Trao đổi với PV VietNamNet bên lề Hội nghị thúc đẩy xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng TPHCM năm 2026 do Sở Công Thương TPHCM tổ chức chiều 21/9, bà Võ Thị Phương Lan, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Logistics và Cảng biển TPHCM (HLA), kiêm Chủ tịch HĐQT ASL Logistics, cho biết chi phí logistics tại TPHCM nói riêng và Việt Nam nói chung đang cao hơn nhiều nước trong khu vực, ước tính chiếm 16-17% GRDP.
Theo lãnh đạo HLA, điểm nghẽn tồn tại lâu nay của ngành logistics tại TPHCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam là hạ tầng giao thông thiếu đồng bộ, kết nối hạn chế. Các tuyến đường bộ nối sân bay, cụm cảng biển trọng điểm với khu công nghiệp và nhà máy sản xuất thường xuyên ùn tắc, làm tăng thời gian và chi phí vận chuyển.
TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho biết TPHCM hiện chiếm khoảng 17,6% kim ngạch xuất khẩu, 18,4% nhập khẩu và 18% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước.
Tuy nhiên, hoạt động xuất nhập khẩu của thành phố đang đối diện bốn điểm nghẽn lớn. Trong đó, quy mô xuất khẩu chưa phản ánh tương xứng giá trị do doanh nghiệp nội địa tạo ra; cơ hội thị trường chưa chuyển hóa thành hợp đồng do vướng hồ sơ chứng nhận xuất xứ (C/O); hạ tầng logistics thiếu đồng bộ, làm phát sinh chi phí lưu bãi và chậm giao hàng; cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu liên ngành chưa đáp ứng yêu cầu điều hành.
Áp lực càng gia tăng khi thương mại quốc tế biến động mạnh. TS Nghiêm đề nghị TPHCM triển khai đồng bộ bảy nhóm giải pháp nhằm giữ vững thị trường, nâng chuẩn chuỗi cung ứng và tối ưu hóa hoạt động lưu thông hàng hóa.
Các giải pháp gồm mở rộng thị trường theo từng ngành hàng, gắn với năng lực ứng phó biến động thuế quan; nâng cấp nhà cung ứng trong nước theo yêu cầu của bên mua; chủ động nguồn nhập khẩu và sử dụng hiệu quả đầu vào; tổ chức logistics theo hành lang sản xuất và cửa ngõ quốc tế; hỗ trợ vốn và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn; xây dựng nền tảng số điều phối xuất nhập khẩu, logistics; đồng thời tạo thuận lợi thương mại thông qua cơ chế xử lý xuyên suốt.
Theo đại diện Bộ Công Thương, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản lý đơn hàng, tồn kho, vận tải đa phương thức và phân phối quốc tế; tăng cường liên kết với các đại lý ở nước ngoài để chịu trách nhiệm trên toàn hành trình.
Doanh nghiệp cũng cần từng bước làm chủ công nghệ cốt lõi, công nghệ chiến lược; chủ động đánh giá mức độ phụ thuộc vào các nguồn vật tư trọng yếu như vải, nhựa kỹ thuật và linh kiện điện tử. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp xây dựng phương án thay thế, tính toán mức tồn kho an toàn và bảo đảm quy tắc xuất xứ của thành phẩm.
TPHCM quyết giảm chi phí logistics
Ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, cho biết thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kết nối hạ tầng giao thông, hướng tới kéo giảm chi phí logistics còn 11-14% GRDP trong giai đoạn 2025-2030.
Trọng tâm của chiến lược là phát triển hệ thống giao thông đa phương thức gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng không và cảng biển.
Từ nay đến năm 2030, bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ các tuyến vành đai và cao tốc kết nối TPHCM với Mộc Bài, Cần Thơ, Long Thành, thành phố sẽ ưu tiên phát triển hạ tầng đường sắt và đường thủy nội địa.
Trong đó, tuyến đường sắt kết nối các khu công nghiệp tại khu vực Bình Dương với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải được xác định là dự án chiến lược, giúp rút ngắn thời gian và giảm chi phí vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu. Thành phố cũng định hướng thí điểm cơ chế cảng mở liên thông nhằm thu hút luồng hàng quá cảnh.
Theo bà Võ Thị Phương Lan, chính sách miễn, giảm phí hạ tầng cảng biển thời gian qua đã giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu giảm bớt chi phí vận hành. Cùng với đó, chuyển đổi số và tự động hóa quy trình nghiệp vụ đang tạo ra những thay đổi rõ rệt.
Việc chuyển từ lệnh giao hàng bằng giấy sang lệnh giao hàng điện tử (e-D/O) giúp doanh nghiệp và đại lý logistics hoàn tất việc nộp hồ sơ, thanh toán cước, nhận lệnh trực tuyến mà không phải đến hãng tàu xếp hàng.
Tại cơ quan hải quan, phần lớn hàng hóa thuộc luồng xanh đã được thông quan tự động, không cần xử lý hồ sơ giấy. Việc tập trung đầu mối thông quan về các trung tâm chính cũng hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải làm thủ tục tại nhiều chi cục, qua đó minh bạch hóa số liệu và đẩy nhanh tốc độ thông quan.
Theo bà Lan, các nền tảng số hiện cho phép doanh nghiệp xuất nhập khẩu chỉ cần vài thao tác trong khoảng 2 phút để hoạch định giá thành toàn bộ chuỗi cung ứng, thay vì mất ít nhất 2 ngày như trước.
“Khi các dự án trọng điểm như đường vành đai 3, vành đai 4 hoàn thành, kết hợp với các tuyến đường thủy và đường sắt nối vùng sản xuất công nghiệp phía Nam với cụm cảng nước sâu Cái Mép, chi phí logistics sẽ được kéo giảm đáng kể”, bà Lan nhận định.
Lãnh đạo HLA kỳ vọng với hạ tầng ngày càng đồng bộ và làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ, TPHCM có thể kéo chi phí logistics xuống dưới 15% trong giai đoạn 2027-2028, tạo điều kiện để xuất khẩu tăng trưởng và đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế.
.svg){kind=icon}
