Hồi cuối năm 2014, khi trả lời một cuộc phỏng vấn của BBC, nhà vật lý nổi tiếng Stephen Hawking từng gây "chấn động" khi đưa ra lời cảnh báo về trí thông minh nhân tạo (AI). Ông cho rằng AI có thể đe dọa đến sự tồn tại của con người một khi nó phát triển đến mức độ hoàn thiện. Ông sợ rằng một ngày nào đó, thế hệ máy móc thông minh do chính con người tạo ra sẽ thông minh hơn cả con người; lúc đó, sự tồn tại của loài người chúng ta sẽ chấm dứt.
Có vẻ như AI không chỉ là mối lo ngại của Stephen Hawking. Ngay cả Bill Gates, nhà đồng sáng lập và cựu CEO Microsoft, cũng tỏ ra hết sức lo ngại về các thế hệ AI trong tương lai. "Hãy coi chừng trí tuệ nhân tạo trong những thập kỷ tới, trước khi quá muộn" - Bill Gates đưa ra câu trả lời khi được hỏi về suy nghĩ của mình trước những cỗ máy tính đang ngày càng trở nên thông minh hiện nay. Câu hỏi này được đưa ra trên mạng Reddit hôm 28/1/2015; tại đây, người dùng từ khắp nơi trên thế giới có thể gửi các thắc mắc cho Bill Gates và ông sẽ trả lời trực tiếp.
![]() |
"Tôi là một trong số những người lo ngại về trí tuệ siêu việt. Đầu tiên, các cỗ máy sẽ làm rất nhiều việc cho chúng ta. Nếu chúng ta quản lý chúng tốt, máy móc sẽ mang lại những kết quả tích cực. Tuy nhiên, một vài thập kỷ sau đó, khi máy móc đủ thông minh, đó là lúc chúng ta sẽ phải cảm thấy lo lắng". - Bill Gate cho biết.
Trước đây, tỷ phú Elon Musk, nhà phát minh và sáng lập SpaceX (tập đoàn Công nghệ Khai phá Không gian), CEO của công ty sản xuất oto điện Tesla Motors, cũng bày tỏ quan ngại của mình về AI, mặc dù ông không phải là chuyên gia trong lĩnh vực này. Cùng với đó, hàng trăm các nhà nghiên cứu và các giáo sư trong lĩnh vực AI mới đây cũng đã ký vào một bức thư mởnhằm đề xuất các biện pháp bảo vệ thích hợp để nghiên cứu ra các cỗ máy thông minh mà con người có thể điều khiển được.
"Tôi đồng ý với Elon Musk cũng như một vài người khác về AI, và không hiểu sao một số người lại tỏ ra không quan tâm đến vấn đề này" - Gates cho biết.
Lý do mà Bill Gates hay các nhà khoa học lo ngại là bởi AI giờ đây không chỉ còn tồn tại trong khoa học viễn tưởng. Trong phim ảnh hay sách vở, AI thường hiện diện dưới dạng những cỗ máy được tạo ra để phục vụ cho con người, nhưng sau đó chúng ngày càng thông minh và quay ra "phản bội". Trong loạt phim "The Matrix" (Ma trận), những cỗ máy xét thấy nhân loại là một mối đe dọa với chúng, do đó chúng biến con người thành nô lệ trong một cuộc sống ảo để rồi "ăn" hết điện mà cơ thể con người tạo ra. Hay trong loạt phim "The Terminator" (Kẻ hủy diệt), khi hệ thống máy tính Skynet có khả năng nhận thức, nó đã phát động một cuộc chiến kéo dài bằng cách sử dụng các robot giống như con người để giết chóc.
Quay trở lại thế giới thực, những sản phẩm được xem như là trí tuệ nhân tạo hiện nay bao gồm trợ lý ảo Siri của Apple hay Cortana của Microsoft. Hiện tại Siri thực sự chưa phải là một trợ lý ảo hoàn hảo, tuy nhiên, trong tương lai nó sẽ ngày càng thông minh hơn, khi mà các nhà nghiên cứu phát triển ra các cỗ máy có thể tự học hỏi rồi khai thác vào kho dữ liệu mà rất nhiều thiết bị kết nối Internet tạo ra. Một ví dụ khác là chiếc siêu máy tính Watson của IBM. Hồi năm 2011, chiếc siêu máy tính này mới chỉ được lập trình để có thể trả lời các câu hỏi được nêu ra bằng ngôn ngữ tự nhiên của con người; nhưng sang 2014, nó đã được dùng để nghiên cứu và thực hiện các chuẩn đoán y khoa. Gần đây nhất, các nhà nghiên cứu còn giới thiệu một chiếc siêu máy tính có thể đánh bại bất kỳ ai trong trò chơi bài poker. Tất nhiên, con người chưa phải lo sợ trước những cỗ máy như vậy, tuy nhiên, Bill Gates hay các nhà khoa học khác đang nghĩ tới một viễn cảnh tồi tệ nhất xảy ra trong tương lai.
![]() |
Hồi tháng 10/2014, Musk đưa ra nhận định rằng việc phát triển AI không khác nào "triệu hồi những con quỷ"; trong khi đó hồi tháng 5/2014, nhà vật lý Hawking từng bày tỏ lo ngại về AI: "Trong ngắn hạn, ảnh hưởng của AI phụ thuộc vào người điều khiển nó, còn trong tương lai, sự ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào việc chúng ta có thể điều khiển được AI nữa hay không". Ngày hôm nay, Gates đưa ra cảnh báo của mình trong bối cảnh Microsoft cũng đang phat triển một cỗ máy thông minh nhân tạo mang tên Cortana. Cái tên này được Microsoft lấy theo tên một nhân vật AI nổi tiếng trong loạt game Halo do chính hãng phát triển. Cortana hiện đã có mặt trên Windows Phone, và trong tương lai không xa sẽ được đưa lên cả máy tính chạy Windows 10. Bill Gates thôi làm CEO Microsoft từ năm 2000 và rời ghế chủ tịch tại công ty năm 2014, sau khi Satya Nadella được bổ nhiệm lên làm CEO. Tuy nhiên, ông vẫn giữ vai trò là cố vấn công nghệ cho Microsoft, công ty phần mềm lớn nhất thế giới hiện nay. Cũng mới đây, Gates chia sẻ rằng ông đang giúp đỡ Microsoft phát triển một dự án về trợ lý cá nhân(Personal Agent), một dạng phần mềm trợ lý được thiết kế để giúp bạn lưu và nhớ lại mọi thứ, đòng thời đưa ra lời khuyên rằng bạn nên tập trung vào công việc gì. Sản phẩm của Bill Gates xuất phát từ thực trạng hiện nay rằng các ứng dụng chỉ đưa ra thông báo cho bạn biết có thông tin gì mới, chứ không thể giúp đỡ gì bạn trong việc giải quyết các vấn đề. Gates cho rằng đó không phải cách làm hiệu quả, và trợ lý ảo (mà Bill Gates đang phát triển) sẽ giúp đỡ bạn để xử lý các vấn đề, thông tin mới đó. "Nó sẽ chạy được trên tất cả các thiết bị" - Gates tiết lộ.