Chuyện về người thầy dạy hai đời vua ở Thanh Hóa

Đền thờ Nguyễn Văn Nghi tại xã Đông Thanh, huyện Đông Sơn (Thanh Hóa) là di tích lịch sử cấp quốc gia, nhưng ít ai biết ông là người thầy đã từng dạy học cho 2 đời vua.

Người thầy dạy hai đời vua

Về xã Đông Thanh hỏi đền thờ - lăng mộ Phúc Khê Tướng công Nguyễn Văn Nghi (hay còn gọi là Lăng Quận Nghi) thì ai cũng biết. Bởi đây không chỉ là nơi tín ngưỡng, mà còn là nơi lui tới của những người hiếu học trong vùng.

Theo sử sách để lại, Tướng công Nguyễn Văn Nghi sinh ra trong một gia đình khoa bảng, cha và anh của ông đều là những người giữ trọng trách trong triều.

Năm Giáp Dần, niên hiệu Thuận Bình thứ 6 (1554) dưới đời vua Lê Trung Tông, ông đỗ Nhất giáp khoa. Là người đoan chính, trọng khuôn phép, ông được Trịnh Kiểm tin cậy giao cho làm Hiệu lý Viện hàn lâm.

Ngôi đền nơi thờ Tướng công Nguyễn Văn Nghi

Năm 1556, khi Lê Anh Tông lên ngôi, ông được cử vào cung dạy học cho vua, được vua Lê trọng dụng. Đến năm sau, lại được thăng chức Cấp sự bộ khoa kiêm quản lý tài chính, lần lượt giữ qua các chức Tả thị lang bộ binh, tống kí lục chính dinh.

Đến năm 1580, thời Lê Thế Tông, ông sang làm Tả thị lang bộ lại, vào hầu vua trong điện Kính diên, kiêm học sĩ Đông các. Lê Thế Tông còn trẻ, lại mời ông ra làm thầy dạy.

Đến khi ông mất, thọ 69 tuổi được đích thân nhà vua truy tặng Thượng thư bộ Công, gia thăng Thái Bảo.

Theo sử sách, đền thờ Nguyễn Văn Nghi được xây dựng từ năm 1617 niên hiệu Hoàng Định thứ 18 đời vua Lê Kính Tông (1600-1619). Đến năm 1628, con trai thứ hai của ông là Binh bộ thượng thư Đăng quận công Nguyễn Khải đã mở rộng thêm quy mô kiến trúc.

Cháu ngoại của ông là Lê Khắc Tuy- tri phủ Hà Trung cùng dân 14 xã trong huyện Đông Sơn tu bổ hoàn chỉnh vào tháng 9 năm 1632, đền thờ được tôn tạo đúng vị trí ban đầu.

Bức bia đá nguyên khối được chạm khắc rất tinh xảo

Khi còn sống, ông giương cao đạo học chốn quê hương và tích cực hỗ trợ cho các nho sinh trong vùng, ban tiền, ban của để họ có thể tiếp tục theo đuổi sách thánh hiền. Tới khi ông mất, đền thờ được dựng lên. Mỗi khi có chuyện liên quan tới học hành thi cử, người dân lại đến kính ông, thắp một nén nhang trước lúc lên đường. Những người theo đạo Nho, ra vào cửa Khổng sân Trình đều xem ông như bậc thầy học lớn để noi theo.

Khu đền thờ bằng đá 'độc nhất vô nhị'

Khu đền thờ - lăng mộ Nguyễn Văn Nghi với tổng diện tích gần 4ha bao gồm nhiều thành phần kiến trúc với chức năng khác nhau được bố trí theo kiểu "Nội công ngoại quốc", gồm 2 vòng thành khép kín: Thành đất (thành ngoại) ở ngoài, thành đá (thành nội, rộng tới 16.000m2) ở trong.

Trước cổng đền là những con vật bằng đá nguyên khối

Bên trong thành nội là các cụm kiến trúc gỗ được xây dựng theo hình chữ "Công", chữ "Tam", chữ "Nhị" và "Nhất" rất tiêu biểu cho lối kiến trúc thời hậu Lê.

Đường dẫn từ thành ngoại vào trong khu nội viên được lợp đá tảng, hai bên là hàng chó đá, ngựa đá, voi đá và tượng thần hộ pháp.

Hai chiếc bia đá rộng hơn 2,5m đối xứng hai bên, một chiếc bao gồm cả phần mái che cũng được đục nguyên khối không tách rời. Trên tấm bia là từng con chữ và hoa văn được khắc tinh tế.

Tường thành bao quanh đền được dựng lên bằng những khối đá lớn

Cổng vào hình mái vòm, bên trên có khắc ba chữ "Tướng công môn". Tường đá bao bọc cao tới gần 2m, bề rộng 1,5m dựng bằng hai hàng đá tảng, ở giữa đổ đất nện, phía trên là những phiến đá hình mai rùa úp xuống. Tính chiều dài bao phủ của tường thành nội cũng đến cả cây số, nhưng do nhiều lý do, một phần của tường thành đã bị chuyển ra làm cầu cống nên mất mát không ít.

Ông Nguyễn Xuân Lọc, người trông đền cho biết, cứ đến ngày lễ, Tết, nhất là ngày nhà giáo, ở đền lúc nào cũng rộn rã tiếng người. Người đến đây cũng chẳng phải vì cầu danh, cầu lợi mà là đến để tri ân một người thầy lớn, đạo học lớn của vùng. Vào các kỳ thi đại học, các cháu học sinh thường đến thắp nén hương để cầu được những điều tốt đẹp nhất trong thi cử.

tin nổi bật

Xu hướng nổi bật khiến cuộc sống Gen Z sôi động hơn trong năm 2023

Nhiều Gen Z tiết lộ rằng họ muốn đa dạng hóa vị giác và mở rộng gu âm nhạc của mình. Nội dung không phải tiếng Anh sẽ trở thành một trong những xu hướng hàng đầu của Gen Z năm 2023.

Chuyên gia gợi ý mâm cúng vía Thần Tài

Tùy theo hoàn cảnh của gia chủ, mâm cúng vía Thần Tài sẽ bao gồm những lễ vật khác nhau.

Ông bố nghỉ việc quản lý, ở nhà chăm con: Hiểu và thương vợ nhiều hơn

Người đàn ông 34 tuổi đã quyết định nghỉ việc quản lý để ở nhà chăm sóc con 1 tuổi thay cho vợ. Anh không thích được khen, làm không phải để "thiên hạ trầm trồ".

Hé lộ góc nhìn của người nước ngoài về người Việt trong 'Con kiến xây'

Với "Con kiến xây", Nguyễn Đinh Khoa đã đến gần với nhiều người trẻ hơn.

Phụ nữ khi phản bội sẽ cho người tình 3 thứ không còn dành cho bạn

Tình cảm của phụ nữ là điều dễ đoán. Yêu ai, không còn yêu ai, mọi biểu hiện đều rất rõ ràng bởi con tim cô ấy không thể làm khác đi được.

Tổ chức Pháp hội Dược Sư cầu quốc thái dân an thay lễ dâng sao giải hạn

Theo Hòa thượng Thích Lệ Trang, từ ngàn xưa người Việt Nam chúng ta đã được thấm nhuần tinh thần từ bi của đạo Phật.

Nơi hành tây đắt nhất thế giới, cô dâu dùng 5kg hành làm hoa cưới

Khi giá rau củ tăng vọt, cô dâu người Philippines quyết định dùng củ hành làm hoa cưới. Tuy không có tiết mục tung hoa như thông lệ, khách mời lại có quà mang về sau đám cưới.

Tết sum vầy của 'bà trùm' làng mốt Việt

Những ngày đầu năm Quý Mão, bà trùm làng mốt khoe sắc tươi tắn, đón Tết hạnh phúc cùng bố mẹ ruột và 2 con.

Vợ sấp mặt nuôi sống gia đình, chồng vô tích sự đòi tiền mới cho vợ tự do

Chị Phương luôn là người phải ra ngoài lăn lộn kiếm tiền, trong khi chồng chị là người vô tích sự, suốt ngày chỉ ở nhà ngủ, đêm thì thức chơi game.

Tin nhắn của bạn gái khiến chàng trai đọc đến đâu đau đến đó

Dù mới quen hơn 4 tháng nhưng người yêu lại muốn tôi về quê, ra mắt gia đình cô ấy vào dịp Tết. Tôi báo bận không về thì nhận được tin nhắn đau lòng.

Người đàn ông làm việc 30 phút mỗi ngày, kiếm gần 39.000 USD/tháng

Nắm bắt được cơ hội, người đàn ông 32 tuổi đã tìm thấy con đường gia tăng thu nhập và chỉ làm việc 30 phút mỗi ngày.

Tết có mai đào, bánh chưng ở trời Tây của gia đình Việt

Mấy chục năm xa quê, anh Lê Văn Vinh vẫn giữ gìn bản sắc Việt thông qua việc ăn Tết cổ truyền đúng phong tục.

Kỷ niệm khó quên ngày đi chúc Tết thầy cô

Bao năm trôi qua, nay bất chợt nhớ lại kỷ niệm này, tôi bỗng thấy bồi hồi, nhớ thầy cô, nhớ bạn bè - những sinh viên năm nhất lơ ngơ, chưa nhớ mặt thuộc tên thầy cô.

Hẹn hò 6 ngày mỗi tuần, cô gái tiết lộ động cơ đằng sau khiến ai cũng kinh ngạc

Rất chăm chỉ với chuyện hẹn hò qua mạng, hóa ra động cơ đằng sau của cô gái cũng không kém phần bất ngờ.

Dân văn phòng chen chân lễ Phủ Tây Hồ ngày đầu làm việc sau kỳ nghỉ Tết

Trong số hàng nghìn người đến Phủ Tây Hồ cầu lộc buổi trưa mùng 6 Tết phần lớn là nhân viên các đơn vị sự nghiệp, văn phòng, công ty ở Hà Nội tranh thủ ngày đầu đi làm được thả lỏng thời gian.