Bộ mặt thật người giàu nhất thế giới

Carlos Slim, người giàu nhất thế giới hiện nay

ICTnews - Thầm lặng giàu có, cho đến khi ông vượt qua Bill Gates để chiếm lĩnh vị trí tỷ phú số 1 thế giới, ông lại xuất hiện với những từ xấu xí như "keo kiệt", "độc quyền"...

Carlos Slim, từng là một trợ giảng  môn toán, con trai của một người nhập cư Leban, người đã bắt đầu buôn bất động sản tại thành phố Mehico từ năm 1910, đã được bố dạy rằng: Dù Mehico có lúc thăng trầm, nhưng đừng bao giờ mất niềm tin vào đất nước.

Slim đã đầu tư 55 triệu USD vào một công ty bảo hiểm. Không chỉ có vậy, ông còn đầu tư vào một dây chuyền khách sạn và có cổ phần trong nhà bán lẻ Sanborns.

Giờ đây, những đầu tư thuở ấy đang “nở hoa”. 3 con trai của ông – Calos Jr, 40 tuổi, Marco Antonio, 39; và Patrick, 38 điều hành các doanh nghiệp khác nhau của Slim và đưa ra những quyết định chiến lược, trong khi bố của họ, người từng trải qua cuộc phẫu thuật tim năm 1997 đã rút lui. Tuy vậy, Carlos Slim Helú đã trở thành người giàu nhất thế giới trong mấy tháng gần đây, chiếm ngôi của “trùm phần mềm” Bill Gates.

“Tôi nhớ có thời giá trị các công ty của Carlos Slim rất thấp”, Patrick, con trai út của Carlos Slim Helú, nhớ lại. Đó là vào đầu những năm 1980, Mehico đang chìm trong cuộc khủng hoảng tài chính. Carlos Slim dạy cho 3 con trai vẫn còn tuổi teen những bài học kinh tế. Tất cả ngồi vòng tròn trong phòng ăn, Slim đưa ra tờ giấy viết tay. Trong đó, “gạch đầu dòng” thứ nhất nói làm thế nào mà một công ty bảo hiểm Mehico lại bán được ít hợp đồng hơn nhà bảo hiểm Mỹ. “Gạch đầu dòng” tiếp theo là so sánh với nhà sản xuất kẹo hay thuốc lá châu Âu, nhà sản xuất Mehico bị đánh giá thấp. “Thời đó đã rất lâu rồi”, Pactrick nói, “Nhưng tôi vẫn nhớ bố đã dạy chúng tôi từ khi còn rất bé”.

Slim: “Ông trùm độc quyền”?

Theo tính toán của tạp chí Fortune, đến cuối tháng 7, ông Slim, 67 tuổi, có khối tài sản trị giá 59 tỷ USD nhờ giá trị các cổ phần của ông. Con số đó đưa ông vượt qua 58 tỷ của Bill Gates. Tài sản của Slim nhảy vọt 12 tỷ USD chỉ trong 1 năm nay. Cổ phần của gia đình ông tương đương hơn 5% GDP 2006 của Mehico.

Công ty viễn thông Teléfonos de México của Slim kiểm soát 92% đường dây điện thoại của Mehico và hãng không dây América Móvil của ông có 70% thị phần trong nước. Tuy nhiên, George W. Grayson, giáo sư của trường Đại học College of William & Mary, đã dùng từ “Slimlandia” để nói về gia đình Slim.

Đó không phải là một từ tôn kính. Nhiều người dân Mehico hy vọng được cổ phần hoá nhằm tạo ra cạnh tranh và đẩy giá cả đi xuống. Nhưng điều đó không xảy ra. “Slim là một trong số những người ở Mehico cản trở sự tăng trưởng đó của đất nước bởi họ điều hành các công ty độc quyền” Grayson nói. “Nền kinh tế Mehico kém hiệu quả và đang mất dần thế cạnh tranh so với các quốc gia khác bởi những người như Slim”.

“Những lời buộc tội không có cơ sở”, con trai cả Carlos Jr phản kháng trong một cuộc phỏng vấn, và viện bản báo cáo của một nhà phân tích cho thấy mức giá trung bình của dịch vụ điện thoại đường dài tại Mehico so với các quốc gia khác. Mehico là nước rẻ thứ 3, sau Mỹ và Phần Lan. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây của World Bank lại hoàn toàn khác, giá cước thuê bao của Mehico nằm trong số những nước cao nhất trong thế giới đang phát triển.

“Máu” kinh doanh từ bé

Slim kế thừa được sở trường về những con số và kiếm tiền - từ bố của ông, Julian, người di cư đến Mehico năm 1902 để tránh chế độ quân dịch của đế chế Ottoman. Julian Slim bắt đầu với một cửa hàng tổng hợp và mua bất động sản ở khu buôn bán của thành phố Mehico năm 1910. Ông yêu cầu người con trai út phải ghi lại những “phi vụ” buôn bán của ông vào một cuốn sổ. Slim vẫn giữ một số sổ sách từ ngày xưa trên giá sách tại văn phòng của ông.

Mặc dù dạy toán để kiếm tiền, Slim cũng đã tốt nghiệp bằng kỹ sư tại Trường đại học Quốc gia Mehico vào đầu những năm 1960. Sau đó ông bắt đầu làm môi giới chứng khoán và dần thôn tính các công ty. Ông tái đầu tư tiền từ những công ty này hoặc dùng nó để mua lại các hãng khác, và đặt tên cho tập đoàn của ông là Grupo Carso.

Sau đó đến cuộc khủng hoảng kinh tế Mehico năm 1982. Đất nước không trả nổi các món nợ nước ngoài, các nhà đầu tư rời bỏ Mehico, các công ty bán tống bán tháo. Slim lại “vớ” được món hàng giá rẻ. Luôn luôn, ông dạy các con về chiến lược đầu tư, thỉnh thoảng lại kiểm tra kỹ năng kinh doanh của các con, như có lần ông hỏi cậu út Patrick 12 tuổi có nên mua nhà sản xuất thuốc lá Cigatam (ông đã mua).

Kinh tế Mehico dần phục hồi và cuối những năm 1980, Slim là một trong những doanh nhân thành công nhất đất nước. Khi chính phủ bán hãng điện thoại nhà nước Teléfonos de México. Slim hợp tác với SBC (nay là AT&T) và France Telecom để mua 20% cổ phần công ty vào cuối năm 1990 với giá 2 tỷ USD - một mức giá công bằng dựa trên giá trị thị trường của các công ty điện thoại khác ở thời đó. Điều khiến các đối thủ của Slim xót xa là Slim và công ty nhận được bản đảm bảo vị thế độc quyền 7 năm tại lúc mà các hãng điện thoại trên thế giới có tiền để nhảy vào các thị trường mới. Chưa hết, Slim lại có mối quan hệ chặt chẽ với các quan chức chính phủ Mehico.

Người dân Mehico cảm thấy Slim không phải là doanh nhân “thoáng”. Họ hy vọng cổ phần hoá sẽ mang đến giá cước thấp và nhiều nhà cung cấp dịch vụ mới. Tuy nhiên, Teléfonos de México có vị thế độc quyền hoàn toàn trong hơn 15 năm sau khi chính phủ rút khỏi hãng điện thoại này.

Các công ty viễn thông trong nước và nước ngoài liên tục bị đánh bật trong khi nỗ lực tấn công thị trường Mehico do mức cước kết nối vào mạng của TelMex (tên thường gọi của Teléfonos de México) để thực hiện cuộc gọi.

Slim giữ không để đối thủ vào Mehico nhưng ông lại tìm cách mở rộng ra khỏi phạm vi đất nước. Tổng giám đốc điều hành Randall Stephenson của AT&T vẫn còn nhớ buổi làm việc cùng Slim. Trên chiếc bàn giấy (Slim không dùng máy tính) để một tờ giấy, trong đó 1 cột Slim liệt kê tất cả các công ty mà ông sở hữu hoặc kiểm soát, cột khác ông liệt kê mọi đối thủ khác cùng với doanh thu, lợi nhuận tác nghiệp của họ. Một nhà quản trị khác của một hãng viễn thông Mỹ nhớ về hội nghị tại thành phố Mehico cách đây mấy năm, khi Slim đang tìm cách đầu tư vào những hãng điện thoại. Slim đã hỏi cả hội nghị những câu hỏi dường như không kết thúc về chi tiết kinh doanh. Chỉ sau khi Slim rời khỏi phòng nhà quản trị mới choáng váng nhận ra Slim đã “mót” được những thông tin giá trị về cạnh tranh.

Trong khi Slim trải qua cuộc phẫu thuật tim vào năm 1997, mọi con mắt đều đổ dồn vào các con trai ông. “Khi tôi ốm, các con trai còn rất trẻ”, Slim nói. Tuy nhiên, “chúng đã thay tôi lãnh đạo, và không ai biết tôi đang điều trị ở nhà”.

Công việc từ thiện

Slim là nhà tài trợ chính cho sáng kiến One Laptop Per Child (mỗi trẻ em một laptop) của Nicholas Negroponte, một kiến trúc sư và là nhà khoa học máy tính, được mọi người biết đến là nhà sáng lập và là chủ tịch của phòng thí nghiệm thuộc Viện công nghệ Massachusetts (MIT). Gần đây, Bill Clinton đã thuyết phục Slim cống hiến ít nhất 100 triệu USD cho quỹ từ thiện để giảm nghèo đói tại Mỹ latin. Slim cũng đã đầu tư mạnh vào việc tân trang lại khu buôn bán lịch sử Centro của thành phố Mehico.

“Tôi nghĩ cách tốt nhất để giúp đỡ mọi người không phải là cho họ tiền mà là cho họ một công việc”, con trai thứ của Slim nói, “Chúng tôi hỗ trợ giáo dục, sức khoẻ và việc làm – đó là những gì mọi người cần cho một cuộc sống tốt đẹp hơn”.

Còn con trai cả của Slim thì nổi tiếng với giới báo chí và nhà bình luận Mỹ hồi đầu năm nay khi ông nói ông không có ý định “đi vòng quanh như Santa Claus (ông già Noel) để phân phát sự giàu có” của ông.

Slim có một quan điểm “khác người”. Cách đây vài năm ông giành được giải thưởng của Quỹ Phát triển và Giáo dục thế giới nhờ những đóng góp của ông trong cơ sở hạ tầng của thế giới đang phát triển. Trong bài diễn văn nhận giải thưởng, Slim giải thích cho công việc của ông: “Nhiều người muốn mang lại một thế giới tốt đẹp hơn cho con em của họ. Và tôi đang cố gắng mang lại lớp trẻ tốt hơn cho thế giới của tôi”.

HuyềN Thương

Theo Fortune

• Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số cuối tháng 8/2007