Đằng sau các mảnh ghép này là hướng đi theo tư duy logistics đa phương thức, nơi “biển - bộ - không” không còn là những cấu phần tách rời mà được kết nối trong cùng một hệ sinh thái hạ tầng và chuỗi cung ứng.
Những “nút thắt tăng trưởng”
Báo cáo ngành logistics Việt Nam 2025 do Trung tâm phân tích Công ty CP Chứng khoán SHS thực hiện chỉ ra, ngành logistics Việt Nam đang đứng trước một nghịch lý lớn: nhu cầu tăng nhanh nhưng năng lực hệ thống chưa theo kịp.
Giai đoạn 2025-2029, logistics được dự báo duy trì mức tăng trưởng 6-7%/năm, nhờ xuất khẩu, thương mại điện tử và dòng vốn FDI. Riêng thương mại điện tử, với quy mô khoảng 31 tỷ USD năm 2025 và tốc độ tăng trưởng được dự báo sẽ đạt hai chữ số trong nhiều năm tiếp theo đặt ra yêu cầu mới về tốc độ, chi phí và khả năng mở rộng của hệ thống logistics.
Tuy nhiên, theo SHS, tăng trưởng này đang diễn ra trên một cấu trúc chưa được tái thiết tương xứng. Khi vận tải đường bộ vẫn chiếm gần 80% tổng khối lượng hàng hóa, chi phí logistics của Việt Nam khó có thể giảm bền vững, bất chấp các nỗ lực tối ưu vận hành ở từng khâu riêng lẻ. Các phương thức có chi phí thấp hơn và phù hợp cho vận tải khối lượng lớn như đường thủy nội địa và đường sắt chưa phát huy được vai trò do thiếu các trung tâm logistics tích hợp và hạ tầng kết nối đồng bộ. Hệ quả là logistics rơi vào trạng thái “tăng trưởng bị nén”: nhu cầu tăng nhanh, nhưng năng lực tổ chức chuỗi không theo kịp.
Một điểm nghẽn mang tính quyết định khác là giới hạn của đầu tư công. Giai đoạn 2025-2035 được xác định là chu kỳ đầu tư mới của hạ tầng logistics, gắn với hàng loạt dự án lớn như Sân bay quốc tế Long Thành, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cùng mạng lưới cao tốc, vành đai và trung tâm logistics cấp vùng. Trong bối cảnh Nhà nước chuyển dần sang vai trò kiến tạo và tạo lập khung thể chế cho phát triển hạ tầng, nhiều dự án logistics được triển khai theo hướng xã hội hóa, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò chủ thể đầu tư và tổ chức thực hiện, đồng thời chủ động hơn trong quản trị tài chính và hiệu quả khai thác.
Chính trong khuôn khổ đó, logistics không còn là bài toán tối ưu từng dự án riêng lẻ, mà trở thành phép thử về năng lực triển khai ở cấp độ hệ thống. Ở đó, vai trò của những doanh nghiệp tư nhân có tầm nhìn dài hạn, như T&T Group, bắt đầu trở nên rõ nét hơn với tư cách chủ thể trực tiếp tham gia giải bài toán cấu trúc của logistics Việt Nam.
T&T - Giải “điểm nghẽn”, góp sức định hình cấu trúc logistics quốc gia
Năm 2015, T&T Group gây bất ngờ khi trở thành cổ đông chiến lược của Cảng Quảng Ninh. Thay vì coi đây như một tài sản khai thác độc lập, T&T tái định vị vai trò của Cảng Quảng Ninh trong mạng lưới logistics phía Bắc. Sau hơn 1 thập kỷ tái cơ cấu, vai trò của Cảng Quảng Ninh ngày càng quan trọng. Năm 2025, sản lượng hàng hóa xếp dỡ qua cảng đạt trên 11 triệu tấn, doanh thu đạt khoảng 702 tỷ đồng và lợi nhuận đạt gần 165 tỷ đồng - mức cao nhất kể từ khi thành lập. Cảng hiện nắm giữ hơn 90% thị phần dịch vụ cảng và logistics cho mặt hàng nông sản rời tại khu vực Cái Lân và miền Bắc, đồng thời từng bước mở rộng vai trò từ đầu mối bốc xếp sang trung tâm logistics tích hợp.
Với T&T Group, đây được xem là nền móng đầu tiên cho định hướng tham gia sâu hơn vào cấu trúc logistics và chuỗi kết nối hạ tầng quy mô lớn.
Năm 2018, T&T Group bắt tay với gã khổng lồ logistics YCH (Singapore). Vào thời điểm này, YCH đưa ra ý tưởng hình thành chuỗi kết nối logistics thông minh tầm cỡ khu vực - ý tưởng trùng khớp với tầm nhìn mà T&T Group đang theo đuổi. Kết quả của sự hợp tác là sự ra đời của Vietnam SuperPortTM - hợp phần đầu tiên của Mạng lưới logistics thông minh ASEAN.
Điểm khác biệt của Vietnam SuperPortTM nằm ở cách tiếp cận logistics theo hướng tích hợp đa phương thức, thay vì vận hành như một trung tâm kho bãi truyền thống. Tại đây, đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và logistics công nghệ cao được tổ chức trong cùng một cấu trúc kết nối, hướng tới giảm chi phí vận tải và nâng hiệu quả luân chuyển hàng hóa ở quy mô lớn.
Với vị trí trên trục Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng, gần các trung tâm sản xuất công nghiệp lớn và hành lang xuất khẩu quan trọng, ICD Vĩnh Phúc sẽ trở thành điểm tổ chức lại dòng hàng ở cấp độ vùng và quốc gia, thậm chí khu vực, thay vì chỉ là điểm gom - trả hàng cục bộ.
Nhưng với T&T Group, logistics không dừng ở trung tâm kho vận hay ICD riêng lẻ, mà còn mở rộng sang bài toán kết nối hạ tầng giao thông. Phía Bắc, Cảng Quảng Ninh, KCN Nam Phúc Thọ (Hà Nội) kết hợp giúp luồng hàng được phân bổ hợp lý hơn, thay vì dồn về duy nhất một khu vực. Phía Nam, KCN Vàm Cống quy mô gần 200 ha vừa được khởi công tại An Giang cũng cho thấy hướng tiếp cận tương tự. Dự án không chỉ được định hướng như một KCN đơn thuần, mà gắn với logistics, chế biến và chuỗi cung ứng giá trị cao. Với vị trí kết nối các hành lang giao thông và hệ thống logistics khu vực, KCN sẽ góp phần mở rộng năng lực trung chuyển, chế biến và xuất khẩu nông - thủy sản của vùng.
Tại Tây Nguyên, cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương mà T&T Group tham gia đầu tư được xem là mắt xích quan trọng trong quá trình tái cấu trúc kết nối logistics liên vùng. Hiện nay, nhiều hạng mục của dự án đang được đẩy nhanh tiến độ. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ mở rộng khả năng kết nối giữa Tây Nguyên với hệ thống cảng biển, trung tâm logistics và chuỗi xuất khẩu phía Nam; góp phần giảm chi phí và tái tổ chức chuỗi cung ứng nông sản Tây Nguyên theo hướng hiệu quả hơn.
Song song với logistics mặt đất, T&T còn mở rộng sang hàng không thông qua sân bay Quảng Trị và Vietravel Airlines. Trong cấu trúc này, sân bay Quảng Trị được định vị như đầu mối logistics đa phương thức mới của miền Trung. Đặc biệt, từ tư duy phát triển đơn lẻ, tầm nhìn của T&T Group đã được nâng lên thành tư duy kiến tạo không gian phát triển mới. Ở đó, sân bay là một phần không thể tách rời của Tổ hợp công nghiệp hàng không, logistics, dịch vụ, thương mại và đô thị quy mô lớn. Với cách làm này, Cảng hàng không Quảng Trị đang được kỳ vọng sẽ trở thành “hub logistics” quy mô lớn bậc nhất khu vực.
Trong khi đó, Vietravel Airlines đóng vai trò hoàn thiện năng lực vận tải hàng hóa hành không trong cấu trúc logistics “biển - bộ - không”. Dữ liệu khai thác mảng air cargo của hãng cho thấy tốc độ tăng trưởng tích cực. Quý III/2025, sản lượng vận chuyển hàng hóa mới đạt khoảng 1.025 tấn thì sang quý IV/2025 đã tăng hơn 2 lần, lên 2.332 tấn. Riêng quý I/2026, dù chịu ảnh hưởng từ kỳ nghỉ Tết và hoạt động bảo dưỡng tàu bay, sản lượng vẫn duy trì ở mức hơn 2.100 tấn. Hiện, hãng cũng có kế hoạch tăng quy mô đội bay lên 12 tàu vào cuối năm 2026.
Nhà sáng lập, Chủ tịch điều hành T&T Group Đỗ Quang Hiển từng nhận định: “Logistics là mạch máu của nền kinh tế, và Việt Nam muốn bứt phá thì phải trở thành trung tâm phân phối của khu vực”. Và chính hệ sinh thái mà T&T đang kiến tạo cho thấy một mô hình doanh nghiệp tư nhân đang góp phần khơi thông những điểm nghẽn then chốt trong lĩnh vực đặc thù này.
Phương Dung
.svg){kind=icon}
