Sạc qua đêm an toàn với nhiều “lá chắn” hiện đại

A1 (14)).jpg

Theo kĩ sư Nguyễn Hoàng Minh, chuyên gia trong lĩnh vực điện - điện tử, cách hiểu về việc sạc một thiết bị điện xuyên đêm tiềm ẩn nguy cơ quá nhiệt hoặc cháy nổ có thể phù hợp với các thiết bị điện đời cũ, nhưng không đúng với hệ thống pin - sạc thông minh trên xe điện hiện đại.

Vị chuyên gia cho hay, phần lớn xe điện hiện nay đều được thiết kế với triết lý “plug and forget” - cắm sạc và người dùng gần như không cần can thiệp thêm.

“Người dùng thường nghĩ xe điện giống như một cục pin lớn đang nạp điện liên tục suốt đêm. Nhưng thực tế, toàn bộ quá trình sạc đều được kiểm soát bởi hệ thống quản lý pin thông minh BMS”, ông Minh giải thích.

Trên xe điện hiện đại, mỗi pack pin gồm hàng chục tới hàng trăm cell pin nhỏ. Hệ thống BMS sẽ liên tục giám sát điện áp, dòng điện và nhiệt độ không chỉ của cả pack pin mà còn của từng cell riêng biệt. Điều này giúp hệ thống kiểm soát chính xác trạng thái hoạt động của pin trong suốt quá trình sạc.

Theo vị chuyên gia, cơ chế ngắt sạc trên xe điện là lá chắn giúp người dùng có thể hoàn toàn yên tâm. Ví dụ, trên ô tô điện, người dùng có thể cài đặt giới hạn mức sạc ngay trên ứng dụng điện thoại, chẳng hạn 80%. Khi đạt ngưỡng này, hệ thống sẽ tự động dừng sạc. Trong suốt quá trình đó, BMS liên tục điều chỉnh dòng điện phù hợp để tránh quá áp, quá dòng hoặc quá nhiệt.

“Đây không phải cơ chế ngắt điện đơn giản, mà là quá trình kiểm soát chủ động theo thời gian thực”, ông Minh cho biết.

Với xe máy điện, cơ chế bảo vệ cũng hoạt động tương tự. Bộ sạc chính hãng có thể tự động dừng nếu nhiệt độ cell pin đạt ngưỡng cảnh báo (thông thường khoảng 50 độ C) sau đó chỉ tiếp tục sạc trở lại khi nhiệt độ giảm xuống mức an toàn. Nhờ vậy, xe vẫn có thể sạc đầy qua đêm mà không cần người dùng giám sát liên tục.

Từ sốc nhiệt tới thử lửa: Những bài test khắc nghiệt cho pin xe điện

Theo các chuyên gia, điều khiến pin xe điện hiện nay an toàn hơn nhiều người nghĩ nằm ở việc các pack pin phải vượt qua hàng loạt tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho người dùng.

Đơn cử, các dòng xe điện của VinFast hiện đều phải đáp ứng nhiều chứng chỉ an toàn quốc tế như ECE R100, UN38.3, AIS038 đối với ô tô điện và ECE R136 đối với xe máy điện.

Theo các chuyên gia, đây đều là những bộ tiêu chuẩn an toàn rất khắt khe dành cho pin lithium-ion. PGS.TS Đàm Hoàng Phúc - Giám đốc Chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô (Đại học Bách khoa Hà Nội) lấy ví dụ về tiêu chuẩn ECE R100 hiện đang được áp dụng tại châu Âu. Hệ thống pin sẽ phải vượt qua thử nghiệm sốc nhiệt khi bị "hành" trong 6 giờ ở nhiệt độ -60C, sau đó là 6 giờ ở +60C và lần lượt, với 5 chu kì liên tiếp. 

Tiêu chuẩn này cũng yêu cầu pin phải thử khả năng chống cháy qua 4 giai đoạn, từ đốt nóng bên ngoài tới tiếp xúc trực tiếp với lửa. Ngoài ra còn rất nhiều bài test khó khác như: kiểm tra rung động, sốc cơ học, bảo vệ quá nhiệt, bảo vệ nạp, xả quá mức…

Trong khi đó, UN38.3 là tiêu chuẩn bắt buộc đối với pin lithium trong quá trình vận chuyển. Pack pin phải vượt qua các thử nghiệm về áp suất thấp, rung động mạnh, sốc cơ học, đoản mạch, va đập và thay đổi nhiệt độ liên tục.

Các chuyên gia khẳng định, với các tiêu chuẩn khắt khe cho pin xe điện, cùng hệ thống quản lý pin thông minh BMS, cơ chế tự ngắt sạc nhiều tầng cùng các tiêu chuẩn kiểm nghiệm quốc tế nghiêm ngặt, sạc xe qua đêm là cách sử dụng phổ biến và an toàn với xe điện hiện đại. 

Không chỉ an toàn, sạc qua đêm còn được đánh giá là phương thức tối ưu cho pin và thuận tiện hơn cho người dùng hằng ngày. Việc sạc qua đêm còn giúp xe luôn ở trạng thái sẵn sàng vào mỗi sáng mà không cần phụ thuộc vào trạm sạc nhanh công cộng. Tại nhiều khu vực, giá điện ban đêm thấp hơn ban ngày nên người dùng cũng có thể tối ưu thêm chi phí sử dụng khi sạc vào buổi tối.

Thu Loan