1.jpg.jpg
Các DN điện tử Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình tham gia vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Cơ hội mở từ Internet

Theo TS Trần Quang Hùng - Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, khái niệm Chuỗi giá trị toàn cầu (Global Value Chain) là để chỉ việc phân chia quá trình sản xuất thành nhiều công đoạn, chuyên môn hoá từng công đoạn, bố trí mỗi công đoạn ở một quốc gia khác nhau để đạt được hiệu quả cao nhất với chi phí thấp nhất đã tạo ra một mạng lưới sản xuất sản phẩm điện tử mang tính toàn cầu.

CNĐT là ngành công nghiệp công nghệ cao đòi hỏi vốn đầu tư lớn, tốc độ thay đổi công nghệ rất nhanh, thay đổi liên tục về mẫu mã, tính năng nên ngay cả các công ty, tập đoàn lớn cũng không thể đảm nhiệm tất cả các khâu từ nghiên cứu thiết kế đến sản xuất, tiếp thị, bán hàng... Vì vậy, trong 2 thập niên cuối thế kỷ 20, các công ty, tập đoàn điện tử hàng đầu thế giới đã từ bỏ việc sản xuất từ A đến Z một sản phẩm điện tử và chỉ giữ lại các khâu chủ yếu có giá trị gia tăng cao như nghiên cứu phát triển (R&D), tiếp thị, bán hàng..., còn việc sản xuất sản phẩm thì đi thuê các công ty của các quốc gia khác.

Xuất phát từ giá nhân công rẻ cũng như lợi thế vị trí trong các thị trường bản địa và với sự bùng nổ của mạng Internet, các nước đang phát triển có nhiều cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng các sản phẩm điện tử trên thị trường thế giới. Với sự trợ giúp hiệu quả của mạng Interrnet, việc quảng bá sản phẩm, bán hàng và cung ứng dịch vụ ra toàn cầu rất thuận lợi và nhanh chóng...

Những nước có nguồn lao động dồi dào, khéo tay và tiền lương thấp sẽ dễ trở thành những cứ điểm sản xuất có sức cạnh tranh lớn. Có thể thấy trong những năm qua, các cơ sở sản xuất của ngành CNĐT đã chuyển từ Nhật Bản sang Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore, sau đó sang Malaysia và Thái Lan, và gần đây sang Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia...

Đi tìm cơ hội cho doanh nghiệp Việt

Theo ông Trần Quang Hùng, trong chuỗi giá trị toàn cầu sản xuất hàng điện tử, các công đoạn sản xuất tuy vẫn được thực hiện ở các quốc gia khác nhau nhưng lại diễn ra trên “thế giới phẳng” và bị chi phối ngày càng mạnh bởi các quy tắc, luật lệ toàn cầu. Với cấu trúc như vậy, toàn cầu hóa được coi là một cơ hội lớn để các nước đi sau như Việt Nam nhanh chóng hội nhập vào nền CNĐT thế giới, tiếp cận được các thành tựu mới nhất của ngành điện tử, nhất là sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Vì vậy muốn phát triển ngành CNĐT, các doanh nghiệp điện tử Việt Nam phải tham gia tận dụng cơ hội thuận lợi này để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu sản xuất hàng điện tử. Với lợi thế về thị trường nội địa tiềm năng 86 triệu dân, vị trí địa lý thuận lợi, sự ổn định chính trị xã hội và môi trường đầu tư thông thoáng, các doanh nghiệp điện tử Việt Nam hoàn toàn có đủ khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu sản xuất hàng điện tử.

Tại hội thảo về thương mại điện tử do Bộ Công thương tổ chức mới đây, các chuyên gia đã đồng tình với quan điểm của ông Trần Quang Hùng rằng các doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu sản xuất hàng điện tử theo hai cách là chiều rộng và chiều sâu. Đối với chiều rộng, đó là sự tăng cường các mối liên kết ngang trong chuỗi giá trị bằng cách tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động gia công, lắp ráp sản phẩm điện tử, duy trì và củng cố các liên kết đã có để đẩy mạnh xuất khẩu và đẩy mạnh tiêu thụ hàng điện tử ở thị trường trong nước, khai thác lợi thế về nguồn lao động, tạo thêm việc làm, tạo cơ sở hạ tầng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển sản xuất. Để tham gia vào chuỗi giá trị cần xây dựng các khu công nghiệp điện tử, khu CNTT tập trung, các vườn ươm doanh nghiệp, khu công nghệ cao để thu hút đầu tư nước ngoài và cơ hội phân công lao động trong chuỗi giá trị.

Xét về chiều sâu, nghiên cứu thiết kế phát triển sản phẩm là khâu tạo ra giá trị gia tăng cao hơn các khâu khác. Vì vậy, nếu đẩy mạnh việc nghiên cứu thiết kế ra sản phẩm mới có nhiều tính năng, mẫu mã đẹp, giá cả cạnh tranh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho ngành CNĐT Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu sản xuất hàng điện tử.

Đánh giá của các chuyên gia cũng cho thấy, để tham gia vào mạng lưới sản xuất hàng điện tử toàn cầu và có chỗ đứng trong ngành CNĐT khu vực và thế giới, ngành CNĐT Việt Nam cần phải xác định rõ những công đoạn hoặc những sản phẩm có giá trị gia tăng cao mà mình có thể làm tốt. Các doanh nghiệp Việt Nam chỉ nên chọn một chuyên ngành, tập trung vào một lĩnh vực sản xuất loại sản phẩm mà mình có thế mạnh nhằm tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh cao...

Ngoài ra, thay vì đầu tư dàn trải theo chiều rộng như trong thời gian vừa qua các doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung đầu tư theo chiều sâu và chủ động tìm kiếm đối tác trong khu vực, nhất là ở các nước có CNĐT phát triển để chào mời họ hợp tác sản xuất, đầu tư, chuyển giao công nghệ.

Bài viết đã đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 126 ra ngày 20/10/2010.