiện, đặc biệt người dân thường ngại theo kiện. Tuy nhiên, khi một người tiêu dùng gặp trục trặc khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ, họ cần phản ánh để được bảo vệ và tránh cho người khác gặp phải trường hợp tương tự. Nhà nước cũng khuyến khích nhân dân tham gia các hoạt động bảo vệ người tiêu dùng và thực hiện pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng.

thực hiện

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 106 ra ngày 4/9/2009.