Liên quan đến vụ khai thác trái phép đất hiếm gây thất thoát tài nguyên khoáng sản của Nhà nước với trị giá hơn 736 tỷ đồng, cựu Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Linh Ngọc vừa bị tuyên phạt 3 năm tù.
Khoáng sản trị giá hơn 864 tỷ đồng bị thất thoát ở Yên Bái
Ông Đoàn Văn Huấn (người từng ngồi ghế Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Công ty Thái Dương) bị cáo buộc khai thác trái phép đất hiếm khi ra tòa đã khai về tổng tài sản khoảng 1.000 tỷ đồng, bật khóc khi nhắc đến sai phạm của mình.
Cùng bị truy tố với ông Huấn còn có 26 người khác, trong số đó có cả cựu Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Linh Ngọc, Nguyễn Văn Thuấn (cựu Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất và Khoáng sản), Hoàng Văn Khoa (cựu Vụ trưởng) và Lê Duy Phương (cựu chuyên viên Vụ khoáng sản).
Cùng với đó, các cựu cán bộ Yên Bái như Hồ Đức Hợp (cựu Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Yên Bái cũ), Lê Công Tiến (cựu Phó Giám đốc phụ trách lĩnh vực khoáng sản), Bùi Đoàn Như (cựu Trưởng phòng khoáng sản) cũng phải hầu tòa cùng Đoàn Văn Huấn.
Theo cáo buộc, Đoàn Văn Huấn đã tổ chức, chỉ đạo khai thác quặng đất hiếm và quặng sắt trái phép tại mỏ đất hiếm Yên Phú từ năm 2019-2023. Tổng số khoáng sản khai thác trái phép trị giá hơn 864 tỷ đồng, trong đó đã tiêu thụ số quặng trị giá hơn 736 tỷ đồng.
Với vai trò là Thứ trưởng Bộ TN&MT, ông Nguyễn Linh Ngọc nắm rõ việc Công ty Thái Dương chưa đủ điều kiện theo quy định nhưng vẫn ký cấp giấy phép, giao nguồn tài nguyên đất hiếm cho Công ty Thái Dương khai thác.
Trong khi đó, các cựu cán bộ như Hồ Đức Hợp, Lê Công Tiến, Bùi Đoàn Như dù có trách nhiệm quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn, biết rõ Công ty Thái Dương khai thác, chế biến, tiêu thụ trái quy định tại mỏ Yên Phú nhưng đã không kịp thời kiến nghị xử lý, ngăn chặn, gây thiệt hại cho nhà nước.
CQĐT làm rõ, bằng thủ đoạn vô cùng tinh vi, đất hiếm từ Việt Nam được người đàn ông mang quốc tịch Trung Quốc tên Lưu Đức Hoa móc ngoặc, “hô biến” thành thứ hàng hóa có thể xuất sang Trung Quốc.
Với hành vi phạm tội nêu trên, cựu Thứ trưởng Nguyễn Linh Ngọc nhận án 3 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Trong khi đó, ông Đoàn Văn Huấn nhận án 14 năm 6 tháng tù về 3 tội: Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Gây ô nhiễm môi trường.
Cầm tiền hối lộ, cán bộ làm ngơ sai phạm
Trong một diễn biến khác, hồi tháng 3/2026, VKSND tối cao truy tố 28 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty CP Tập đoàn khoáng sản đầu tư Hưng Thịnh. Trong đó, ông Phan Thành Muôn (chủ sở hữu Công ty CP Tập đoàn khoáng sản đầu tư Hưng Thịnh) bị truy tố về các tội Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ.
Đằng sau sai phạm của Phan Thành Muôn có bóng dáng của các cán bộ như Lê Văn Hưng (cựu công chức hải quan thuộc Chi cục Hải quan Cảng Sài Gòn khu vực 1), Phan Thị Xuân Thu (cựu Phó Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Bình Thuận cũ). Những người này bị truy tố tội Nhận hối lộ.
Từ năm 2021-2024, ông Phan Thành Muôn đã tổ chức khai thác quặng titan trái phép hơn 459.981 tấn khoáng vật nặng, trị giá hơn 1.508 tỷ đồng.
Để khai thác trái phép mỏ quặng, ông Muôn đưa hối lộ cho bà Phan Thị Xuân Thu (cựu Phó Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Bình Thuận cũ) và chi hơn 1,6 tỷ đồng cho một số cá nhân là thành viên Tổ Giám sát 117 để làm trái công vụ, bỏ qua sai phạm cho công ty tiếp tục khai thác quặng trái phép.
Liên quan đến vụ án, Huang ShangXia (tức Hoàng Thượng Hạ) bị cáo buộc đã thỏa thuận mua quặng của Phan Thành Muôn và Công ty Sông Bình với giá ghi trong hợp đồng, hóa đơn thấp hơn giá mua bán thực tế rồi cùng đồng phạm tổ chức buôn lậu hơn 27.997 tấn Ilmenite (không đủ hàm lượng xuất khẩu) với tổng giá trị hơn 3,8 triệu USD (tương đương hơn 95,9 tỷ đồng).
Quá trình giúp Hoàng Thượng Hạ thực hiện hành vi buôn lậu, Đỗ Tiến Hải đã đưa hối lộ cho cựu cán bộ hải quan Lê Văn Hưng hơn 8,5 tỷ đồng để tráo mẫu giám định, che giấu, hợp thức cho việc xuất khẩu quặng trái phép.
Kiến nghị
Quá trình điều tra vụ khai thác trái phép đất hiếm ở Yên Bái, CQĐT kiến nghị cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách và các quy định cụ thể, chặt chẽ để quản lý việc cấp phép thăm dò, khai thác và đặc biệt là việc sử dụng nguồn đất hiếm khai thác được để chế biến sâu đất hiếm.
Bên cạnh đó, tăng cường công tác quản lý, giám sát, thanh tra, kiểm tra đối với lĩnh vực cấp phép thăm dò, khai thác và chế biến tài nguyên…
Vụ án Phan Thành Muôn sẽ được TAND TPHCM đưa ra xét xử trong thời gian tới. VKSND Tối cao cho hay, từ hoạt động công tố và kiểm sát điều tra vụ án, kiểm sát xét xử, VKSND Tối cao sẽ đánh giá, xem xét để kiến nghị các cơ quan chức năng trong công tác cấp phép, quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản và trong hoạt động giám sát, kiểm tra khi thông quan xuất khẩu khoáng sản để khắc phục, phòng ngừa vi phạm, tội phạm trong lĩnh vực này.
Khai về tổng tài sản áng chừng khoảng 1.000 tỷ đồng, bị cáo Đoàn Văn Huấn, Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Công ty Thái Dương bật khóc khi nhắc đến sai phạm của mình.
Đại gia đất hiếm Đoàn Văn Huấn tặng cựu Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Nguyễn Văn Thuấn 500 triệu đồng nhân dịp sinh nhật.
.svg){kind=icon}
