bai chinh.jpg
Điện thoại di động góp phần đưa các dịch vụ tài chính, năng lượng, nước và chăm sóc y tế tới người nghèo. Ảnh: Internet

>> Nông dân Ấn Độ chia sẻ kinh nghiệm qua smartphone/ Smartphone trở thành công cụ chống dịch bệnh ở Pakistan/ Mỹ: Bác sỹ kê đơn cả ứng dụng chăm sóc sức khỏe

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có hơn 700 triệu người chưa được tiếp cận nguồn nước sạch và hơn 2,5 tỷ người chưa có nhà vệ sinh. Tuy nhiên, theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), đã có 96% dân số thế giới được kết nối qua di động. Đó là lí do tại sao ĐTDĐ đang trở thành công cụ làm việc thiện.

Nhiều dịch vụ cứu trợ được triển khai lấy cảm hứng từ phương Tây song dành cho những người chỉ có thu nhập trung bình 2 USD/ngày. Ví dụ, sinh viên tốt nghiệp đại học Stanford (Mỹ) đã viết phần mềm M-Maji, một bản đồ về các trạm nước sạch tại Kibera, Kenya. M-Maji giúp cư dân nơi đây tìm được nguồn nước an toàn lân cận chỉ bằng cách nhắn tin. Một tin nhắn có 3 tùy chọn: tìm nước sạch, bán nước hay gửi lời khiếu nại.

Shivani Siroya, một doanh nhân thường xuyên di chuyển giữa Los Angeles (Mỹ) và Mumbai (Ấn Độ) lại sử dụng di động để tạo ra "điểm tín dụng" cho người nghèo. Cô lấy cảm hứng từ trang web quản lý tài chính cá nhân Mint.com để phát triển công cụ cho khách hàng tại miền Nam Ấn Độ chưa có tài khoản ngân hàng.

Sau khi đăng nhập vào các chi tiêu và thu nhập hàng ngày qua tin nhắn, người dùng nhận được "thông báo" hàng tháng, tạo hồ sơ tài chính. Thông báo này trở thành nền tảng cho việc mở rộng tín dụng thông qua các khoản vay tài chính vi mô và dịch vụ khác.

Siroya bán dịch vụ của cô, InSight, cho ngân hàng, tổ chức tài chính, tổ chức phi lợi nhuận muốn khuyến khích 400 triệu người chưa có tài khoản tại Ấn Độ. Kể từ khi khởi nghiệp năm 2010, cô đã thu thập được 614.426 hồ sơ tài chính và mở rộng sang cả Nam Phi, Kenya.

Các sáng kiến như ở trên đang có xu hướng tăng lên. Cộng đồng nhà phát triển luôn háo hức trong việc làm thế nào để sử dụng di động hiệu quả hơn. Theo Nick Martin, nhà sáng lập TechChange – doanh nghiệp cung cấp khóa học trực tuyến, khóa học phổ biến nhất của ông là Mobiles for Development (tạm dịch: di động vì sự phát triển). Trong 3 năm qua, TechChange đã triển khai khóa này cho gần 400 người tham dự từ hơn 60 quốc gia.

mHealth, hay di động cho dịch vụ sức khỏe, phát triển nhất trong mảng này. Chiến dịch quy mô lớn của mHealth tập trung chủ yếu vào sức khỏe bà mẹ và tiêm chủng. Ba công ty Dimagi, ZMQ và Medic Mobile đã biến ĐTDĐ thành công cụ mHealth thông qua phần mềm nguồn mở cho nhân viên y tế vùng sâu vùng xa.

Ứng dụng có thể chạy trên điện thoại Nokia, dù đã lỗi thời song vẫn được ưa chuộng tại Ấn Độ. Nhiều ảnh đại diện mô phỏng nhân viên y tế nữ hỏi người dùng những câu hỏi bằng tiếng Hindu, tiếng địa phương hay thổ ngữ về chăm sóc sức khỏe tiền sinh sản. Dimagi là một phần trong dự án sức khỏe bà mẹ của tổ chức từ thiện Care tại Bihar, Ấn Độ, nơi có tỉ lệ tử vong bà mẹ và trẻ sơ sinh cao nhất nước.

Không phải mọi chiến dịch mHealth đều tập trung vào bà mẹ. ZMQ phát triển phần mềm phòng bệnh bại liệt. Được triển khai tại 13 khu vực rủi ro cao nhất dọc tiểu bang Uttar Pradesh và Bihar, chương trình dành cho 1.300 nhân viên y tế cộng đồng để theo dõi lịch tiêm chủng, các gia đình đăng ký tiêm chủng và thu thập dữ liệu trẻ em mất tích. Các hoạt động giấy bút trong hơn 20 năm nay đã được số hóa.

Để tránh phải phụ thuộc vào các nhà tài trợ, một số sáng kiến còn tiếp cận theo hướng kinh doanh. Dù được gọi là "công ty", mục đích cuối cùng của họ không nằm ở lợi nhuận nên được xếp vào danh mục "doanh nghiệp xã hội".

Ví dụ, mDhil hoạt động theo mô hình thuê bao: với 1 rupi, người dùng nhận được 3 tin nhắn liên quan tới sức khỏe trên di động. Năm 2012, mDhil có hơn 250.000 thuê bao tháng. Cũng vào năm đó, công ty tập trung vào định dạng video do thiết bị Android trở nên dễ chịu hơn với người nghèo nên có thể cung cấp hình thức tinh vi hơn tin nhắn văn bản.

Một doanh nghiệp khác là DhilCare, thực hiện các bài kiểm tra điện tâm đồ từ xa và gửi kết quả qua mạng 2G tới chuyên gia tim mạch để chẩn đoán. Những con số đã nói lên tất cả: Ấn Độ có hơn 6.200 chuyên gia tim mạch nhưng phải cần tới 60.000 người mới phục vụ được hết người dân. Để tiếp cận nhiều đối tượng hơn, ĐTDĐ đã kết nối bác sỹ thành phố với bệnh nhân nông thôn.

Arun Gore, Giám đốc quỹ Gray Ghost, quyết định hỗ trợ mDhil vì di động "vẫn nằm trong số các lĩnh vực phát triển nhất thế giới". Tuy nhiên, ĐTDĐ chỉ nên được xem là "người cố vấn", không phải "thuốc tiên".

Theo NYT

Nội dung được đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 140 ra ngày 21/11/2013