Nhìn lại giai đoạn 2021-2025, các doanh nghiệp trong nước phải đương đầu với không ít khủng hoảng. Đại dịch Covid-19 bùng phát làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Đến nay, kinh tế toàn cầu duy trì tăng trưởng nhưng vẫn thấp hơn giai đoạn trước đại dịch.
Căng thẳng thương mại và chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, tác động tiêu cực đến thương mại thế giới. Chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn đứng trước nguy cơ gián đoạn do căng thẳng địa chính trị và tác động của biến đổi khí hậu. Một số thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam phục hồi chậm, thị trường xuất khẩu lớn nhất là Mỹ áp dụng chính sách thuế đối ứng gây nhiều khó khăn cho nền kinh tế có độ mở lớn của nước ta.
Thế nhưng, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã linh hoạt thích ứng, khai thác hiệu quả cơ hội từ các FTA (Hiệp định thương mại tự do), nhờ đó kinh tế phục hồi và kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng mạnh.
Báo cáo của Bộ Công Thương cho thấy, giai đoạn 2021-2025, Bộ đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành tham mưu Chính phủ trong việc đàm phán, ký kết, nâng cấp các FTA; đồng thời xây dựng và triển khai đồng bộ các chương trình, kế hoạch thực thi.
Trong giai đoạn này, Việt Nam đã ký mới 4 FTA, gồm: RCEP, FTA Việt Nam - Israel, FTA Việt Nam - Vương quốc Anh, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA). Qua đó, nâng tổng số FTA lên 17 hiệp định với 65 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Riêng năm 2025, việc nâng cao chất lượng thực thi FTA được đặt ở vị trí trung tâm. Việc kiện toàn Ban Chỉ đạo Quốc gia về Hội nhập quốc tế và ban hành FTA Index - bộ chỉ số đánh giá thực thi FTA lần đầu tại Việt Nam vào tháng 4/2025 - tạo công cụ đo lường định lượng, hỗ trợ điều hành chính sách hiệu quả hơn, giúp các địa phương tích cực chủ động hơn trong hội nhập kinh tế quốc tế và thực thi các FTA.
Trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, ngành công thương vẫn kiên định chiến lược đa dạng hóa thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đặc biệt, trước chính sách thuế quan mới của Mỹ gây rất nhiều khó khăn cho xuất nhập khẩu và sản xuất, Bộ Công Thương đã tham mưu kịp thời cho lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ để có chính sách xử lý chủ động, linh hoạt, kịp thời.
Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên được giao nhiệm vụ Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ đã tích cực, chủ động chủ trì 8 cuộc đàm phán cấp Bộ trưởng, 5 vòng đàm phán trực tiếp với Mỹ, giữ vững được quan hệ thương mại tích cực, duy trì và thúc đẩy xuất khẩu tăng trưởng, hướng tới kết quả tích cực để hai bên ký kết Hiệp định thương mại đối ứng công bằng và cân bằng vào đầu năm 2026.
Đặc biệt, thị trường Halal toàn cầu trị giá 3.600 tỷ USD nổi lên là hướng ưu tiên chiến lược, Bộ Công Thương tập trung xây dựng “hệ sinh thái Halal” cho doanh nghiệp Việt: từ tiêu chuẩn chứng nhận, kết nối đối tác đến xúc tiến sản phẩm Halal. Nhờ đó, nhiều sản phẩm như thực phẩm chế biến, đồ uống, dệt may... doanh nghiệp nước ta đã thâm nhập sâu hơn vào các nước Hồi giáo.
Tính đến hết 2025, mạng lưới FTA rộng khắp giúp doanh nghiệp ở Việt Nam tiếp cận hầu hết các thị trường lớn trên thế giới, đồng thời là những “tấm hộ chiếu” vàng để hàng hóa Việt vươn ra toàn cầu.
Theo Cục Hải quan, Việt Nam có quan hệ thương mại với hơn 230 nước và vùng lãnh thổ, trong đó có 34 thị trường xuất khẩu đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD.
Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của nước ta đạt hơn 470 tỷ USD. Trong đó, ước tính có 6 thị trường đơn lẻ và 2 khu vực thị trường đạt kim ngạch xuất khẩu trên 10 tỷ USD gồm Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hồng Kông (Trung Quốc), Ấn Độ và khu vực EU (27 nước), ASEAN. Tính chung, tổng trị giá xuất khẩu của nhóm thị trường này đạt 398,19 tỷ USD, chiếm 84,6% trong tổng trị giá xuất khẩu của cả nước.
Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu dẫn đầu của Việt Nam, đạt mốc kỷ lục với hơn 151,8 tỷ USD, chiếm 32% trong tổng trị giá xuất khẩu của cả nước và tăng tới 32 tỷ USD so với năm trước.
Tiếp theo là Trung Quốc đạt 69 tỷ USD; EU đạt 56 tỷ USD; ASEAN đạt 38 tỷ USD; Hàn Quốc đạt 29 tỷ USD; Nhật Bản đạt 27 tỷ USD; Hồng Kông đạt 17 tỷ USD và Ấn Độ đạt 10 tỷ USD.
Năm 2026, một trong những hoạt động trọng tâm của Bộ Công Thương là triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các FTA đã có hiệu lực và đàm phán, ký kết các FTA mới, đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu, phấn đấu tăng kim ngạch xuất khẩu trên 8% và duy trì xuất siêu bền vững.
Hà Giang
.svg){kind=icon}
