Bi kịch tự sát: Các nhà lãnh đạo nói gì?

Ông Gou dẫn các nhà báo đi thăm khu sản xuất của Foxconn.

Được mệnh danh là nhà sản xuất đồ điện tử lớn nhất thế giới, Foxconn có hơn 800.000 công nhân, thu nhập bình quân hàng năm tới 60 tỉ USD và là nhà phân phối chính cho các ông lớn công nghệ như Del, Apple và Hewlett-Packard. Tuy nhiên, Công ty này đang là tâm điểm của những lời phê bình và nghi vấn về hàng loạt vụ tự tử của công nhân làm việc tại nhà máy trong vòng một năm trở lại đây.

Trong cuộc họp khẩn cấp tại Đài Loan, các nhà lãnh đạo của Foxconn đã đưa ra các lý do bảo vệ phương pháp khai thác nhân lực của Công ty mình. Tuy nhiên, Hội đồng Nghiên cứu sức khỏe cũng được thành lập nhằm tìm hiểu các nguyên nhân dẫn đến tự tử. Các yếu tố xã hội nằm ngoài tầm kiểm soát của Foxconn đã được kết luận bởi một thành viên trong Hội đồng.

Ông Gou, người sáng lập Tập đoàn Hon Hai và Công ty Foxconn cho biết, ông đang cố gắng xoa dịu những nghi ngờ về cách quản lý nhân lực của Công ty và đồng thời nỗ lực “lật từng tảng đá” trong cuộc tìm kiếm cách ngăn chặn các vụ tự tử. Tuy nhiên, trong một cuộc họp báo khác tại Shenzhen, nơi đặt trụ sở của Foxconn, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã trực tiếp nêu ra sự khai thác sức lực công nhân quá mức là nguyên nhân chính dẫn đến bi kịch tự sát. Lao động 40 tiếng đồng hồ trong một tuần, các công nhân của Foxconn chỉ được trả 32 USD, xấp xỉ mức thu nhập thấp nhất trong khu vực và thường xuyên phải làm thêm giờ với áp lực đáp ứng nhu cầu cao.

“Hệ thống của Foxconn được thiết kế chặt chẽ đến mức không một công nhân nào có thể nghỉ ngơi dù chỉ là một giây”. Ông Li Qiang - Giám đốc China Labor Watch, một nhóm hoạt động về quyền lao động từ New York cho biết.

Công nhân của Foxconn làm việc cật lực 40 tiếng/tuần với mức lương 32 USD.

Trên các tờ báo lớn của Trung Quốc, Foxconn cũng đã liên tục bị phê bình về phong cách điều hành độc đoán và gây áp lực nặng nề cho công nhân nhằm đạt được chỉ tiêu sản xuất.

Dù vậy, trong cuộc họp báo vừa qua, Foxconn đã khéo léo phủ nhận thông tin bằng cách ca ngợi môi trường làm việc dành cho công nhân tại Shenzhen. Khu sản xuất được trang bị nhà nghỉ tiện nghi, có bể bơi và hàng loạt các cơ sở vật chất hiện đại khác. Foxconn cũng khẳng định, họ đã nhiều lần vượt qua các cuộc kiểm tra về chất lượng và tính hiệu quả từ Apple và các khách hàng lớn khác. Thêm vào đó, trước thực tế con số các vụ tự tử đã tăng mạnh, trong một năm trở lại đây, các nhà lãnh đạo Foxconn vẫn cho rằng không có nguyên nhân rõ ràng nào trong việc giải thích. Họ khẳng định rằng các vấn đề của cá nhân và các căn bệnh xã hội như khoảng cách thu nhập ngày càng lớn chính là những nguyên nhân trực tiếp thay vì phong cách quản lý của Công ty.

“Chúng tôi ý thức được sự khác biệt giữa đảm bảo năng suất và bóc lột sức lao động. Bởi vậy, chúng tôi luôn đối xử với nhân viên bằng sự đề cao tối đa”, ông Louis Woo – một người điều hành của Foxconn nói.

Lãnh đạo Foxconn cũng đã mời các nhóm nghiên cứu xã hội và các chuyên gia sức khỏe về nhằm thảo luận, đưa ra các lời khuyên về việc ngăn chặn các trường hợp tự tử tiếp theo. Trong đó, Jing Jun, Giáo sư môn Xã hội học tại trường đại học Tsinghua Thượng Hải đã bác bỏ nguyên nhân từ việc quản lý của Foxconn. Theo ông, tất cả các nạn nhân đều là những người trẻ tuổi, họ đến Shenzhen từ những vùng quê nghèo để tìm kiếm việc làm, bởi vậy, những thay đổi về nhịp sống và lao động cũng như các vấn đề cá nhân chính là những nguyên nhân dẫn đến tự tử. Giáo sư Jing cũng đưa ra giả thiết rằng các vụ tự sát có thể do việc lan rộng của thông tin mà dẫn đến các công nhân bắt chước lẫn nhau, đặc biệt là thông tin về khoản bồi thường lớn từ Foxconn cho các gia đình nạn nhân. Theo một vài công nhân của Foxconn, con số bồi thường lên tới 100.000 nhân dân tệ, hoặc nhiều hơn 14.600 USD.

“Chúng tôi chưa thể đưa ra một kết luận nào chắc chắn, nhưng có lẽ nó giống như một bệnh dịch vậy”, Giáo sư Jing cho biết. “Việc được nhận bồi thường ở mức cao có thể đóng vai trò gì đó trong việc gây ra bi kịch”.

Mặt khác, các chuyên gia sức khỏe lại có ý kiến cho rằng tỉ lệ tự tử tại Foxconn vẫn còn là thấp so với con số trung bình của quốc gia là cứ mỗi 100.000 người lại có 14 người chết, theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới.

Năm ngoái, một công nhân 25 tuổi đã tự sát sau khi bị buộc tội là đánh cắp phiên bản mẫu của một chiếc iPhone4. Trong thư và tin nhắn gửi cho bạn bè, anh ta nói đã bị đánh bởi một nhân viên bảo vệ của Công ty.

Ông Gou - Giám đốc Công ty luôn luôn từ chối các buổi phỏng vấn và không bao giờ cho phép nhà báo vào khu vực sản xuất của Foxconn. Nhưng vừa qua, ông Gou đã bày tỏ mối lo ngại rõ ràng và xuất hiện trong một vài buổi họp báo để xin lỗi về những bi kịch tự sát đã xảy ra. Tin tưởng vào kết quả điều tra của Giáo sư Jing, ông Gou cũng hứa trong thời gian tới, ông sẽ công bố một văn bản nêu rõ ràng thân nhân của các nạn nhân sẽ chỉ được nhận một khoản bồi thường nhất định theo quy định của Chính phủ nếu họ tự sát.

Sau cuộc họp báo, ông Gou đã dẫn 12 nhà báo đi tham quan xung quanh khu sản xuất của Foxconn, thăm chỗ nghỉ ngơi dành cho nhân viên, bệnh viện và trung tâm tư vấn các vấn đề cá nhân dành cho công nhân. Và cuối cùng, ông cũng đã đề nghị giới báo chí nên cẩn thận trong việc đưa tin bởi đó cũng có thể là một nguyên nhân dẫn đến các ý định tự sát. “Tôi yêu cầu giới báo chí hãy có trách nhiệm hơn trong việc đăng tin và đừng thổi phồng vấn đề lên nữa”.

Theo The New York Times

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số tháng 6/2010.