DN nhà nước có trăm miếng đất vàng, 'mồi ngon' khi cổ phần hoá

Coi đất đai, đặc biệt là đất ở vị trí đắc địa, là “miếng mồi ngon” khi cổ phần hóa, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh thẳng thắn chỉ ra rằng nhiều trường hợp doanh nghiệp nhà nước (DNNN) tham gia cổ phần hoá chỉ vì đất.

“Miếng mồi ngon” dụ nhà đầu tư

Giai đoạn 2017-2020, cả nước phải hoàn thành cổ phần hóa 127 doanh nghiệp, song đến nay mới đạt 28% kế hoạch.

Tiến độ cổ phần hóa chậm, ông Nguyễn Hồng Long, Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp, chỉ ra rằng là do các doanh nghiệp cổ phần hóa (CPH) có quy mô lớn như VNPT, Vinachem, TKV,  Mobifone, Agribank... có tình hình tài chính rất phức tạp, nhiều tài sản không nằm trong quy định của pháp luật để xác định giá trị, một số tài sản không thể định giá được, nhất là vấn đề đất đai.

Chẳng hạn, Tổng công ty Lương thực miền Bắc phải làm việc với 22 đơn vị đang sở hữu gần 250 mảnh đất tại 25 địa phương; Vinachem hiện có 2 đơn vị trực thuộc Công ty mẹ, 2 đơn vị sự nghiệp, 3 DN nắm giữ 100% vốn điều lệ, 21 đơn vị nắm giữ trên 50% vốn điều lệ đang quản lý nhiều đất đai tại các địa phương; Agribank có tới 294 cơ sở nhà đất, với tổng diện tích 2,6 triệu m2 trên cả nước, nguồn gốc đất lại đa dạng, hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ,...

{keywords}
Phó Tổng KTNN Đoàn Xuân Tiên: Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất sau CPH đã làm sai lệch mục tiêu tăng trưởng, năng lực phát triển của doanh nghiệp sau cổ phần hóa.

Rõ ràng, tình trạng cổ phần hóa chậm trễ một phần lớn là do thủ tục xác định giá trị đất đai mất nhiều thời gian. Song, quá trình cổ phần hóa DNNN trên thực tế đã cho thấy nhiều sai phạm trong xử lý đất đai, gây thất thoát tài sản nhà nước - chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh nhìn nhận.

Ông Vũ Đình Ánh thẳng thắn, trong nhiều trường hợp, đất đai là “miếng mồi ngon” để nhà đầu tư tích cực tham gia quá trình cổ phần hóa.

“Nhiều trường hợp cổ phần hoá, doanh nghiệp tham gia cổ phần hoá chỉ vì đất, trong đó có những mảnh thuộc đất vàng, đất kim cương. Nhà đầu tư thường nhắm vào các DNNN đất đai đặc biệt ở các vị trí đắc địa”, ông Vũ Đình Ánh nhận xét.

Trong khi đó, những quy định mới có khả năng ngăn chặn các nhà đầu tư với mục đích đầu cơ đất đai khi tham gia cổ phần hóa và đảm bảo hoạt động giám sát sử dụng đất đai thường xuyên, công khai và minh bạch hơn lại ban hành chậm. 

Thực tế, qua kiểm toán chuyên đề việc quản lý, sử dụng đất trong và sau quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2017, Kiểm toán Nhà nước phát hiện nhiều vấn đề trong sử dụng đất đai, như vi phạm Luật Đất đai, bán tài sản gắn liền với đất không qua đấu giá; buông lỏng quản lý đất đai; nhiều hạn chế, bất cập trong quản lý, sử dụng đất sau cổ phần hoá làm lãng phí nguồn lực đất đai, gây thất thu ngân sách, đồng thời làm giảm hiệu quả đầu tư, sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.

Cơ quan này đã đề nghị xử lý tài chính gần 1.369 tỷ đồng, trong đó, các khoản tăng thu là gân 578 tỷ đồng; xử lý tài chính khác hơn 791 tỷ đồng và xem xét, thu hồi gần 7.592m2 và 3 thửa đất chưa xác định diện tích.

Ths. Trần Minh Khương, Kiểm toán trưởng KTNN Khu vực XIII lấy ví dụ, tại tỉnh B. (tác giả giấu tên), theo số liệu báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, đến thời điểm 31/12/2017 có 25 lô đất của các doanh nghiệp sau CPH sử dụng không đúng mục đích; có 14 lô đất không đưa vào sử dụng; 3 lô đất bị lấn chiếm; 3 lô đất đang tranh chấp; có 5 công ty cổ phần được UBND tỉnh giao đất để làm trụ sở văn phòng, cơ sở sản xuất kinh doanh nhưng đã chuyển nhượng cho các tổ chức, cá nhân khác; các công ty cổ phần cũng cho thuê lại toàn bộ diện tích đối với 26 lô đất và cho thuê một phần diện tích đối với 12 lô đất.

Chống thất thu hàng nghìn tỷ đồng

Gọi đó là “những kẽ hở và con số nhức nhối”, TS. Nguyễn Minh Phong ước tính, hàng nghìn tỷ đồng đã và đang bị thất thoát và thất thu ngân sách từ nguồn đất, mặt bằng kinh doanh, tài sản công do chưa tính, hoặc không tính đúng, tính đủ giá trị quyền sử dụng đất, quyền thuê đất và các giá trị, lợi thế kinh doanh vô hình khác; tình trạng “trốn thầu” hoặc lỏng lẻo, hình thức trong triển khai đấu thầu và chuyển đổi mục đích sử dụng quỹ đất mà doanh nghiệp nhà nước nắm giữ khi CPH.

Ông lấy ví dụ tiêu biểu là sự việc tháng 4/2018, Công ty TNHH MTV đầu tư và xây dựng Tân Thuận hợp đồng chuyển nhượng cho Công ty CP Quốc Cường Gia Lai khu đất hơn 30 ha tại xã Phước Kiển, huyện Nhà Bè với giá chỉ 419 tỷ đồng, tương đương 1,29 triệu đồng/m2, trong khi mặt bằng giá thị trường là không dưới 2.000 tỷ đồng.

{keywords}
Dự án Phước Kiển gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng tiền ngân sách

Tại hội thảo "Nâng cao hiệu quả công tác cổ phần hoá tại các DNNN và Vai trò của Kiểm toán Nhà nước" sáng 24/11, ông Đoàn Xuân Tiên - Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước, cho rằng quá trình cổ phần hóa còn có nhiều vấn đề tiêu cực, làm thất thoát vốn, tài sản nhà nước.

Một số khó khăn, vướng mắc về thể chế chậm được giải quyết, nhất là các vấn đề liên quan đến xác định giá trị quyền sử dụng đất, tài sản vô hình...

Theo ông Tiên, còn nhiều bất cập, tồn tại, tình trạng quản lý sử dụng đất lỏng lẻo, sơ hở, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất sau cổ phần hóa đã làm sai lệch mục tiêu tăng trưởng, năng lực phát triển của doanh nghiệp sau cổ phần hóa.

Do đó, Kiểm toán Nhà nước đã đẩy mạnh công tác kiểm toán quá trình xác định giá trị DNNN trước cổ phần hóa, góp phần tích cực trong việc minh bạch hóa nền tài chính quốc gia, phòng chống tham nhũng, chống thất thoát tài sản công...

Cụ thể, từ năm 2017 đến nay, cơ quan này đã thực hiện kiểm toán kết quả tư vấn định giá và xử lý các vấn đề tài chính trước khi chính thức công bố giá trị DN cổ phần hóa giai đoạn 2016-2020 của 16 doanh nghiệp. Kết quả kiểm toán cho thấy vẫn còn những sai sót trong xác định chi phí thương hiệu, lợi thế kinh doanh, hàng tồn kho, định giá tài sản cố định.

KTNN đã xác định giá trị thực tế vốn nhà nước theo phương pháp tài sản tăng 15.447 tỷ đồng; ngoài ra, nếu áp dụng phương pháp dòng tiền chiết khấu đối với 2 công ty đủ điều kiện định giá theo phương pháp dòng tiền chiết khấu nhưng tổ chức tư vấn định giá chỉ sử dụng phương pháp tài sản, KTNN xác định giá trị vốn nhà nước tăng thêm so với phương pháp tài sản 15.684 tỷ đồng.

Cũng trong thời gian này, khi kiểm toán quyết toán giá trị phần vốn nhà nước tại thời điểm chính thức chuyển thành công ty cổ phần tại 45 doanh nghiệp, KTNN đã thu về cho ngân sách nhà nước thêm gần 1.577 tỷ đồng.

Ngọc Hà

tin nổi bật

Khó đủ bề: Chật vật chống đỡ 'bão giá', vẫn bị đè nặng thuế phí

Nhiều DN ngành lương thực, thực phẩm đang chật vật ứng phó với “bão giá” nguyên liệu đầu vào, trong khi sức mua trên thị trường cứ yếu dần. Chưa bao giờ, họ phải chống chọi với khó khăn từ mọi phía như hiện nay.

Chấm dứt rời rạc, tự phát mở cơ chế mới phát triển liên kết vùng

Ban Chỉ đạo Tổng kết Nghị quyết 39-NQ/TW ngày 24/6 đã phối hợp với Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức Tọa đàm "Liên kết phát triển tiểu vùng Nam Trung Bộ trong bối cảnh mới".

Sốt đất 'xì hơi', nhà đầu tư rao bán cắt lỗ nhưng không ai mua

Có người trả mảnh đất nông nghiệp của anh Trần Văn Tĩnh chênh 500 triệu đồng nhưng sợ bán hớ, anh Tĩnh giữ lại đến giờ bán bằng giá cũng không ai mua.

Tiết lộ về tình cảnh "ngàn cân treo sợi tóc" của Pacific Airlines

Vietnam Airlines tiết lộ tình hình tài chính của Pacific Airlines đang rất nghiêm trọng, dòng tiền bị thiếu hụt, nợ quá hạn lớn đe dọa mất khả năng thanh toán và phải chấm dứt hoạt động.

Dễ dãi với nhà đầu tư ngoại, cảnh báo vốn nhỏ chiếm đất lớn

Một số địa phương vẫn còn dễ dãi trong việc chấp nhận khá nhiều dự án FDI quy mô nhỏ, không mang lại hiệu quả cho địa phương, cấp đất với diện tích quá lớn cho dự án FDI.

Mỗi tỉnh 1 kiểu, vừa rời rạc vừa xung đột làm suy yếu lợi thế chung

Trưởng ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh cho rằng, các địa phương còn lúng túng, bị động và thiếu người ‘nhạc trưởng” trong điều phối liên kết vùng Nam Trung Bộ.

Đề xuất thanh toán giao dịch kinh doanh bất động sản phải qua ngân hàng

HoREA kiến nghị quy định việc thanh toán trong giao dịch kinh doanh bất động sản phải qua ngân hàng sẽ làm tăng tính minh bạch của thị trường bất động sản, chống rửa tiền.

Vietnam Airlines dự kiến lỗ gần 10.000 tỷ năm 2022

Mặc dù doanh thu tăng, công ty vẫn dự kiến lỗ ròng 9.335 tỷ đồng trong năm nay, giảm 23,5% so với khoản lỗ năm trước.

Người Việt nhịn ăn tiêu 12 năm để mua một chiếc ô tô bình dân

Với thu nhập bình quân đầu người một tháng năm 2020 đạt 4,25 triệu đồng thì người Việt Nam phải tiết kiệm khoảng 143 tháng, tương đương 12 năm không ăn tiêu gì, mới đủ tiền mua ô tô bình dân giá 600 triệu đồng.

Đổ vốn nghìn tỷ đi bán hàng giá rẻ, đại gia gom khách lẻ vỉa hè

Với nguồn tài chính mạnh, các ông lớn đang từng bước đưa mọi lĩnh vực bán lẻ, từ thượng vàng - hạ cám về quy mô chuỗi cửa hàng chuyên nghiệp.

Giá xăng đắt nhất 8 năm qua, vé máy bay tăng mạnh, hàng không chật vật

Không chỉ hàng không quốc tế, giá xăng liên tục tăng cao cũng khiến các hãng bay trong nước chật vật với bài toán kinh doanh, lợi nhuận. Giá vé máy bay vì thế cũng nóng lên hàng ngày.

Xăng tăng giá, tài xế bỏ nghề, hãng xe lo trụ không nổi

Nhiều doanh nghiệp vận tải đang trụ không nổi khi giá xăng dầu lên quá cao.

TP.HCM: Hết tiền, công ty vận hành metro số 1 'cầu cứu' Chính phủ

Theo Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (đơn vị vận hành metro số 1), hiện nay đơn vị hết sức khó khăn, có nguy cơ phải gián đoạn hoạt động do không có bất kỳ nguồn kinh phí nào kể từ tháng 8/2021.

Liên kết vùng, tiểu vùng để phát triển kinh tế

Hoạt động liên kết mới được thực hiện chủ yếu ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và một số lĩnh vực như du lịch, hạ tầng giao thông.

Việt Nam đầu tư gần 350 triệu USD qua Mozambique

Các DN Việt Nam có cơ hội lớn khi đầu tư vào Mozambique trong các lĩnh vực nông sản, công nghiệp nặng, phát triển hạ tầng, tài chính, y tế.