Đại gia đình 54 dân tộc Việt Nam: Dân tộc Bố Y

Người Bố Y nói tiếng Bố Y, một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Thái trong ngữ hệ Tai-Kadai.

Dân tộc Bố Y, một trong 16 dân tộc rất ít người tại Việt Nam. Họ cư trú ở vùng núi cao, rải rác dọc biên giới Việt - Trung từ Lai Châu (huyện Phong Thổ) qua Lào Cai, Hà Giang, đến Cao Bằng (huyện Bảo Lạc).

Người Bố Y nói tiếng Bố Y, một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Thái trong ngữ hệ Tai-Kadai. Tôn giáo chính là thờ tổ tiên. Khi bố mẹ chết, con cái phải kiêng kỵ nghiêm ngặt trong 90 ngày đối với tang mẹ và 120 ngày đối với tang cha.

Người Bố Y ở nhà nền đất, tường trình, có một sàn gác vừa để lương thực vừa là chỗ ngủ của những người con trai chưa vợ hoặc phòng khi nhà có khách. Người Bố Y ngày xưa quan niệm bắt buộc phải có lò bếp trong nhà, nên bếp thường được đặt ở phía chái nhà.

Lễ cưới của người Bố Y tổ chức phức tạp. Chàng rể không đi đón dâu, cô em gái của chàng rể đi đón, dắt theo con ngựa để chị dâu cưỡi lúc về nhà chồng.

Đàn ông Bố Y mặc áo tứ thân, cổ viền, quần ống rộng. Trang phục nữ có áo trong và áo ngoài. Áo trong may kiểu áo tứ thân, 2 túi ở hai bên. Chiếc áo ngoài có phần cổ và tay thêu hoa hay đôi bướm sặc sỡ, đối xứng… Mái tóc của phụ nữ Bố Y được buộc gọn trong khăn, không lộ ra ngoài. 

Người Bố Y sống chủ yếu bằng nghề làm nương rẫy. Ðồng bào nuôi nhiều gia súc gia cầm, đặc biệt họ có nhiều kinh nghiệm nuôi cá. Trước đây, người Bố Y thường làm mộc, rèn, gốm, đục đá, chạm bạc.

Sinh hoạt văn hóa tinh thần trong đời sống của cộng đồng Bố Y được thể hiện qua lời ca, câu hát khi đi làm nương, làm nhà, đi chợ, lễ tết, hội hè, khi khách đến nhà, nam nữ hát giao duyên, trong đám cưới, trong nghi lễ…Điệu hát của người Bố Y không có nhiều âm điệu, tiết tấu, tất cả đều được hát theo một nhịp đều đều. Như người Bố Y nói, khi hát miễn sao kéo được giọng.

Trong những dịp đám cưới, hội thi hay giao lưu văn nghệ giữa các dân tộc, khi đã ngà men rượu, thì khi ấy mới bắt đầu cất tiếng hát. Xưa kia, khi chuẩn bị đón giao thừa, gia đình ngồi quây quần bên nhau, người già sẽ dạy hát cho các con cháu. Theo các cụ, tuy điệu hát không thay đổi nhiều, nhưng lối hát ngày nay nhẹ nhàng hơn, để dễ cho người kéo giọng.

Trong dân ca Bố Y thường gặp các từ như: “Tau, cấy tau” (chúng tôi, chúng em, chúng cháu); “Cấy xhâu”, “Xhâu” (các anh, các cháu); “Dầu” (chúng em, chúng cháu, chúng con); “lậc” (con); “mùng” (mừng); “mủng” (buồn, lo); “pùng”, “tùng pùng” (gặp nhau); “tùng san” (lấy nhau)...

Dựa vào nội dung của các bài dân ca Bố Y, có thể phân loại thành hai nhóm sau: hát trong lễ hội, lễ cưới và hát khi làm nhà mới, hát giao duyên.

Thực hiện: Tuyết Nhung, Vũ Phong, Trần Văn Minh

Ảnh 360 - Dân tộc Bố Y

tin nổi bật

Những biểu hiện 'tư nhân hóa báo chí' đang diễn ra

Số lượng tin bài “xuất bản” trên trang báo, tạp chí điện tử đột biến lớn; “phân lô, bán nền”, giao khoán các chuyên trang, chuyên mục cho đối tác liên kết… là những biểu hiện “tư nhân hoá báo chí”.

Quan hệ Việt - Mỹ tiếp đà phát triển tích cực

Thủ tướng Phạm Minh Chính sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam thăm, làm việc tại Mỹ và Liên Hợp Quốc từ ngày 11-17/5 nhân dự Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN - Mỹ, theo lời mời của Tổng thống Mỹ Joe Biden.

Những dấu ấn trong quan hệ ASEAN – Mỹ

Nhận lời mời của Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Phạm Minh Chính sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam dự Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN - Mỹ.

Để báo ra báo, tạp chí ra tạp chí, trang tin ra trang tin

Theo Bộ trưởng TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng, quản lý báo chí phải làm cho báo là báo, tạp chí là tạp chí, trang tin là trang tin. Đúng tôn chỉ mục đích, đúng quy định của pháp luật. Báo chí cách mạng thì không tư nhân hoá.

Những ‘cô Tấm’ mũ nồi xanh với hành trang áo dài, áo tứ thân sang châu Phi

Giỏi chuyên môn, nghiệp vụ, sẵn sàng cống hiến hết mình, những nữ bác sĩ quân y mũ nồi xanh còn là “đại sứ văn hóa”, mang tình cảm, tinh thần Việt Nam đến với bạn bè quốc tế và người dân ở châu Phi.

Hình ảnh xe đạp thồ ‘huyền thoại' trong cuộc chiến không tiếng súng

Những chiếc xe đạp thồ “huyền thoại”, biểu trưng của sức mạnh đại đoàn kết trong các cuộc chiến giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước đã được cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 5 (Quân khu 7) tái hiện trong cuộc chiến với đại dịch Covid-19.

Nữ anh hùng lái máy xúc duy nhất ở Việt Nam, ‘cánh mày râu’ phải nể

Có những người trở thành anh hùng khi cầm súng ra mặt trận, nhưng cũng có người là anh hùng khi trên tay chỉ có cuốc, xẻng và sức lao động của mình.

Cuộc gặp giữa Chủ tịch Fidel với ‘anh hùng toàn những gái xuân xanh’

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã 2 lần vào thăm, ngồi ăn bữa cơm đạm bạc với các nữ pháo thủ ngay tại trận địa. Chủ tịch Cuba Fidel Castro cũng về thăm đơn vị...

Những dấu mốc trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử

Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử - chiến dịch quyết chiến, chiến lược trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 - là mốc son chói lọi đánh dấu cuộc kháng chiến chống Mỹ kết thúc thắng lợi.

O du kích với 7 lần bị địch bắt, 6 lần trốn thoát

Với 7 lần bị địch bắt, 6 lần trốn thoát được cửa tử, o du kích Hồng Minh đến nay sống hạnh phúc bên hai người con nuôi.

Cuộc vượt sông lịch sử ngày giải phóng trong ký ức nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng

Từ ngày 26-30/4/1975, quân dân ta tổ chức thực hiện thành công Chiến dịch Hồ Chí Minh - trận quyết chiến chiến lược cuối cùng tiến công vào Sài Gòn - Gia Định, giải phóng hoàn toàn miền Nam, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Phân luồng chi tiết khi ùn tắc tại cao tốc ở Hà Nội, TP.HCM dịp 30/4 - 1/5

Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) công bố phương án phân luồng khi xảy ra ùn tắc trên các tuyến cao tốc ở Hà Nội, TP.HCM trong dịp nghỉ lễ 30/4-1/5.

Chuyện những thiếu nữ làm bạn với khẩu pháo nòng dài

Kể về những năm tháng chiến đấu của Đại đội nữ pháo binh chuyên đánh tàu chiến Mỹ ngoài khơi tỉnh Quảng Bình, nét mặt các cô tươi hẳn lên…

Chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam là sứ giả của hòa bình và tiến bộ

Người dân ở các nước Châu Phi ghi nhận những nhận sĩ quan Việt Nam là lực lượng cao cả, vì sự tiến bộ, vì hòa bình của đất nước họ.

‘Báo hóa’ tạp chí, nỗi ám ảnh nhức nhối của các địa phương

Liên hệ viết bài nhưng mục đích cuối cùng là hợp đồng truyền thông, thậm chí “vòi” cả bữa ăn trưa. Câu chuyện này không còn là hiếm, khiến Bộ TT&TT đã không ít lần ra văn bản nhằm “giảm nhiệt”.