Nhờ vào tầm ảnh hưởng không thể phủ nhận của iPod trong thập kỉ qua, chúng ta cũng có thể tự tin nói rằng ngành công nghiệp điện tử tiêu dùng sẽ không bao giờ lặp lại. Hôm nay, chiếc máy nghe nhạc ma thuật của Apple kỉ niệm tròn 10 năm ra mắt. Cùng nhìn lại những gì cỗ máy nhỏ bé này đã làm được trong chặng đường dài vừa qua.
1. Thay đổi công nghiệp điện tử tiêu dùng
Jordan Sellburn – chuyên gia phân tích mảng điện tử tiêu dùng tại công ty nghiên cứu thị trường HIS-iSuppli nhận xét: “iPod thực sự mở ra kỉ nguyên thiết bị điện tử tiêu dùng kĩ thuật số cầm tay, như Walkman làm điều tương tự với âm thanh analog”.
Chỉ trong 10 năm, iPod đã trở thành biểu tượng cho máy chơi nhạc cầm tay, dù Apple không phải là hãng đầu tiên đưa ra sản phẩm dạng này. iPod khắc phục được các hạn chế của các sản phẩm hiện có trên thị trường: khả năng lưu trữ lớn hơn máy chơi nhạc MP3 thông thường, sử dụng FireWire cho tốc độ chuyển nhạc nhanh hơn nhiều cổng USB 12Mbps các sản phẩm khác đang dùng. Ngoài ra, phần cứng và phần mềm (iTunes) giúp sử dụng iPod dễ hơn bất kì đối thủ nào. Và chỉ trong thời gian rất ngắn, iPod đã thống lĩnh phân khúc thị trường máy chơi nhạc kĩ thuật số với khoảng 70% thị phần.
Leander Kahney, biên tập tờ Cult of Mac và tác giả của The Cult of iPod, cho rằng tác động chủ yếu của iPod chính là “thiết bị kết nối”: “Các thiết bị không còn là sản phẩm đơn độc, chúng kết nối với một loạt phần mềm và dịch vụ trực tuyến. TV internet, máy chơi game cầm tay, đồng hồ cao cấp, đài phát thanh internet, thậm chí cả máy in – danh sách này tiếp tục kéo dài, và iPod là sản phẩm đầu tiên làm được điều này.”
Selburn xem iPod như công cụ cần thiết để kết nối người dùng với dữ liệu, “khởi động ý tưởng về việc truy cập dữ liệu rộng rãi” – ảnh hưởng xuất hiện trên mọi lĩnh vực điện tử tiêu dùng: “Kỉ nguyên kết nối tiêu dùng được khởi đầu từ iPod đã trở thành hiện thực. Trong tương lai gần, khách hàng có quyền truy cập tất cả dữ liệu từ mọi nơi, trên một loạt thiết bị từ rạp hát gia đình với màn hình lớn cho tới máy tính bảng và smartphone, tất nhiên, cả iPod”.
2. Thiết kế uy lực
Thiết kế của iPod mang tính biểu tượng cao. Bản thân nhà thiết kế Jonathan Ive - Chủ tịch cao cấp mảng thiết kế của Apple – cũng giành được nhiều giải thưởng lớn.
Giáo sư Peter Zec, Tổng giám đốc kiêm trưởng nhóm sáng tạo của công ty thiết kế red dot cho rằng “một trong những nguyên nhân chính tạo nên thành công của iPod chính là thiết kế độc đáo, đơn giản và lôi cuốn về mặt thẩm mỹ, sử dụng vật liệu cao cấp như thép không gỉ. Đội thiết kế công nghiệp Apple do Jonathan Ive dẫn đầu đã tập trung vào nguyên tắc thiết kế chặt chẽ và bền vững… Khi chiếc iPod đầu tiên được tung ra thị trường năm 2001, đó là một bước đột phá và thay đổi toàn bộ định nghĩa về máy chơi nhạc cầm tay. Chỉ có một số ít sản phẩm hình thành phong sách sống của cả thế hệ, tìm ra con đường đi tới thứ văn hóa phổ biến, và trở thành nguyên mẫu cho toàn bộ nhóm sản phẩm như thế”.
Không chỉ phần cứng của iPod gây ấn tượng mạnh. Giao diện và trải nghiệm người dùng cũng tạo tác động lớn lên thị trường. Giao diện đơn giản của iPod được thiết kế tối ưu hóa cho chơi nhạc, bánh xe cuộn cho phép chuyển đổi bài hát dễ dàng trong kho nhạc khổng lồ, các cạnh được bo tròn vừa túi áo và hoàn toàn thoải mái khi sử dụng. Có thể nói, Apple là công ty đầu tiên thực sự nghĩ về tổng thể hoạt động từ mua bán, tổ chức, cho tới nghe nhạc – và thiết kế hệ sinh thái để khiến các hoạt động này trở nên thú vị. Thậm chí, tai nghe màu trắng cũng là thiết kế chiến lược, và là cách quảng cáo tuyệt vời cho iPod.
3. Thay đổi công nghiệp âm nhạc
Trong 10 năm qua, phần mềm đồng hành với iPod – iTunes đã phát triển từ ứng dụng quản lí âm nhạc đơn giản lên cửa hàng trực tuyến trị giá hàng tỉ đô-la, với thỏa thuận của nhiều hãng thu âm lớn.
Patrik Wikström – tác giả của cuốn sách “Công nghiệp âm nhạc – Âm nhạc trong đám mây” nhận định: “Nếu thiếu phần mềm dễ sử dụng như iTunes, iPod sẽ trở nên vô dụng như những máy chơi nhạc khác trên thị trường. Ban đầu, Apple bị ngành công nghiệp cho là một phần “rắc rối kĩ thuật số” và khuyến khích vi phạm bản quyền. Ngành công nghiệp lập luận (khá chính xác) hầu hết mọi âm nhạc trên iPod đều bất hợp pháp. iPod và iTunes là mắt xích trong bộ máy vi phạm bản quyền và khiến doanh số bán đĩa CD thu hẹp. Chỉ tới năm 2003 khi kho nhạc iTunes ra mắt, mọi người mới tin rằng Apple có thể tiết kiệm được cho họ. Đó thực sự là bước tiến quan trọng khi Apple thuyết phục được tất cả hãng lớn cấp giấy phép âm nhạc cho iTunes”.
4. Thị trường phụ kiện
Hàng trăm công ty kiếm sống từ phần thân của iPod. Evan Stein, Giám đốc tiếp thị nhãn hiệu iHome của công ty công nghệ SDI cho rằng iPod đã thay đổi kì vọng của người tiêu dùng.
“iPod là hiện tượng văn hóa toàn thế giới với nhiều tính năng đa phương tiện đã xác định lại toàn bộ những gì mọi người hi vọng từ thiết bị điện tử, và tạo ra ngành công nghiệp phụ kiện hàng tỉ đô-la”. Từ loa và tai nghe trong bộ dụng cụ xe hơi, vỏ, thân máy, cho tới phụ kiện iProduct tiên tiến, mối quan hệ giữa iPod (sau đó là iPhone) và thị trường phụ kiện đã được phổ biến rộng rãi. Càng nhiều iPod bán ra, thị trường phụ kiện càng phình to. Số lượng phụ kiện càng nhiều, số người muốn mua chúng cho iPod càng tăng”. Nếu thiếu iPod, có thể thị trường phụ kiện di động đã không lớn mạnh được như ngày nay.
5. Thay đổi nhận thức người tiêu dùng về Apple
iPod tác động lớn tới quan điểm của người dùng về Apple. Theo Jordan Selburn, “trước iPod, Apple chủ yếu được biết tới như một công ty máy tính”. Nếu máy tính Macintosh chỉ đại diện cho nỗ lực tập trung vào người tiêu dùng của Apple, iPod lại mang tới triết lí cho thị trường điện tử tiêu dùng. Còn theo Leander Kahney, “trước iPod, Apple vốn nổi tiếng tạo ra các máy tính đẹp nhưng đắt đỏ… nhưng khi iPod rẻ hơn và phổ biến hơn, ngày càng nhiều người dùng được tiếp cận với nhãn hiệu Apple. Những người có được iPod trong dịp Giáng sinh sẽ muốn lang thang trong các cửa hàng Apple để kiểm tra những thiết bị khác. Họ sẽ thay thế máy tính cũ kĩ bằng MacBook. Sau đó là iPhone, iPad. Vì vậy, iPod sở hữu “hiệu ứng vầng hào quang” soi sáng mọi sản phẩm khác của Apple.”
Jonathan Seff nhắc tới sự đột phá khi Apple lần đầu tung ra iPod hoạt động trên máy tính Windows, và sau đó là iTunes cho Windows: “Khi iPod hỗ trợ máy tính Windows, nó mở ra thế giới hoàn toàn mới Apple với những người sẽ không bao giờ cân nhắc mua gì từ Apple. Điều này biến Apple từ công ty máy tính cho người dùng Mac trở thành công ty điện tử tiêu dùng cho đám đông.”
Lời kết: Đúng như Joshua Porter – Thiết kế giao diện kiêm Giám đốc mảng UX tại công ty phần mềm HubSpot nhận xét: “Nhiều người nhìn vào iPod khi nó xuất hiện và không thể tin vào giá bán cũng như các tính năng còn thiếu sót. Nhưng một khi iPod trở thành hiện tượng, các công ty khác buộc phải xác định lại những gì gọi là có giá trị trong căn nhà riêng của mình – nhưng sau đó, Apple đã dẫn đầu trò chơi – cho tới tận bây giờ.”
Theo Mashable
.svg){kind=icon}
