4.jpg
Ảnh minh họa.

Bài liên quan:

>> Cuộc cách mạng vừa đủ: Khi giá rẻ và đơn giản lên ngôi (phần I)

Phát biểu trong một cuộc hội thảo về xuất bản trực tuyến tại London tháng 10 năm ngoái, giáo sư truyền thông của Đại học New York là Clay Shirky đã có một câu nói dành cho các nhà sản xuất và những biên tập viên: “Đừng tin vào huyền thoại của chất lượng”. Để chứng minh cho quan điểm của mình, ông đã đề cập tới MP3.

Ngành công nghiệp âm nhạc ban đầu đã xem thường định dạng này, ông giải thích, bởi vì nếu so sánh với định dạng CD thì nó nghe rất tệ. Điều mà các hãng thu âm và nhà bán lẻ không nhận ra là mặc dù MP3 cung cấp chất lượng âm thanh tương đối thấp, nhưng bù lại nó sở hữu nhiều những phẩm chất khả quan khác.

Quan điểm của Shirky là đúng đắn. Với tính năng giúp giảm kích thước file âm thanh, MP3 đã cho phép chúng ta có thể lưu trữ các file nhạc vào trong máy tính và quan trọng hơn nữa, là trên Internet – với kích thước có thể quản lý được. Điều đó dẫn đến cho phép chúng ta có thể nghe, quản lý, và thao tác những bài hát trên máy tính, và mang hàng ngàn bài hát trong một thiết bị bỏ túi, hay mua các bài nhạc từ phòng khách của chúng ta và chia sẻ các bài nhạc với bạn bè và thậm chí cả những người không quen biết.

Và khi mọi việc rõ ràng, những lợi ích này thực sự quan trọng hơn nhiều đối với người yêu nhạc so với phương diện đơn lẻ khác như là tiêu chí chất lượng mà chúng ta trước đó đã áp dụng đối với nhạc thu âm – độ trung thực của âm thanh. Chỉ ít lâu sau, các hãng thu âm đã vẫy tay chào thua với thực tế lượng CD bán ra giảm đáng kể.

Ở một khía cạnh nào đó, chuẩn MP3 tuân theo một mô hình cổ điển về công nghệ đột phá, được Clayton Christensen chỉ ra trong cuốn sách có tựa đề “The Innovator's Dilemma” (Tạm dịch là “Tình trạng khó xử của những nhà cải cách”) xuất bản năm 1997. Các công nghệ đột phá, theo Christensen giải thích, thường xuất hiện ở phân khúc thấp của thị trường, nơi chúng bị bỏ qua bởi những người chơi đã khẳng định được vị trí. Những công nghệ này sau đó được phát triển cả về sức mạnh và độ tinh tế tới mức nó có thể thay thế các hệ thống cũ. 

Điều này, tất nhiên chỉ là một phần của những gì đã xảy ra với công nghệ vừa đủ tốt: chuẩn MP3 đã tiến vào phân khúc dưới đáy của thị trường, bị bỏ qua và sau đó đã khiến cho các doanh nghiệp kinh doanh âm nhạc thăng trầm một thời gian dài. Nhưng thật kỳ lạ, chất lượng của âm thanh không bao giờ được tái điều chỉnh theo hướng lên trên. Chắc chắn, các kỹ sư phần mềm đã cùng nhau phát minh ra những thuật toán có thể cho ra âm thanh tốt hơn mà không cần phải tăng đáng kể kích thước file. Và với những phát triển hiện nay về băng thông cùng với sự ra đời của những ổ cứng có dung lượng khổng lồ, thì việc lưu giữ, chia sẻ những thư viện lớn bao gồm các file không nén là một điều hoàn toàn khả thi. Nhưng các lựa chọn nghe có vẻ tốt hơn đó, lại hiếm khi mang lại sự tiện dụng hơn so với MP3 với độ trung thực thấp. Lợi thế lớn – là thứ mà sở hữu tất cả mọi tác dụng – đó là bước tiến tới một định dạng bit dễ dàng quản lý hơn. So với nó, thì chất lượng âm thanh được nâng cấp chẳng phải là một việc đáng kể gì.

Tất nhiên cũng có những người đánh giá cao yếu tố chất lượng âm thanh của những file không được nén, CD, hoặc thậm chí là các bản thu âm trên đĩa nhựa (được những nhà âm học đánh giá là định dạng file âm thanh trung thực nhất hiện có). Nhưng hầu hết chúng ta đều không phải suy nghĩ về nó tới lần thứ hai. Thực tế, đã có những bằng chứng rằng người dùng đang đơn giản quen với âm thanh mỏng của định dạng MP3.

Jonathan Berger, một giáo sư âm nhạc tại Đại học Stanford, mới đây đã hoàn thành một nghiên cứu kéo dài 6 năm mà đối tượng là các sinh viên của ông. Mỗi năm, ông đều yêu cầu các sinh viên mới đến lớp học của ông nghe một đoạn nhạc được ghi ở các định dạng số khác nhau – từ MP3 chuẩn cho tới các file có âm thanh trung thực cao không bị nén – và yêu cầu họ đánh giá sự yêu thích của mình.

Mỗi năm, theo như báo cáo của ông, thì ngày càng nhiều sinh viên thích âm thanh định dạng MP3, đặc biệt đối với nhạc rock. Họ đã ngày càng quen với thứ mà Berger gọi là tiếng đập xẹt chỉ tìm thấy ở nhạc bị nén. Với họ, đó là những gì giống với thứ âm thanh được kỳ vọng mà âm nhạc mang lại.

Những gì đã xảy ra đối với định dạng MP3 và những công nghệ vừa đủ tốt khác, đơn giản, đó là những phẩm chất mà chúng ta từng coi là quan trọng nay đã thay đổi. Và sự thay đổi căn bản tới mức những phương pháp cũ dường như đã mất hết ý nghĩa. Hãy gọi đó là ‘hiệu ứng MP3’.

Còn nữa…

Theo Wired