Để ICT không còn“đặc quyền”

Tổng Thư ký ITU Hamadoun Touré cho biết mở rộng tiếp cận công nghệ thông tin đã đưa các dịch vụ hiện đại như ngân hàng trực tuyến, thương mại trực tuyến... đến hàng chục triệu người dân ở các nước nghèo. (Ảnh minh họa)

Nhân ngày Viễn thông thế giới và xã hội thông tin (17/5/2011):

Sự tiến bộ vượt bậc

Trong thông điệp của mình gửi tới toàn thể các quốc gia thành viên và thế giới nhân ngày Viễn thông thế giới và Xã hội thông tin (17/5/2011), ông Hamadoun Touré – Tổng thư ký Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) đã nhấn mạnh: “Một nửa dân số thế giới (gần 3,5 tỷ) người đang sống ở các vùng nông thôn cũng như vùng sâu, vùng xa là những người nghèo, ít được học hành, và là những người kém thuận lợi hơn so với cư dân đô thị. Trong số đó, phải kể đến khoảng 1,4 tỷ người nghèo nhất thế giới mà họ cũng là những người ít được kết nối nhất với ICT và ít được hưởng lợi nhất từ ICT. Chúng ta không thể để tình trạng này tiếp tục”.

Tất nhiên, các chính phủ đều nhận ra tình trạng này và đã có những hành động quyết liệt. Theo nghiên cứu mới nhất của ITU, công nghệ điện thoại di động đang làm biến đổi mạnh mẽ cuộc sống của người dân các nước nghèo trên toàn cầu.

Chỉ trong 10 năm qua, số người dân các nước kém phát triển nhất thế giới (LDC) tiếp cận với công nghệ di động và cải thiện các điều kiện kinh tế xã hội đã tăng từ 1,2% lên 30% dân số, gấp 6 lần mục tiêu 5% dân số vào năm 2011 mà Chương trình hành động Brussels của Liên hợp quốc về phát triển của các nước LDC đề ra. Số người tiếp cận công nghệ di động ở 48 nước LDC năm 2010 đã lên tới 250 triệu người.

Nghiên cứu của ITU khẳng định sự tiếp cận nhanh chóng công nghệ di động ở các nước nghèo đã khiến công nghệ này không còn là lĩnh vực dành riêng cho các nước giàu. Các chiến lược thúc đẩy công nghệ thông tin và viễn thông đã góp phần đẩy nhanh phát triển kinh tế xã hội của các nước nghèo.

Tổng Thư ký ITU Hamadoun Touré cho biết mở rộng tiếp cận công nghệ thông tin đã đưa các dịch vụ hiện đại như ngân hàng trực tuyến, thương mại trực tuyến... đến hàng chục triệu người dân ở các nước nghèo. Nhưng ông Tổng thư ký cũng nhấn mạnh: khi ICT đã trở thành động lực hàng đầu thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, những số liệu này là những tín hiệu lạc quan.

Theo đánh giá của ITU, vấn đề giá các dịch vụ ICT vẫn là nhân tố quan trọng làm gia tăng khoảng cách số giữa các nước giàu và nghèo. (Ảnh minh họa)

Thách thức phía trước còn rất lớn

Đại biểu của hầu hết các quốc gia vừa tham dự Diễn đàn Chính sách và Thể lệ (ARF) do Bộ TT&TT Việt Nam phối hợp cùng Liên minh Viễn thông châu Á – TBD (Hà Nội, 17-19/5/2011) vừa qua đều thừa nhận, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, thách thức mà cả thế giới đang phải đối mặt là không nhỏ.

Ông Mashid Rahman – Tổng giám đốc Orascom Telecom Bangladesh lên tiếng hối thúc: “Đã đến lúc cần phải khẳng định quyền được kết nối của người dân nông thôn”.

Còn chuyên gia Andrew Mackay của hãng viễn thông Alcatel – Lucent cũng đồng quan điểm khi cho rằng: Sự tăng trưởng của thị trường băng rộng châu Á – TBD không ổn định và đang phải đối mặt với nhiều thách thức có thể đẩy lùi những thành tựu trước đó. Những thách thức này không giống nhau đối với mỗi khu vực nhưng tựu trung lại là cùng nằm ở 2 vấn đề chính: Vùng phủ dịch vụ và Năng lực mạng lưới.

Tại những vùng đang phát triển, khả năng mở rộng vùng phủ dịch vụ đang gặp phải khó khăn khi hạ tầng đường truyền cố định không đủ khả năng đáp ứng, trong khi nhu cầu của người dùng đang chuyển mạnh từ dịch vụ thoại thông thường sang các dịch vụ dữ liệu. Sự thiếu hụt đầu tư khiến chất lượng dịch vụ ngày càng giảm xuống.

Theo đánh giá của ITU, vấn đề giá các dịch vụ ICT vẫn là nhân tố quan trọng làm gia tăng khoảng cách số giữa các nước giàu và nghèo. Giá các dịch vụ ICT ở các nước thu nhập cao chỉ chiếm chưa đầy 1% thu nhập bình quân tính theo đầu người, trong khi ở các nước thu nhập thấp, con số này lên tới 17%.

Tuy giá dịch vụ cố định băng thông rộng ở các nước đang phát triển giảm tới 52% so với mức giảm 35% ở các nước phát triển, nhưng do giá dịch vụ này ở các nước đang phát triển rất cao nên vẫn vượt quá khả năng thanh toán của người dân bình thường.

Thách thức sắp tới đối với ITU là tìm ra các chiến lược hiệu quả để tái hiện “sự thần kỳ công nghệ di động” trong hệ băng thông rộng mà cơ sở hạ tầng công nghệ đang phát triển nhanh. Ông cảnh báo các nước không thúc đẩy phát triển tiếp cận băng thông rộng sẽ bị tụt hậu lớn.

Trong thập kỷ qua, mặc dù số người ở các nước LDC sử dụng mạng Internet để tiếp cận các dữ liệu tăng trung bình hàng năm 2,5% nhưng vẫn chưa đạt mục tiêu 10% vào năm 2010 của Chương trình hành động Brussels.

Theo ông Rohan Samarajiva – Tổng giám đốc Tổ chức chính sách khu vực châu Á (LIRNEasia), để giải quyết thách thức này, cần phải có sự hợp tác liên vùng, liên quốc gia để mở rộng khả năng kết nối. “Chúng ta cần nhân rộng bài học thành công từ việc phát triển dịch vụ thoại: Giá càng giảm, càng nhiều người sử dụng dịch vụ. Việc mở rộng hợp tác liên vùng để từng bước giải quyết vấn đề “thắt cổ chai” trong tốc độ kết nối, tạo ra sự tin cậy về chất lượng dịch vụ, hạ giá và mở rộng cơ hội kết nối cho nhiều người hơn nữa. Về thực tế, đây chính là mô hình hợp tác win – win mà thế giới đang hướng tới”, ông Rohan Samarajiva phát biểu.

Bổ sung cho các giải pháp phát triển trong tương lai, chuyên gia Andrew Mackay của Alcatel – Lucent khuyến nghị: Các chính phủ cần khuyến khích và kích thích nhà mạng phát triển dịch vụ ở các vùng nông thôn nghèo, xa xôi, hẻo lánh thông qua chính sách trợ cấp bằng nguồn ngân sách của chính phủ; Tạo điều kiện và thúc đẩy sự chia sẻ hạ tầng giữa các nhà mạng; Bổ sung băng tần dành riêng cho các vùng nông thôn trong đó có thể sử dụng băng tần 700 MHz để nâng cao khả năng phủ sóng (hiện nay băng tần này vẫn được dùng cho dịch vụ phát thanh truyền hình).

Phát biểu tại buổi tọa đàm đặc biệt nhân ngày Xã hội thông tin thế giới do Bộ TT&TT tổ chức hôm 17/5, bà Cathertine Muller - Trưởng đại diện của UNESCO tại Việt Nam, lên tiếng cảnh báo, sự nghiệp phát triển ICT tại các vùng nông thôn cần tránh “bỏ quên” phụ nữ cũng như tạo cơ hội tiếp cận tri thức, giáo dục cho trẻ em thông qua việc mở rộng đối tượng và lĩnh vực tiếp cận của ICT.

“Chúng ta cần chú ý đừng để ICT trở thành “đặc quyền” của một nhóm cư dân nào đó, ví dụ những người có thu nhập khá hơn, có giáo dục tốt hơn…”, bà Catherine nói.

Bài viết đã đăng trên báo Bưu điện Việt Nam tháng 5/2011