Cách Thiền sư Thích Nhất Hạnh truyền giảng phương Tây chánh niệm

Tờ Washington Post của Mỹ mới đây đã cho đăng tải một bài xã luận ca ngợi Thiền sư Thích Nhất Hạnh cũng như việc ông mang chánh niệm tới phương Tây, giúp thay đổi cuộc đời nhiều người.

VietNamNet xin trân trọng giới thiệu nguyên văn bài viết này của tác giả Arthur C. Brooks:

{keywords}
Thiền sư Thích Nhất Hạnh tại Chùa Sóc Sơn, Hà Nội năm 2007. Ảnh: Reuters 

"Khi hít vào, ta thấy cơ thể này không phải của ta. Khi thở ra, ta không bị giới hạn bởi cơ thể này. Ta là cuộc sống không có ranh giới. Ta chưa bao giờ được sinh ra và ta chưa bao giờ chết đi". Thiền sư Thích Nhất Hạnh của Việt Nam, người đã đúc kết triết lý trên vừa viên tịch ở tuổi 95.

Ngoài Đức Đạt Lai Lạt Ma, Thiền sư Thích Nhất Hạnh được coi là tu sĩ Phật giáo nổi tiếng nhất với thế giới phương Tây. Ông đến phương Tây vào năm 1961 để giảng dạy về Phật giáo và tôn giáo học so sánh tại các trường Đại học Princeton và Đại học Columbia (Mỹ). Ông thu hút đông đảo sự chú ý vì phản đối chiến tranh Việt Nam và tình bạn với nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng Mỹ Martin Luther King Jr., người gọi ông là “tông đồ của hòa bình”.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh sau đó còn viết sách (ông đã bán được hơn 3 triệu cuốn sách chỉ tính riêng ở Mỹ), thành lập một trung tâm thiền tập Phật giáo chủ yếu dành cho người phương Tây, thu hút hàng nghìn tín đồ. Ông cũng dẫn dắt các cuộc hội thảo tại nhiều tổ chức, bao gồm cả Ngân hàng Thế giới, Google và Đại học Harvard.

Đóng góp lớn nhất của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đối với tư duy phương Tây là truyền giảng triết lý về chánh niệm: ý thức đầy đủ về khoảnh khắc hiện tại. Ông tin chánh niệm là bí quyết không chỉ để hạnh phúc mà còn để sống đích thực.

Con người có một khả năng đáng chú ý để tồn tại bên ngoài khoảnh khắc hiện tại. Thật vậy, sự tinh túy của trí óc con người là khả năng tái hiện các sự kiện trong quá khứ và mường tượng các viễn cảnh trong tương lai. Tất nhiên, đây là một may mắn lớn vì nó cho phép chúng ta học hỏi tối đa từ các trải nghiệm của mình và thực hành hiệu quả cho tương lai.

Tuy nhiên, đó cũng là một lời nguyền. Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã lý giải điều này trong cuốn sách “Điều kỳ diệu của chánh niệm” xuất bản năm 1975: “Trong khi rửa bát, người ta chỉ nên rửa bát. Điều đó có nghĩa, trong khi rửa bát, người ta phải hoàn toàn nhận thức được thực tế rằng mình đang rửa bát. Tại sao? Nếu chúng ta đang nghĩ về quá khứ hoặc tương lai, chúng ta không còn sống trong thời điểm mình đang rửa bát nữa". Chúng ta hoặc đang sống lại một quá khứ hoặc "bị hút vào tương lai" chỉ tồn tại trong ý niệm. Do đó, chỉ có chánh niệm thì mới thực sự sống.

Đơn giản vậy thôi, nhưng tất nhiên cũng vô cùng khó, như bất kỳ người mới nhập môn thiền nào có thể chứng thực. Thiền sư Thích Nhất Hạnh truyền dạy rằng, bí quyết là thực hành trong các hoạt động hàng ngày, chẳng hạn như rửa bát. Nhưng nó cũng đòi hỏi sự thành thạo của một ý niệm thứ hai, giống như chánh niệm, gần như xa lạ với người phương Tây trước tác phẩm của thiền sư: không cố chấp vướng mắc.

Sự cố chấp vướng mắc của bản thân khiến chúng ta quên lãng việc tồn tại thực sự trong cuộc sống của mình. Cố chấp vướng mắc với những gì? Rõ ràng nhất là với sự sở hữu. Trong “Trái tim của Bụt” (1999), Thiền sư kể câu chuyện về Đức Phật và một nhóm nhà sư "đang an yên dùng bữa trưa cùng nhau" thì một người nông dân địa phương xông vào và hỏi một cách đầy kích động rằng họ có nhìn thấy những con bò đã bỏ chạy của anh ta hay không. Người nông dân than vãn thêm rằng, số phận anh ta càng thêm bất hạnh vì vụ thu hoạch vừng vừa bị sâu bọ phá hoại. Sau khi người nông dân rời đi, Đức Phật quay sang các nhà sư và nói: “Này quý đạo hữu, các vị có biết mình là người hạnh phúc nhất trên Trái đất không? Các vị không có bò hay vừng để mất”.

Tuy nhiên, sự cố chấp vướng mắc còn sâu sắc hơn sự chiếm hữu đơn thuần. Trong một chiêm nghiệm đặc biệt hữu ích cho thời điểm hiện tại ở Mỹ, Thiền sư Thích Nhất Hạnh viết: "Nhân loại phải chịu đựng rất nhiều bởi sự cố chấp vướng mắc vào các quan điểm". Cố gắng sống đúng đắn sẽ làm phân tán sự chú ý khỏi những thứ khác trong thời điểm hiện tại. Tương tự, Thiền sư cũng đề cập đến sự vướng mắc với giận dữ và lo lắng, trong đó ông lưu ý rằng, việc lưu giữ những cảm xúc này là hoàn toàn tự nguyện. Hãy để chúng trôi đi; suy cho cùng, chúng chỉ là những ảo ảnh từ quá khứ hoặc tương lai.

Có thể bạn thấy nghịch lý khi một nhà hiền triết tuyên bố “Ta sẽ không bao giờ chết” lại qua đời. Tuy nhiên, không có gì mâu thuẫn ở đây. Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã truyền giảng một triết lý nhà Phật rằng, cái chết là một ảo ảnh. Ý thức bắt đầu trước khi sự sống sinh học khởi phát và tiếp tục sau khi nó kết thúc: "Sinh và tử chỉ là một cánh cửa mà chúng ta vào - ra".

Thách thức to lớn, như Thiền sư đã nhận thấy, không phải là sống sau cái chết sinh học của ông hay của bạn. Đó là sống ngay ở hiện tại.

Tuấn Anh (gt)

>>> Đọc tin thế giới mỗi ngày trên Vietnamnet

Thiền sư Thích Nhất Hạnh và những người nổi tiếng trên thế giới

Thiền sư Thích Nhất Hạnh và những người nổi tiếng trên thế giới

Thiền sư Thích Nhất Hạnh có ảnh hưởng lớn trên thế giới và được nhiều người nổi tiếng ngưỡng mộ.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh trong mắt báo chí thế giới

Thiền sư Thích Nhất Hạnh trong mắt báo chí thế giới

Hàng loạt hãng tin và tờ báo lớn trên thế giới đã đưa tin về sự ra đi của Thiền sư Thích Nhất Hạnh. 

tin nổi bật

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.

Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.

Nếu EU áp cấm vận dầu mỏ, Nga có bị đẩy vào thế bí?

Moscow đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có: nếu Liên minh châu Âu (EU) cấm nhập khẩu hàng triệu thùng dầu thô của Nga, liệu họ có thể tìm được khách hàng mới?

Vì sao Biển Đen quan trọng với Nga trong cuộc chiến ở Ukraine?

Nhiều chuyên gia cho rằng, Nga sẽ không thể củng cố lực lượng hải quân đang hứng chịu tổn thất trong chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine nếu không có sự tiếp cận lớn hơn với Biển Đen.

Chuyên gia lý giải nguyên nhân đồng Rúp Nga phục hồi phi thường

Sau khi mất gần một nửa giá trị vào tháng Ba do các lệnh trừng phạt từ phương Tây, đồng Rúp Nga đã phục hồi lên mức cao nhất trong hơn hai năm qua.

Vì sao loại vũ khí quan trọng cho Ukraine chống Nga đang bị thiếu hụt?

Hiện có một số nguyên nhân khiến Ukraine bị thiếu hụt nguồn cung tên lửa Javelin, một vũ khí lợi hại do Mỹ tài trợ để chống lại các lực lượng Nga.

Sau Ba Lan, Bulgaria, thành viên EU nào sẽ bị Nga ngắt khí đốt?

Cuộc chiến năng lượng giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU) tăng nhiệt sau quyết định của Moscow về ngưng cấp khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria.

Nga bắt đầu cắt nguồn cung nhiên liệu, châu Âu có lâm nguy?

Một yếu tố đang phủ bóng lên phản ứng của châu Âu trước chiến dịch tấn công quân sự của Moscow ở Ukraine là, khí đốt Nga đang sưởi ấm các ngôi nhà và cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp của châu lục.

Nga thất thế trong 'chiến tranh mạng' với Ukraine?

Giữa lúc các lệnh trừng phạt của phương Tây đang gây khó khăn cho nền kinh tế và quân đội hứng chịu tổn thất trong chiến dịch quân sự ở Ukraine, Nga còn phải đối mặt với một thách thức mới.

Lý do Đức dè dặt chuyển vũ khí hạng nặng cho Ukraine

Dù đã tuyên bố thay đổi chính sách đối ngoại và quốc phòng khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu, nhưng Đức vẫn tỏ ra dè dặt trong việc cấp vũ khí hạng nặng cho Kiev.

Sự thay đổi chiến lược của Mỹ trong giai đoạn 2 cuộc chiến Nga - Ukraine

Khi chiến dịch tấn công quân sự của Nga ở Ukraine biến thành cuộc chiến tranh tiêu hao, không có khả năng đạt thỏa thuận hòa bình trong nay mai, Mỹ và các đồng minh bắt đầu thay đổi chiến lược ứng phó.

Nga - Ukraine xung đột, các nước lân cận ảnh hưởng kinh tế thế nào?

Vào thời bình, việc gần các thị trường của Nga và Ukraine là một lợi thế. Tuy nhiên, vào thời chiến, các mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế đã trở thành gánh nặng đối với các nước láng giềng.

Ngày bỏ phiếu bầu tổng thống, cử tri Pháp lựa chọn Macron hay Le Pen?

Cử tri Pháp hôm nay (24/4) đi bỏ phiếu bầu tổng thống. Họ sẽ phải quyết định tiếp tục ủng hộ Tổng thống Emmanuel Macron hay nhà lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen.

Cách Nga 'sống chung' với lệnh trừng phạt

Chính phủ, các doanh nghiệp và người dân Nga đang có những giải pháp sáng tạo để đối phó với những lệnh trừng phạt từ phương Tây và thích ứng với trạng thái 'bình thường mới'.

Nga hé lộ mục tiêu thật sự của giai đoạn 2 cuộc chiến ở Ukraine

Một tướng cấp cao của quân đội Nga cho biết, mục tiêu cho giai đoạn 2 chiến dịch tấn công quân sự của nước này ở Ukraine là thâu tóm kiểm soát toàn bộ khu vực miền nam và vùng Donbass, miền đông nước láng giềng.